Armoede en klimaatverandering samen aanpakken

Klimaatverandering is geen ver-van-mijn-bedshow en armoede ook niet. Beide zaken hebben lokaal en internationaal een concrete impact op uw en mijn leven. MO* columniste Ikrame Kastit roept beleid, experten en actiegroepen op armoede en klimaatverandering op kleine en grote schaal aan te pakken.

Ikrame Kastit

9 augustus 2017
MO*columnisten

Een bekende lokale oorzaak van klimaatverandering is luchtvervuiling. Als Antwerpse kan deze plaag mij 3 jaar of 156 weken van mijn leven kosten in vergelijking met iemand woonachtig in “de parking.”

De luchtkwaliteit in ’t stad verschilt van straat tot straat, maar niet toevallig scoort de luchtvervuiling hoog in arme stadsgebieden. De hoogste scores voor luchtvervuiling op de kaart van CurieuzeNeuzen vallen quasi samen met de armste zones op de sociaaleconomische kaart van Antwerpen. Dat is niet alleen in Antwerpen het geval, maar wereldwijd.

Armoede en klimaatvluchtelingen

Mensen die in armoede leven ondervinden sneller de nadelige effecten van klimaatverandering zoals mislukte oogsten of de stijging van voedselprijzen.

Andere gevolgen zijn natuurrampen, verspreiding van besmettelijke ziekten, zoals malaria, of de afname van arbeidsproductiviteit bij stijgende temperaturen.

‘De klimaatverandering is een gevaar voor iedereen, maar mensen in armoede worden er in verhouding meer door getroffen’

Heel wat mensen vluchten nu al voor gevolgen van klimaatopwarming, maar klimaatvluchteling is in België nog altijd geen erkenningsgrond.

Voor alle duidelijkheid onderstreep ik dat de klimaatverandering een gevaar is voor iedereen, maar mensen in armoede worden er in verhouding meer door getroffen.

Als de klimaatactie uitblijft dreigen honderd miljoen mensen extra in extreme armoede te belanden tegen 2030. De link leggen tussen armoede, vervuiling en klimaatverandering is volgens mij cruciaal om succesvolle oplossingen te realiseren.

Klimaat en discriminatie hand in hand

Beleidsmakers, experten en actiegroepen die de grootst mogelijke vooruitgang nastreven op vlak van klimaat moeten de ermee verweefde sociale en gekleurde ongelijkheid aanpakken. Dat is uiteraard makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe moet dit bewerkstelligd worden?

Het antwoord is volgens mij dat er meer effectieve samenwerking moet zijn op alle niveaus en tussen alle actoren. Experten in klimaatverandering en milieuvervuiling hebben nood aan samenwerking met specialisten in ongelijkheid en discriminatie.

‘De manier waarop wetenschappers aanbevelingen produceren, bepaalt wat beleidsmakers zien of niet zien bij het benaderen van maatschappelijke problemen’

Meer interdisciplinaire wetenschappelijke samenwerking kan leiden tot een transversaler beleid en actiegroepen die zich organiseren vanuit het kruispuntdenken.

Versta me niet verkeerd, beleidsmakers en actiegroepen hebben elk hun eigen verantwoordelijkheid.

De manier waarop wetenschappers kennis en aanbevelingen produceren, bepaalt echter wat beleidsmakers en actiegroepen zien of niet zien bij het benaderen van maatschappelijke problemen zoals armoede en klimaatverandering.

Een concreet transversaal beleid houdt in dat de ministers van armoede, wonen, leefmilieu en mobiliteit samen een plan met budgetten opstellen en uitrollen. Een actieplan om armoede en klimaatverandering echt samen aan te pakken zal meer maatschappelijke winst opleveren dan hier en daar sporadische gezamenlijke acties.

Gelijkwaardige betrokkenheid

Actiegroepen die zich organiseren vanuit het kruispuntdenken zorgen ervoor dat iedereen die door armoede en klimaatverandering getroffen wordt, gelijkwaardig vertegenwoordigd en betrokken wordt.

Concreet betekent dit bijvoorbeeld dat organisaties als Ademloos, St(r)aten Generaal en Ringland samenwerken met etnisch-culturele zelforganisaties of organisaties waar armen het woord nemen die willen en kunnen meewerken en dit van bij het begin.

Zo kunnen deze actoren met gemeenschappelijke standpunten naar buiten kunt komen, en niet alleen iets zeggen over klimaat, maar ook over armoede. Op die manier vangen we de scheve machtsverhoudingen op die spelen tussen verschillende groepen in onze samenleving.

‘Soms hoor ik wel eens dat wie niets doet, niets verkeerds kan doen. Dit klopt niet, het is tijd voor doordachte en gezamenlijke actie’

Is dit makkelijk? Neen, helemaal niet. Tijd investeren in het betrekken en aan boord houden van deze verschillende actoren, levert meer op dan simpelweg vragen te stellen als: waarom komen jullie niet naar onze activiteiten?

Echte samenwerking zorgt er ook voor dat beslissingen op vlak van armoedebestrijding en klimaatverandering elkaar versterken. Nu worden beide vaak als onverzoenbaar met elkaar gezien.

Middenklasse politici opperen dat ze tegen een lage emissiezone in Antwerpen zijn, omdat ze de “armen” willen beschermen. Daar heeft niemand wat aan. Zo blijft de luchtkwaliteit slecht en daar hebben de armen zoals gezegd het meeste last van.

Soms hoor ik wel eens dat wie niets doet, niets verkeerds kan doen. Dit klopt niet. Het is tijd voor doordachte en gezamenlijke actie, want zolang we dit niet doen, betalen mensen in armoede wereldwijd de prijs.

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

hans becu

Waw, ik ben onder de indruk van het aantal open deuren dat hier ingetrapt wordt in combinatie met een modieuze pseudo-wetenschappelijke woordenbrij  en wat scoutsachtig getoeter over samenwerken van “de actoren”. Wat moet er nu eigenlijk volgens U concreet gebeuren ? Nog een vergaderingske beleggen missschien ?.

Dat steriel geneuzel is waarschijnlijk de oorzaak waarom niet veel “actoren” naar Uw acties komen. Overigens : wie zijn die “actoren” eigenlijk ?

En vertel ook geen leugens : middenklassepolitici (wie zijn dat nu weer ?) zijn niet tegen lage emissiezones (in Antwerpen worden nota bene vervuilende auto’s uit de stad geweerd met groen in de oppositie) omdat ze de armen willen beschermen. Dàt verband heb ik nog nooit iemand horen leggen. En dergelijke stellingen (eigenlijk beschuldigingen) onderbouw je, die poneer je niet zomaar.

Sorry hoor, maar als dit schrijfsel representatief is voor het intellectueel niveau van Groen! politici, help. Maar ja, als je Cristof Calvo bezig hoort kan niets nog verbazen.

Angie

U hebt hier en daar een punt.  Wat Kristof Calvo betreft, idd, hoewel ik mij in het programma  van Groen ! kan vinden,  kan ik zijn stijl niet appreciëren.  Maar 1 “middenklassepolitieker”  maakt de partij nog niet.  Daarbij is ook Uw vraag “wie zijn dat nu weer ?” beantwoord.  Uw stijl hierboven verschilt trouwens niet zoveel van die van hem., ttz. afbrekende kritiek geven zonder een alternatief voorstel te doen.    

U kan niet ontkennen dat het aangekaarte thema een probleem vormt, nu al, en zeker in de (nabije) toekomst.  

Ondanks Uw enigszins grimmige reactie hierboven twijfel ik er niet aan dat U een intelligent lezer bent.  Wat stelt U voor  (concreet) ? 

Angie

U hebt absoluut gelijk !

De kloof tussen arm en rijk wordt steeds groter door verschillende factoren.  (multinationals, globalisering,  ongelijke kansen..) Nu dus ook klimaatverandering, die dit alles nog eens zal versterken.  

Ik denk dat er veel mogelijkheden en potentiële oplossingen zijn om te werken aan een betere wereld voor iedereen.  Probleem is dat vaak de verkeerde mensen het voor het zeggen hebben.  Onbekwaam en niet met de juiste intenties.  Deze worden (althans in landen waar corruptie  niet te invloedrijk is bij verkiezingen) natuurlijk verkozen door ons, het volk.  We kunnen dus de schuld niet steeds externaliseren.   Verkeerde keuzes, vaak gemaakt uit onwetendheid, gevolg van populisme, angst en ook en vooral omdat we niet kiezen voor het algemeen belang. Teveel mensen kijken naar het programma die HEN het meest kan opleveren op korte termijn.  Kiezen voor het algemeen belang is niet alleen beter voor de maatschappij maar zal voor IEDEREEN beter zijn op lange termijn.  

Conclusie;  zowel politieke leiders als het volk moeten wijsheid worden bijgebracht en onbaatzuchtiger worden.  Hoe kunnen we dit oplossen ?

Misschien moet er een toelatingsexamen worden ingevoerd voor bepaalde functies in de politiek vanaf een zeker niveau.  (Filosofie,antropologie, sociologie enz.. zijn mijns inziens onontbeerlijke bronnen van kennis om inzicht te krijgen in de maatschappelijke problematiek en hun gerelateerde oplossingen)   Er zou meer moeten gewerkt worden aan de bewustmaking van diverse problematieken in de maatschappij (lokaal en internationaal, want die kunnen niet meer losgekoppeld worden van elkaar) en mbt klimaat.  Want ondanks alles is dit nog voor vele mensen “ver van mijn bed”.  Zolang mensen het niet echt voelen zijn ze niet geneigd iets te veranderen aan hun gedrag.   Dit is helaas eigen aan de menselijke natuur.   Conditionering maakt ons inert.  Mensen moeten er zich van bewust worden dat het niet ver van hun bed is, dat het in de nabije toekomst een invloed zal hebben op iedereen. Onderwijs en veel correcte, complete en duidelijke info is dus essentieel.

Hoe kunnen we dit alles dan bewerkstelligen ?  Hoe krijgen we leiders en bevolking zo ver om beslissingen te nemen die niet onmiddellijk interessant en voelbaar zijn voor zichzelf maar wel op lange termijn.

Daar zou moeten kunnen over gedebatteerd worden, overlegd worden tussen  (zoals U reeds schreef) mensen die onderlegd zijn in verschillende wetenschappelijk en maatschappelijk disciplines van over de hele wereld en uit verschillende culturen.  Met open geest !   Het hedendaags internetplatform maakt dit zeker mogelijk. 

Daarvoor moeten we internationaal samenwerken om gemeenschappelijk doelen te bewerkstelligen.   En klimaat en armoedebestrijding is één van die doelen, en heeft een invloed op zowel arm als rijk en iedereen daartussen.  Welzijn is belangrijk, want mensen die honger hebben, die problemen hebben, die op de rand van de maatschappij leven, zullen zich niet bezig houden met zaken als klimaat,  maatschappij…  Zullen - en dat is normaal - niet denken op lange termijn, maar op korte termijn, op eigen belang, op morgen, op overleven.  Verarming van de maatschappij, een grotere kloof tussen arm en rijk, zal burgeroorlogen, revoluties enz in de hand werken.  Voor (bijna) niemand goed dus.  

Globalisering zou niet alleen op economisch vlak moeten plaatsvinden maar ook ifv het bewerkstelligen van bovenstaande doelen.

We hebben als mens nog nooit zo’n grote verantwoordelijkheid gehad, gezien we ook nog nooit zoveel invloed gehad hebben op onze planeet.  Doem-scenario’s zorgen er alleen maar voor dat mensen gaan denken dat alles al verloren is en dat we toch niets meer kunnen doen.

 Laten we eraan beginnen en laten we positief kijken naar de toekomst. :-) 

 

 

hans becu

Armoede is 1 zaak, de klimaatproblematiek een andere. Wat is het verband ?

Armoede los je op door mensen arbeid te geven. Arbeid creeert meerwaarde die armoede wegneemt. Maar arbeid betekent ook vaak productie, en dus ook vervuiling.

Ik erger me dood aan het simplistisch en moraliserend getheoretiseer van mensen als Kastit. Nooit worden ze concreet. Het is toch zo makkelijk om de politici en de beleidsmakers van alles te beschuldigen, en te gaan betogen op klimaatconferenties, maar te verzwijgen dat het terugdringen van de klimaatopwarming een verregaande gedragsverandering zal eisen van de grote massa, 100 en miljoenen mensen. En die gedragsverandering zal moeten worden afgedwongen met wetgeving. Dat Kastit en Co eens een concreet wettelijk programma opstellen, waarmee ze naar de kiezer trekken.

Geen goedkope citytrips meer door zware taksen op kerosine, je huis max 18 graden en een trui aan, geen honden en katten meer (vervuilen zwaar) te voet en met de fiets, nauwelijks auto, 2 douches per week, dure lokale producten ipv goedkope geïmporteerde,enz. enz. en vooral : een stringente geboortebeperking.

Dat Kastit dan ook eens uitlegt hoe ze dat allemaal zal organiseren op internationaal vlak, want Belgie alleen heeft geen zin.

En vooral : dat Kastit eens uitlegt hoe je die stringente beperkingen op consumptie en productie rijmt met armoedebestrijding. Het gevolg ervan zal massale werkeloosheid en dus massale armoede zijn.

Groen! moet ophouden langs de zijlijn de onbevlekte maagd Maria te spelen, en ze moet vooral ophouden met dat boerenbedrog : de indruk wekken dat klimaat enkel de zaak is van beleid en politici, terwijl het vooral een zaak is van individuele verantwoordelijkheid en gedrag. En als groen pleit voor repressie ter afdwinging van gedragsverandering bij het publiek (bv racisme, fraude, verkeersgedrag), waarom zegt die partij dan niet gewoon dat ook wijzigingen in het “klimaatgedrag” alleen maar zullen afgedwongen kunnen worden door repressieve maatregelen. Straffen dus. Dat Kastitje daar eens mee naar te kiezer stapt ipv te zeveren.

Els Jansen

Om de klimaatverandering tegen te gaan, moeten we de CO2-uitstoot zien terug te dringen. Als je bedenkt dat elke baby die ergens op de wereld geboren wordt in de loop van zijn/haar leven gemiddeld 58 ton CO2 per jaar uitstoot, dan ligt de oplossing voor de hand: geboortebeperking. 

john apers

Om armoede te bestrijden zijn meerdere mogelijkheden, onder andere in combinatie met actie tegen de klimaatsopwarming.

Reclame en sociale druk doet velen van ons, hunkeren naar het bezit en gebruik van een auto. Dat kost handenvol geld. Leven zonder auto is goedkoper én beter voor het milieu. Het uitgespaarde geld kan eventueel gebruikt worden om bijvoorbeeld te isoleren, wat opnieuw kosten- en klimaat besparend is (voor eigenaars van te renoveren woningen (=goedkoper dan huizen in goede staat)).

Door hier in de rijkere landen het “goede voorbeeld” te geven, kunnen we andere landen in volle ontwikkeling, tonen dat het anders kan. Zonder auto, of toch met véél minder auto’s.

Gezonder (meer beweging), veiliger (minder gevaar op de baan), goedkoper én beter voor het milieu!

Een andere tip voor bestrijding van armoede en klimaat : géén kinderen maken.

Soit. Nu maar hopen dat het nog niet te laat is.

hans becu

John,

Komaan zeg, reklame en sociale druk. Niemand verplicht je een auto te kopen, of zijn mensen dan werkelijk nergens meer persoonlijk verantwoordelijk voor ? Een auto is gewoon supercomfortabel en flexibel. Ooit al eens geprobeerd om met een bak Stella en een bak Spa en een koter op je arm te tram op te kruipen, of dat met de fiets te transporteren ?

En ja : geen kinderen maken . En wie gaat dat beslissen, en desnoods afdwingen ? De groene Ayatollahs, zoals de communisten destijds in China ?  En ik las gisteren nog in de krant dat ene Belgische professor Ombelet een supergoedkope ivf-bevruchtingsmethode heeft ontwikkeld, speciaal voor de ontwikkelingslanden. Je moet het maar doen.  En wat gaan we doen met de “het (mensen)recht op kinderen” dat Groen! toch steevast mee verdedigt, ook als het gaat om mensen die eigenlijk niet in staat zijn ervoor te zorgen ? In hun visie moet de overheid dat dan maar doen, zoals voor alles. Wie dat allemaal gaat betalen ? Ah simpel : een rijkentaks en vermogensbelasting….

Ik wacht met spanning op realistische, haalbare, betaalbare en vooral intellectueel consequente beleidsvoorstellen van groenlinks, die verenigbaar zijn met een vrije samenleving, die Groen! overigens te pas en te onpas bedreigd ziet door “rechts” en het “populisme”. Fietsen is gezond en milieuvriendelijk, zonder twijfel, maar luchtfietsen is gevaarlijk. Want het toppunt is uw quote van het goede voorbeeld : na de dekolonisatie zijn tienduizenden Afrikanen afgestudeerd aan Europese en Amerikaanse universiteiten, waar ze geleerd hebben hoe één en ander  kan. In de praktijk merk ik daar geen fluit van : Afrika, zelfs Zuid Afrika, is een gigantische sociale en economische puinhoop, met een angstaanjagend hoog geboortecijfer. Maar uiteraard is dat onze fout : het kapitalisme en het neokolonialisme, weet je wel.

pascal versavel

Hans,

 

Persoonlijke verantwoordelijkheid is belangrijk maar als dat het enige is hebben we natuurlijk geen overheid meer nodig. En een van de zaken die de overheid kan doen is kwalitatief openbaar vervoer organiseren zodat er een alternatief is voor de auto. U kapt nogal op Groen maar hoe zit het de partij die u vaak verdedigt: NVA. Dus leg het nu zelf ook eens uit, de concrete maatregelen waarmee u naar de kiezer stapt. Overigens, het kapitalisme bekritiseren is anders dan zeggen dat het ‘onze’ schuld is. 

Hans Becu

Pascal

Dat staat uitgebreid te lezen in het partijprogramma, dat U kan consulteren op internet. U verwacht hopelijk niet dat ik het hier overpen. Ik “kap ” vooral op Kastit, die als lid van de Borgerhoutse districtsraad zeer goed weet dat het ‘Antwerpse nva-stadsbestuur de eerste Low Emission zone van het land heeft gecreëerd, en toch het volgende schrijft : “middenklasse politie zijn tegen een lage emissie zone in de stad om zgz. de armen te beschermen”. Ook poneert ze dat in arme buurten de lucht slechter is dan in rijke buurten. Alsof de luchtkwaliteit in trendy Zurenborg, waar de Groenlinkse Bobo’s wonen in huizen van minimaal een half miljoen, beter zou zijn dan die in de 500 m verder gelegen provinciestraat, waar veel arme allochtonen wonen. Het ging mij om dit soort nijdasserige en leugenachtige stemmingmakerij, neergepend door Kastit, prominent lid van Groen! Ik kan alleen maar hopen dat er bij die partij intelligentere en intellectueel meer integere mensen rondlopen.

Angie

Hans, John, Pascal, Marc, Els,

Ik denk dat we uit bovenstaande kunnen concluderen (of beter, bevestigen) dat het klimaat- en het daarbij verweven maatschappelijk probleem oplossen zonder twijfel de grootste uitdaging ooit wordt.  

Als je leest hoeveel verschillende meningen en opinies er alleen al hierboven neergepend worden, en dit dan nog door betrokken individuen (gezien we allemaal de moeite gedaan hebben dit artikel te lezen), dan is het niet moeilijk vast te stellen dat het extreem moeilijk wordt om een samenwerking op internationaal niveau te bewerkstelligen, waar dan ook nog eens grote culturele en religieuze verschillen moeten overbrugd worden.

We kunnen eindeloos discussiëren over wie het voorbeeld zou moet stellen en wie verantwoordelijkheid draagt om initiatieven te nemen maar uiteindelijk verleggen (of zelfs vergroten) we hier alleen maar het probleem mee en is dit simpelweg verloren energie.  Energie die we nodig hebben om opbouwende en stimulerende debatten te voeren EN de daaruit voortvloeiende conclusies kracht bij te zetten.  Dit kan alleen maar door tegelijkertijd ons rationeel en empathisch vermogen te gebruiken.  Rationeel omdat we de problemen eerst moeten kunnen analyseren, empathisch omdat we geen goede analyse kunnen maken zonder eerst onze culturele en evolutionaire verschillen op te heffen dmv wederzijds begrip die boven onze individuele overtuiging uitstijgt.  Alleen als we dat niveau bereikt hebben kunnen we ECHT samenwerken, denk ik.   Elkaar verwijten maken maakt geen deel uit van deze strategie.  Misschien moeten we in dat opzicht, met het kleine debat  die dit artikel uitgelokt heeft wel ons steentje proberen bijdragen aan een goed voorbeeld geven.

Er is uiteraard geen oorzakelijk verband tussen armoede en de klimaatproblematiek (eerder tussen welvaart en klimaatpr.) maar de gevolgen (hittegolven, mislukte oogsten… ) hebben wel een grotere invloed op mensen in armoede.  Althans op korte termijn.  Op lange termijn zal dit zich doortrekken op iedereen (burgeroorlogen…)

Ik denk dat het belangrijk is zo veel mogelijk mensen ervan te overtuigen dat we er ALLEMAAL (op termijn) belang bij hebben het probleem aan te pakken EN dat de enige manier om dat te doen is SAMENWERKEN. En dat is misschien nog de grootste uitdaging.  Ik vermoed dat het ook dat aspect is die Kastit wil duidelijk maken.  Het heeft geen zin dat experten / specialisten zich enkel bezighouden met de problematiek binnen hun eigen domein gezien alle respectievelijke kwesties elkaar beïnvloeden.  Een oplossing voor 1 problematiek kan een achteruitgang voor de andere betekenen.  Vandaar het voorstel (die idd nog moet concreet gemaakt worden, maar je moet ergens beginnen) van Kastit voor “meer effectieve samenwerking op alle niveaus en tussen alle actoren”  De Synergie van zo’n samenwerking zou een groot verschil kunnen maken en veel efficiëntere en snellere vooruitgang kunnen betekenen.

Soms word ik moedeloos (en ik denk velen met mij)  van het gevoel van uitzichtloosheid die mij overmant als ik alle inkomende informatie probeer te absorberen.  Maar als dit gevoel (algemeen dan) de overhand zou nemen, dan pas is het een verloren zaak.  We moeten blijven geloven dat het NIET uitzichtloos is en dat we ondanks de extreem moeilijke omstandigheden veerkrachtig genoeg kunnen zijn om te leren uit onze fouten (en die zullen we ongetwijfeld nog maken)  en niet op te geven.   

Gelukkig zijn er naast alle minder hoopgevende berichtgevingen ook veel hoopgevende.  In de context van  ”selffulfilling prophecy”  moeten we het vertrouwen hebben dat de resultaten van de wetenschappelijk en technologisch evolutie die momenteel in een stroomversnelling zit, positief zullen aangewend worden.  En niet te vergeten, de wetenschap dat vele kleine inspanningen van gewone mensen samen ook een groot verschil kunnen maken. 

 

Pagina's

LEES OOK

Natalia Medd (cc: BY 2.0)
Welke rol speelde klimaatopwarming in de recente Europese hittegolven van juni 2017?
qimono (cc: 0)
Afgelopen juni werden waterschaarste en droogte in Vlaanderen plots brandend actueel.
©Kartent
Herbruikbare bekers en foodtrucks met veganistische maaltijden, zijn inmiddels al ingeburgerd op festivals. Maar daar blijft het niet bij.
Martin Abegglen (CC BY-SA 2.0)
De meeste scholieren hebben vorige week hun rapport ontvangen. Een paar leerlingen krijgen deze zomer nog wat extra werk. Ook in de klimaatklas zit een slechte leerling: verkeer.

Meest recent van Ikrame Kastit

© Brecht Goris
Warm weer, what to wear?
Wat draag ik naar het werk? Een banale vraag die een banaal antwoord verdient, zegt MO*columniste Ikrame Kastit. ‘Zou ik gaan voor iets rood of toch weer iets blauw.
© Brecht Goris
Strijdbare solidariteit met Rif maakt me niet minder Marokkaans
De aanhoudende protesten in de Rif tegen onrecht, corruptie  en armoede laten MO*columniste Ikrame Kastit niet onberoerd. Ze is solidair met de betogers.
© Brecht Goris
We hebben meer jihadi's van liefde nodig
Bij het woord jihadi denkt de gemiddelde Vlaming aan in bomgordels gehulde, zwaar bebaarde zelfmoordterroristen. Maar dat is een compleet verkeerde invulling van het begrip jihadi.
© Brecht Goris
Een trotse democratische Marokkaanse Belg
Na het Turkse referendum van afgelopen weekend is het debat rond het thema van de dubbele nationaliteit in alle hevigheid losgebroken.
Nooit meer tonen X

Ontdek

MO*nieuwsbrieven

Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

Facebook/Twitter

Blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

MO*magazine

Abonneer je op ons unieke kwartaalmagazine voor slechts € 28.

Een abonnement nemen

MO*papers

Abonneer je op de gratis digitale achtergronddossiers (pdf) over actuele mondiale thema’s.