Afrika onderhandelt troepenmacht voor Congo-crisis

Elf Afrikaanse landen bespreken op dit moment de crisis in Oost-Congo. Daar zaait de M23 rebellengroep, vermoedelijk gesteund door Rwanda, al maanden dood en verderf. Ondertussen lijkt Rwanda weinig onder de indruk van de internationale druk op het land om zijn ambigue rol in het conflict.

  • CC Endre Vestvik Als gevolg van hevige gevechten in Noord-Kivu vluchten honderdduizenden naar de vluchtelingenkampen nabij Goma. CC Endre Vestvik

Door het aanhoudende geweld in het oosten van de Democratische Republiek Congo, nabij de Rwandese grens, dringt een interventie zich op. Tijdens een bijeenkomst van de International Conference on the Great Lakes Region (ICGLR) in de Oegandese hoofdstad Kampala wordt de optie van een neutrale troepenmacht verder besproken door de elf Afrikaanse lidstaten. Tenminste zes staatshoofden, waaronder de presidenten van Rwanda en Congo, Kagame en Kabila, zijn persoonlijk aanwezig.

Het doel van de conferentie is het vinden van een duurzame oplossing voor de crisis. In een vorige bijeenkomst in Addis Abeba, Ethiopië, werd reeds een overeenkomst bereikt over het inzetten van een neutrale macht op de Congo-Rwanda grens. Het mandaat zou bestaan uit het wegwerken van de angst zaaiende milities in Oost-Congo en het bedaren van de spanningen tussen Kinshasa en Kigali omtrent aantijgingen van rebellensteun.  

Dat er een neutrale troepenmacht, bestaande uit troepen van alle lidstaten, moet komen, daarover is iedereen het eens. Over de details is er echter heel wat meer onenigheid, bleek op een bijeenkomst van de ministers van Defensie vorige week. Terwijl Monusco, de stabiliserende VN-troepenmacht gestationeerd in Congo, de voorkeur geniet van Kinshasa, wordt die door Kigali als allesbehalve neutraal omschreven. Die plooien moeten nu glad gestreken worden.

De Oegandese minister van Buitenlandse Zaken, Okello Oryem, bleek optimistisch over het vinden van een duurzame oplossing. Er werd namelijk een groep van experts opgericht met kennis in militaire, diplomatieke, mensenrechten- en rechtsaangelegenheden, ervaren in operaties van de VN en Afrikaanse Unie (AU).

De financiering van de macht zal pas later deze maand besproken worden maar anonieme bronnen wisten te vertellen dat er eensgezindheid bestond over een financiering door Afrika, niet door een externe actor.

De Rwandese New Times noemt het essentieel dat de ICGLR en andere actoren, zoals de AU, Kinshasa helpen met het bezweren van de crisis zonder de schuld in iemands schoenen te schuiven, verwijzend naar de beschuldigingen van Rwanda door de internationale gemeenschap. Indien een duurzame oplossing wordt gevonden, dient de internationale gemeenschap dit regionale initiatief te steunen.

Machtsvacuüm

Noord-Kivu in Oost-Congo wordt al maandenlang geteisterd door de March 23 Movement (M23), een van oorsprong Rwandese militie die na een akkoord tussen Rwanda en Congo opgenomen werd in het Congolese leger maar onlangs deserteerde.

'De realiteit van marteling, een rebellenbewind en terreur zou gegrift moeten zijn in de geest en de agenda van iedere politicus.’
Hoewel Monusco logistieke steun verleent aan het Congolese leger, nemen de rebellenmilities steeds meer terrein in. ‘De geterroriseerde bevolking vraagt zich nu af wat de werkelijke rol van Monusco is in deze oorlog. Sommigen verdenken de VN-stabilisatiemacht zelfs van medeplichtigheid’, zegt Congoforum.

De focus op M23 zorgde voor de verplaatsing van veiligheidstroepen van uiterst gevoelige gebieden naar de M23 gebieden met een machtsvacuüm tot gevolg. In die onbeveiligde dorpen en steden slaan opportunistische milities nu hun slag, legt Oxfam in een persbericht uit.

Wetteloosheid

Door een angstaanjagende afwezigheid van staatsautoriteiten en staatsveiligheid, zijn wetteloosheid, mensenrechtenschendingen en het gebruik van kindsoldaten troef bij de milities, zegt Oxfam. Bijna een half miljoen mensen uit Noord- en Zuid-Kivu ontvluchtten reeds hun huizen. ‘De afgelopen maanden kantelde een eeuwigdurende humanitaire crisis om naar een catastrofe’, aldus Oxfam.

‘We zouden dit niet langer een vergeten oorlog mogen noemen. De realiteit van marteling, een rebellenbewind en terreur zou gegrift moeten zijn in de geest en de agenda van iedere politicus’, zegt Elodie Martel, landdirecteur van Oxfam.

‘Geen hulp nodig’

Nadat de VN een rapport publiceerde waarin het de medeplichtigheid van Rwanda in het geweld aantoonde, trokken steeds meer landen hun financiële hulp terug. Rwanda’s hulp aan de rebellen zou volgens Human Rights Watch bestaan uit de levering van wapens, munitie en twee- tot driehonderd rekruten. De bevindingen van de VN worden door Rwanda nog steeds als vals afgedaan.

Maar de financiële druk van de internationale gemeenschap lijkt voorlopig weinig indruk te maken op Rwanda. Zo liet minister van Buitenlandse Zaken Louise Mushikiwabo verstaan dat Rwanda zich ook zonder buitenlandse hulp zou weten te redden. ‘Met of zonder hulp, Rwandezen geven niet op. Wij zullen voor onszelf opkomen zoals we dat altijd gedaan hebben.’

‘Meer dan vijftig procent van ons budget wordt door het eigen land gefinancierd. Je kan onze inspanningen als Rwandezen niet verwerpen. Als we moeten overleven zonder hulp, dan doen we dat’, stelde ze.

De Rwandese minister van Financiën en Economische Planning liet echter weten dat de regering gedwongen zal worden binnenlandse leningen te verhogen om het effect van de uitgestelde uitbetaling van de donorfondsen tegen te gaan.

Meer uit het dossier Geweld in Oost-Congo

MONUSCO/UN
De vredesonderhandelingen tussen de rebellengroep M23 en de Congolese regering liepen vast op vrijdag 25 oktober.
VN
‘Congo ondergaat een zware humanitaire crisis’, zegt Dominique Burgeon, de Belg die aan het hoofd staat van de afdeling Noodhulp en Herstel van de VN-organisatie voor Voedsel en Landbouw (FAO).
Reuters/Stringer
De nieuwe gevechten tussen M23 en het Congolese regeringsleger in Zuid-Kivu roepen veel vragen op. Kris Berwouts probeert er enkele te beantwoorden.
Oxfam International
De rebellengroepering “Mouvement du 23 mars” (M23) en het regeringsleger (Fardc) van Congo zijn voor de eerste keer na de terugtrekking van M23 opnieuw in de clinch gegaan 12 kilometer buiten Goma,

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

Ivan Godfroid

Dat Oeganda de bijeenkomst van de ICGLR over het samenstellen van een neutrale troepenmacht in het Oosten van Congo voorzit, is op zich een teken aan de wand: Oeganda is helemaal niet neutraal. Geruchten en getuigenissen doen de ronde dat nu opnieuw ook Oegandese soldaten, in samenspraak met Rwanda, de grens met Congo zijn overgestoken. Bovendien zit er nog een Oegandese rebellengroep NALU-ADF in Oost-Congo. En het Internationaal Strafhof in Den Haag veroordeelde Kampala in 2005 ertoe om een aanzienlijk bedrag te betalen (10 miljard dollar) aan de D.R.Congo als schadevergoeding voor de grondstoffenroof door Oeganda in de jaren '90, betaling die nooit is gebeurd. Hoe kan de ICGLR dan aanvaarden dat een staatshoofd dat op verschillende manieren betrokken is bij het conflict de vergadering om een neutrale troepenmacht op been te brengen, zelf stuurt? Dat is mij een raadsel.

Ivan Godfroid

De krantentitels op 9 augustus 2012, de ochtend na de topmontmoeting: Congolese Rebels Strengthen Hand as Summit Fails to End Conflict African leaders fail to agree on Congo force Kampala summit deadlocked on DR Congo-Rwanda force 'Neutral force' of little use in eastern DR Congo: analysts African Summit Fails to Agree on DRC Force Details Summit ends with no breakthrough on DR Congo-Rwanda force Regional Leaders Consider Neutral Force for Congo Regional Leaders Agree On 'Complete Halt' to East Congo Fighting Twee titels komen van binnenin Rwanda. Kan je raden dewelke? Juist: de twee onderste. "News of Rwanda" en "New Vision". Wat kan dit anders te betekenen hebben dan dat Rwanda blij is met het uitblijven van een doorbraak, zodat ze intussen de positie van M23 beter kunnen versterken?
X

Ontdek

MO*nieuwsbrieven

Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

Facebook/Twitter

Blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

MO*magazine

Abonneer je op ons unieke kwartaalmagazine voor slechts € 20.

Een abonnement nemen

MO*papers

Abonneer je op de gratis digitale achtergronddossiers (pdf) over actuele mondiale thema’s.