Nog steeds sterven jaarlijks ongeveer 8 miljoen kinderen onder de vijf jaar door te voorkomen ziektes, alsook enkele honderdduizenden moeders door complicaties bij zwangerschap of bevalling. G8-voorzitter Canada wou tegen de VN-top over de Millenniumdoelstellingen in september een krachtige impuls geven. Dit initiatief was het hoofdpunt van de G8-top in Muskoka. Het gastland heeft alleszins de verdienste serieus aan de kar te hebben getrokken, ook al is er veel kritiek op het feit dat Ottawa geen programma’s voor veilige abortussen wil steunen.

Bovenop bestaande budgetten, niet bovenop beloftes

Harper beklemtoonde op zijn persconferentie dat deze toezeggingen nieuwe fondsen betreffen. Het gaat niet om het verschuiven van bestaande budgetten. Canada zelf belooft ruim 1 miljard dollar vers geld. Daarnaast zal het vanuit bestaande budgetten ongeveer 2 miljard in de richting van programma’s voor moeders en kinderen sturen.
Alle G8-landen dragen bij. Harper dankte ook Nederland, Noorwegen, Nieuw-Zeeland, Zuid-Korea, Spanje, Zwitserland, de Bill & Melinda Gates Foundation (alleen al goed voor 1,5 miljard) en de United Nations Foundation als medefinanciers. De rest van de wereld wordt uitgenodigd om mee te doen. Wel is het zo dat het ene G8-land veel meer biedt dan het andere. Zo komt Japan maar met 500 miljoen $ nieuw geld over de brug, en draagt initiatiefnemer Canada meteen een vijfde van de G8-inspanning.
Er is wel een addertje onder gras. Dit geld komt bovenop bestaande budgetten, maar niet bovenop bestaande beloftes. Het ‘Muskoka Initiatief’ kan met andere woorden ook dienen om bestaande gaten dicht te rijden. Eerder deze maand was al duidelijk geworden dat de G8 een achterstand heeft van ongeveer 20 miljard op vroegere mooie plannen die de wereld zijn ingestuurd. Toegegeven, mochten deze fondsen wel ter beschikking gesteld zijn, was de nood voor moeders en kinderen nu wellicht iets minder groot. Maar dit doet wel af van de glans van deze beslissing. Er is globaal gewoon veel meer geld nodig. Van de G8 kan verwacht worden dat ze voor trendbreuken zorgen, in plaats van oude beloftes altijd maar te recycleren.

“Beloftes zullen nagekomen worden”

Tegenover G8-toezeggingen bestaat veel scepticisme, omdat vroegere beloftes vaak op een grove manier verbroken werden. Hiermee geconfronteerd stelde Harper dat deze middelen zeker uitgekeerd zullen worden. De G8 is sinds kort begonnen met de zelfevaluatie van de uitvoering van gemaakte afspraken. In Muskoka lag al een rapport ter tafel over de G8-prestaties de voorbije jaren. Harper zei er veel vertrouwen in te hebben dat volgend jaar de nieuwe voorzitter Frankrijk deze traditie zal voortzetten. Op die manier verhoogt de druk om zich aan de gedane toezeggingen te houden.
Het evaluatieproces werd door de Canadezen heel sterk beklemtoond. Vermoed wordt dat ze hiermee aan de omstreden G8 een nieuw elan proberen te geven. De G8 wordt al lang gecontesteerd, en met de komst van de G20-top, rijst steeds luider de vraag of de G8 nog zin heeft. In elk geval is er binnen de groep iets aan het veranderen. De Canadese eerste minister stelde in Muskoka ook dat de 8 nog altijd tot de rijkste en machtigste economieën van de wereld behoren. Zij hebben ook de grootste financiële capaciteit om iets aan de ontwikkelingsproblemen te doen.

Te weinig volgens brede consensus van ngo's s en experten

Kort voor de top had het gezaghebbende Partnership for Maternal, Newborn and Child Health (PMNCH) de boodschap uitgebracht dat er voor de komende 5 jaar 30 miljard $ extra nodig is. Het PMNCH is gehuisvest in de Wereldgezondheidsorganisatie en overkoepelt 300 organisaties. De 7,3 miljard van Muskoka, die ook al toezeggingen van andere belangrijke donoren dan de G8 omvat, is nog een eind verwijderd van het gevraagde bedrag. PMNCH noemde een cijfer van minstens 10 miljard als “eerlijk aandeel” van de G8. Let wel, G8-landen kunnen uit bestaande budgetten extra geld naar deze doelgroepen kanaliseren, maar dit gaat ten koste van anderen.
Op zich gaat het over veel geld. Deze beslissing zal voor talloze mensen op het terrein een groot verschil maken. Harper wees op de moeilijke budgettaire situatie door de economische crisis, maar ook het feit dat de G8 behoedzamer geworden zijn in het doen van toezeggingen. De aanzwellende kritiek over verbroken beloftes is niet meer houdbaar. Maar voor velen zal de vraag zijn of dit – in de context van reddingsplannen voor de banken en oorlogen die een veelvoud van het gevraagde budget kosten – geldige excuses zijn.
Dries Lesage is docent aan de Vakgroep Politieke Wetenschappen van de UGent. Hij volgt voor MO* de G8 en G20 in Canada