‘De Verenigde Naties berekenden dat bij vredesonderhandelingen slechts zes procent van de onderhandelaars vrouwen zijn. Dat is onvoldoende en onaanvaardbaar’, zegt EU buitenlandverantwoordelijke Catherine Ashton in haar inleiding op de conferentie die doorgaat in het Egmont paleis, in aanwezigheid van prinses Astrid.
Andere cijfers werden gegeven door senator Sabine de Bethune (CD&V) die stelde dat de VN 120.000 vredestroepen actief heeft op dit moment in 15 vredesoperaties. ‘Drie van die operaties worden geleid door vrouwen. Van alle VN-militairen is minder dan 2 procent vrouw. Van alle VN-politiemensen is 8 procent vrouw. Van alle burgerlijk personeel is een derde vrouwelijk.
De Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Steven Vanackere, steunde de oproep voor meer vrouwelijke participatie, en voegde daar aan toe dat het ‘een schande is dat een vijfde van de vrouwen in de wereld geconfronteerd worden met seksueel geweld in hun dagelijkse levens. Men kan niet anders dan geschokt zijn door de oorlogstaktieken … waarbij talloze vrouwen en kinderen slachtoffer worden van verkrachting enseksuele intimidatie.’ Vanackere citeerde in zijn toespraak ook de Iraans-Amerikaanse mensenrechtenactiviste Mahnaz Afkhami: ‘Nu we beginnen aan de eenentwintigste eeuw zal de positie van vrouwen in een samenleving de maatstaf worden die we gebruiken om onze vooruitgang op het vlak van menselijke waardigheid en vrede te meten.’
De aanleiding voor de internationale conferentie is de aanstaande tiende verjaardag van VN Resolutie 1325, waarin opgeroepen wordt vrouwen hun rechtmatige plaats te geven in het werken aan vrede en veiligheid. Rachel Mayanja, speciaal gezant van de VN Secretaris-generaal voor Gender en de Vooruitgang van Vrouwen, bracht een boodschap van Ban Ki-moon, waarin hij oproept om vrouwen niet alleen meer te laten participeren in vredesopbouw of vredesbesprekingen, maar er ook echt voor te zorgen dat hun stem gehoord wordt en dat hun standpunten wegen op de uiteindelijke beslissingen.
Mayanja zelf gaf drie redenen waarom vrouwen zo massaal afwezig zijn op de plaatsen waar vrede gemaakt (of gebroken) wordt: als gevolg van oorlog en geweld moeten vrouwen vaak een nog grotere verantwoordelijkheid opnemen voor gezin en gemeenschap, waardoor ze zich moeilijker kunnen vrijmaken voor onderhandelingen die zich ver van huis afspelen; de meeste instellingen hebben een lange traditie van mannelijke dominantie; en vrouwen komen moeilijk onder de traditionele rolpatronen en zorgtaken uit.
Een emotioneel pleidooi voor meer bescherming van vrouwen in conflictsituaties kwam er van Margot Wallström, speciaal gezant van de VN secretaris-generaal voor seksueel geweld in conflictsituaties. ‘Terwijl wij hier praten, worstelen in Congo duizenden families in hun hutten met het seksueel geweld dat hen getroffen heeft. Dit geweld raakt niet alleen de individuele vrouwen, maar ook de economische en maatschappelijke ontwikkelingskansen van de toekomst.’ Wallström (voor een uitgebreid interview, klik hier) herhaalde ook nog eens dat het gebruik van seksueel geweld als oorlogswapen niet cultureel of seksueel is, maar louter crimineel. Als we een einde willen aan de straffeloosheid, moeten er meer vrouwen op alle niveaus deelnemen aan vredesinspanningen, zegt Wallström. En om dat te realiseren, gelooft zij in het opleggen van quota. Admiraal Giampaolo di Paola, voorzitter van het militair comité van de Navo, reageerde daar op dat hij niet dacht dat de Navo met zulke quota akkoord zou gaan.