De Aziatische ruimtewedloop

De meest ambitieuze en dynamische markt voor ruimtevaart ligt in het Oosten. Van de tien landen ter wereld die in staat zijn ruimtetuigen te lanceren, liggen er vijf geografisch in Azië of het Midden-Oosten: China, Japan, India, Iran en Israël. De laatste jaren geeft het peloton van Aziatische groeiers op vlak van prestatie en investeringen zelfs Europa het nakijken.

  • REUTERS/Hyung Min-Woo/Yonhap Een testmodel van de Koreaanse KSLV-1 raket wordt in gereedheid gebracht in het Naro Space Center, 473 kilometer ten zuiden van Seoul op 15 april 2009. Zuid-Korea slaagde er tot nu toe nog niet in een satelliet in een baan om de aarde te brengen, maar hoopt zich op korte termijn wel bij het peloton Aziatische ruimtevaartmachten te scharen. REUTERS/Hyung Min-Woo/Yonhap

Sinds het zijn budget voor ruimtevaart in 2003 een extra injectie gaf, is Rusland al bijna tien jaar verantwoordelijk voor het grootste aantal lanceringen per jaar. Vorig jaar haalde China de VS in met negentien lanceringen en dit jaar klopte het voor het eerst ook Rusland. Maar liefst 10 van de 35 die in de eerste helft van dit jaar gelanceerd werden, vertrokken uit Chinese basissen. Ondanks alle heisa over deze overwinning in de media, zijn China’s prestaties nog altijd minder dan het gigantisch aantal satellieten dat de VS en de Sovjet-Unie tijdens de Koude Oorlog jaarlijks lanceerden (samen zowat 250 satellieten per jaar).

Over de groeispurt van China is al veel inkt gevloeid, maar in de schaduw van de reus ontpoppen ook zijn buurlanden zich tot belangrijke mogendheden in de ruimte. De eerste Indiër in de ruimte staat op het programma tegen 2016. Japan en Iran willen hetzelfde bereiken tegen 2020. Ook Maleisië, Zuid-Korea, Pakistan, Indonesië en Israël werken aan een eigen ruimteprogramma.

Brian Weeden, China expert bij Secure World Foundation: ‘India en Japan hebben oudere ruimteprogramma’s dan China. Dat China’s macht en prestige aanzwelt, stimuleert hen om zich steeds verder te ontwikkelen. Zij beschouwen ruimtevaart als de sleutel in een competitie om regionale macht met China. Daarom komen ze op de proppen met meer prestigieuze activiteiten zoals maanexploratie en bemande ruimtevluchten.’

Nieuwe ruimtewedloop

De competitie in Azië kan volgens sommige analisten wel eens escaleren tot een echte ruimtewedloop. ‘Niet China tegen de VS maar Azië tegen China is het grootste gevaar voor de internationale vrede,’ zegt James Clay Moltz in zijn boek The Asian Space War (2010). ‘Er is heel wat rivaliteit: afgunst tegenover China maar ook diepgewortelde geopolitieke conflicten spelen mee. Je hoeft alleen maar naar de militaire uitgaven van die landen te kijken en je weet genoeg.’

‘China was altijd al een militaire speler, maar de laatste vijf jaar zie je dat landen met aanvankelijk louter socio-economische motieven, zoals Japan en India, ook hun ruimtevaart militariseren’, zegt Weeden. ‘De kleinste fout, of het nu om een ongeval of onverantwoordelijk gedrag gaat, kan de boel doen ontploffen. De spanningen, frustraties en het feit dat weinig Aziatische landen de middelen hebben om in te schatten wat er daarboven allemaal gebeurt, maakt de kans op fouten onvermijdelijk.’

‘Toen China in 2007 zonder medeweten van de internationale gemeenschap een satelliet vernietigde en tonnen ruimtepuin achterliet, ging niet alleen in Washington een alarm af’, zegt Saadia Pekkanen, onderzoekster bij het National Bureau of Asian Research. ‘Het incident veroorzaakte een domino effect. India lanceerde onlangs een langeafstandsraket die Chinese steden Beijing en Shanghai kan bereiken. De Japanse premier voerde vier jaar geleden een grondwetswijziging in die de overheid vrij spel geeft om zichzelf te verdedigen, ten koste van internationale akkoorden over vredelievend gebruik van de ruimte.’

‘Het getouwtrek tussen China en de VS blijft toch het meest acuut’, vindt Jonathan Holslag, onderzoeker bij het Chinainstituut van de VUB (BICCS). Opkomende landen als India, Japan en Brazilië blijven ver achter het fortuin dat China in zijn ruimteprogramma pompt. Officiële cijfers tellen 2 miljard dollar per jaar, maar officieus spreken we van 6 miljard. Er is voorlopig geen enkel groeiland dat de middelen heeft om dit te evenaren.’

Meer uit het dossier De rode ster aan de hemel

Bron: OESO & Wereldbank (2010), grafiek: Tess Vonck
Ooit was de ruimte de arena van een wedloop tussen de VS en de Sovjet-Unie, maar geleidelijk aan verschijnen almaar meer spelers op het toneel.
NASA/JPL-Caltech
Al vier decennia lang zwaait de VS de scepter in de ruimte. Maar het Amerikaanse zelfvertrouwen is lang niet meer zo solide.
Discovery News CC Ian O'Neil
‘Voor vrede, voor ontwikkeling van de mens. China heeft zijn intrede gemaakt!’ juichte China's eerste man in de ruimte Yang Liwei vanuit zijn cockpit, zwevend boven de dampkring.

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.