Schaffen we onszelf af?

Een veelgehoorde repliek in 2016 was ‘we schaffen onszelf af!’. Ferdi De Ville fileert deze uitspraak en wijst op drie problemen ervan.

  • © Brecht Goris © Brecht Goris

Ferdi De Ville

4 januari 2017
MO*columnisten

‘We schaffen onszelf af!’ is tegenwoordig een populaire uitspraak, vooral op sociale media. Voor wie er niet mee vertrouwd is: opgepikt uit de titel van een ophefmakend boek uit 2010 van voormalig SPD-politicus Thilo Sarrazin ‘Duitsland schaft zichzelf af’, wordt het regelmatig als verontwaardigde reactie gebruikt wanneer een bepaalde toegeving door ‘ons’ aan de multiculturele samenleving wordt vermoed.

Een Pietenpact? ‘We schaffen onszelf af!’.

Geen kerststalletje in een gemeentehuis? ‘We schaffen onszelf af!’

‘Winterpret’ in plaats van ‘Kerstmarkt’? ‘We schaffen onszelf af!’  

‘Wereldvreemde rechters’ vellen een oordeel tegen een visumweigering? ‘We schaffen onszelf af!’.

Behalve dat bovenstaande voorbeelden illustreren dat de uitspraak nogal overdreven, zelfs hysterisch wordt gehanteerd, wil ik in deze column drie problemen ervan aankaarten. Ten eerste de kwestie: wat is ‘onszelf’? Ten tweede het feit dat de uitspraak inconsistent wordt toegepast. Ten slotte dat het niet alleen een onjuiste, maar ook een gevaarlijke stelling vormt.

Wat is ‘onszelf’?

Om te kunnen beoordelen of we onszelf aan het afschaffen zijn, moeten we natuurlijk weten wat ‘ons’ wil zeggen. Dat is een vraag waar Europese landen al een tijdje mee worstelen. In Nederland en Frankrijk werden er lijvige rapporten over geschreven zonder een duidelijk antwoord te bieden. In eigen land stelde Patrick Dewael in volle asiel- en terreurcrises voor om in een voorwoord bij de Grondwet de grondwaarden van onze samenleving te expliciteren.

Het valt te verwachten dat we daar ook niet over eens zullen raken. We kunnen natuurlijk refereren naar zeer algemene principes (zoals in de beruchte Nieuwkomersverklaring) – vaak wordt verwezen naar de verlichtingswaarden ‘vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid’ – maar die zijn dan ook weinigzeggend. Wanneer het concreter wordt, ontstaan meningsverschillen, en niet enkel tussen ‘onszelf’ en nieuwkomers, maar ook onder ‘onszelf’, en zelfs in het hoofd van individuen.

Vrijheid van meningsuiting? Die wordt verdedigd wanneer het gaat over het recht om te beledigen, maar niet om sympathie te tonen met Syriëstrijders.

Vrijheid van meningsuiting? Die wordt verdedigd wanneer het gaat over het recht om te beledigen, maar niet om sympathie te tonen met Syriëstrijders. Scheiding tussen kerk en staat? Heilig (excusez le mot) tegenover de hoofddoek in overheidsgebouwen, maar net niet wanneer het gaat over de kerststal.

Onze normen en waarden zijn ook niet onveranderlijk, en dat pleit tegen ze op te nemen in een moeilijk te wijzigen document als de Grondwet. Ironisch is dat de grootste pleitbezorgers voor onze normen en waarden daar zelf het mooiste bewijs voor leveren. Zij die nu vurig de gelijkheid tussen man en vrouw verdedigen en respect voor alle seksuele geaardheden bepleiten, hielden er niet zo lang geleden nog heel andere opvattingen op na. Had de uitspraak toen al in de mode geweest, is het niet onwaarschijnlijk dat ze op de ‘Gay Parade’  hadden gereageerd met ‘we schaffen onszelf af!’.

Dit toont al dat de verdedigers van onze normen en waarden zich daarbij regelmatig aan inconsistentie bezondigen. Bij sommigen is er ook een glasheldere contradictie tussen hun opvattingen over hoe we moeten omgaan met onze culturele en sociaaleconomische eigenheid. 

Veranderen om te blijven bestaan… of niet?

Vrijheid van meningsuiting, de scheiding tussen religie en staat en gelijkheid tussen man en vrouw zijn normen (ook wel eerste generatie mensenrechten genoemd) die tot stand kwamen vanaf de 19e eeuw bij het installeren van liberale democratieën (maar soms pas ver in de 20e eeuw effectief werden gerealiseerd, en in het geval van gelijk loon voor gelijk werk zelfs vandaag nog onvolledig). Ze zijn op verschillende continenten aanwezig en dus bezwaarlijk uniek aan ‘ons’ te noemen.

Meer dan de liberale democratie is de welvaartsstaat uniek aan (West-)Europa.

In de 20e eeuw en vooral na de tweede wereldoorlog werd bovenop de liberale democratie ook een welvaartsstaat gebouwd (met tweede generatie mensenrechten). Meer dan de liberale democratie is de welvaartsstaat uniek aan (West-)Europa.

Je kan dus stellen dat de welvaartsstaat een belangrijke eigenschap van onze collectieve identiteit vormt.

Wat is nu de reactie van velen die stellen dat we geen strobreed mogen toegeven op onze bestaande normen en waarden (hoe moeilijk die ook te definiëren zijn), dat zelfs maar een beetje culturele tolerantie of aanpassingsbereidheid ons op een hellend vlak richting het afschaffen van onszelf plaatst?

Wel, dat we de welvaartsstaat moeten aanpassen aan de huidige realiteit om ze te kunnen behouden. Dat we ons nu eenmaal niet kunnen afschermen van buitenlandse invloeden (globalisering) en we ons net flexibel en open moeten opstellen om te floreren in de huidige wereld.

Voor het opschudden van de economie en welvaartsstaat door goederen, diensten en ideeën die van over de hele wereld, zonder toestemming te vragen, over onze grenzen komen, hebben we zelfs een nieuw positief modewoord bedacht: disruptie! Daar moet niet eerst een draagvlak voor gecreëerd worden, neen, daar moeten we als maatschappij en – vooral – als individu maar (met een ander recent buzzwoord) resilient (weerbaar) tegen zijn.

Zelfvervullende apocalyptische voorspelling

Natuurlijk zijn we onszelf niet aan het afschaffen. Vaak stellen zij die dat beweren dat de ‘multiculti’s’ aan zelfhaat lijden, een laag beeld zouden hebben van ‘onszelf’. Ik zou stellen dat wie onze normen en waarden gelijk stelt aan kerststal en zwarte piet net een nogal beperkte kijk op onze collectieve eigenheid heeft. 

Dat betekent ook dat we niet lacherig mogen doen over die uitspraak. ‘We schaffen onszelf af!’ is een gevaarlijke stelling.

De tegenstrijdigheden in uitlatingen over normen als vrijheid van meningsuiting en scheiding tussen kerk en staat en tussen opvattingen over onze culturele en sociaaleconomische kenmerken, tonen dat er een andere agenda dan trots op onze maatschappij schuilt achter de uitroep ‘we schaffen onszelf af!’. Een agenda die meer gebaseerd is op haat tegenover ‘de ander’ dan op eigenliefde.

Dat betekent ook dat we niet lacherig mogen doen over die uitspraak. ‘We schaffen onszelf af!’ is een gevaarlijke stelling (net als over bevolkingsgroepen spreken als een ‘kanker’).

Het schept een sterke apocalyptische angst die tot polarisering en zelfs geweld kan leiden. En op die manier ultiem een zelfvervullende voorspelling dreigt te worden.

Ferdi De Ville is docent Europese Politiek aan de Universiteit Gent en kernlid van Denktank Minerva.

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

Everaerts JP

De titel inspireert tot deze ‘variant’:

“We maken onszelf het leven onmogelijk”.

En de rest van de dierenwereld zal er niet eens rouwig om zijn als het mensdom er het loodje bij neerlegt vooraleer alle oceanen leeggevist, alle vruchtbare grond verpest en alle lucht vervuild zal zijn. 

En ondertussen maar ruzie maken onder elkaar over al onze onbenulligheden. 

john Apers

Zou het niet zalig zijn om onszelf af te schaffen?

Geen kinderen meer maken. Leven en sterven in alle vrijheid, zonder nabestaanden te pijnigen. Integendeel, wetende dat dankzij jouw opoffering de mogelijke vele generaties na ons het beter zullen hebben inzake armoede, oorlog, geweld, hoop,… 

Op een leven op een andere planeet binnen xtig-xtig-xtig jaar

Vrede op Aarde… het is mogelijk! Het kan niet anders, niets is onmogelijk in theorie

Cox Leo

 

Mag ik deze verloren gelopen docent ten zeerste aanbevelen om De l’esprit des Lois van Montesquieu eens te lezen ? Of Locke’s Two Treatises on Government ?

Of, mocht dat te zwaar om dragen zijn, lees gewoon artikel 6 van het Europees Verdrag TEU er eens op na.

 

Hans becu

 

Ons, beste man, dat is de samenleving waar een mensenleven telt . Die situeert zich in Europa ten westen van de Oeral en ten Noorden van Afrika. Die is er in Noord Amerika en Canada. In Azië  in Japan, Zuid-Korea. Verder in Australië en nieuw  zeeland. Daarbuiten telt een mensenleven totaal niet. Dat zijn feiten, de rest is Pseudo-intellectueel geneuzel van linksmensen die de feiten negeren en hier elk incident, individuele fout  en onvolkomenheid buiten alle proportie opblazen en veralgemenen. Men zal alhier de Moslim of neger niet scheef bekijken, of zelfs nog maar neger noemen, want racisme en discriminatie. Buiten dat gebied “van ons” helaas worden Negers en Moslims genadeloos bij de duizenden door de eigen soort afgeslacht. Dit is niet het gevolg van individuele fouten en tekortkomingen, dat is structureel. Zijn wij dus superieur ? ja. Waarom willen al die negers en moslims anders hierheen ?

Jan van Wezer

Zijn wij superieur? Als individu niet denk ik. In pricipe kan een neger of mohammedaan elk Westers niveau halen op voorwaarde dat hij onze cultuur aanneemt. Want die is het die, ofschoon niet perfect, in een aantal opzichten superieur is. Onze Westerse en bepaalde Oost-Aziatische (i.h.b. de Japanse en delen van de Chinese) maatschappijen hebben enkele kenmerken gemeen die bijna alle andere maatschappijen ontberen: zij hebben op de puinhopen van feodalisme en absolutisme een relatief stabiele, rechtvaardige en welvarende samenleving gecreëerd. Elders hebben diepgewortelde stammentwisten, archaïsche opvattingen over clan- en familiebanden (met bruidsschatten en alle verplichtingen en excessen die daaruit voortvloeien), vastgeroeste maatschappijstructuren en sociale immobiliteit geleid tot geïnstitutionaliseerde corruptie, dictatoriale staatsvormen en periodieke uitbarstingen van bloedige conflicten die gepaard gaan met onvoorstelbare wreedheden. Daar kunnen wij westerlingen niets aan veranderen. Ze moeten het zèlf doen. Wat ze daar nodig hebben is een mentaliteitsverandering die mensen bevrijdt uit de sociale dwang van clan en familie. Waardering voor ‘het Nut van ‘t Algemeen’ in plaats van cliëntelisme. Wakkere, onafhankelijk denkende burgers die verder durven te kijken dan hun stam of regio. Kortom: een maatschappijstructuur die lijkt op de onze.

Jan van Wezer

Het is volkomen terecht dat wij onze samenleving willen beschermen door afglijden naar minder ontwikkelde vormen. Dat doen wij niet door grote aantallen immigranten te importeren die onze maatschappij niet aankan. Wij zijn zelf geen engelen. Ik hoef maar terug te kijken naar het socialisme van Hitler en Stalin en Mao, en naar de Japanse oorlogsmisdaden, om te beseffen dat de neiging tot het kwaad ook bij ons ingebakken zit. Wij doen dit wèl door slechts diegenen op te nemen die recht hebben op asiel. Vervolgden, homoseksuelen, christenen uit mohammedaanse landen en wellicht nog anderen, én hen daarbij strikt te houden aan een eis van assimilatie aan ons cultuurpatroon. Multiculturalisme? In zekere zin ja, maar in het bewustzijn dat wij onze eigen, veruit superieure cultuur overeind willen houden en behouden voor terugval.

Geen toegeven aan een oeverloos multiculturalisme om deszelfs wil, maar zelfbewust onze Leitkultur ter overname aanbieden aan wie zich bij ons voegen wil. Grote woorden, maar dat mag bij kleine dingen beginnen: Wij moeten vast houden aan “de kerststal en zwarte piet”, niet omdat die op zichzelf zo verschrikkelijk belangrijk zijn, maar omdat we  nieuwkomers duidelijk moeten maken dat we compromisloos vasthouden aan en respect eisen voor onze verworvenheden. Goedwillende, beschaafde asielzoekers zullen daar begrip voor hebben, en heel misschien kunnen we de deur op een kier zetten voor een beperkt aantal economische migranten die in woord en daad blijk geven van de bereidheid om te integreren en uiteindelijk te assimileren. De beslissing over de aantallen ligt bij ons en niet bij hen, en dient op democratische wijze tot stand te komen. Door Links én Rechts en niet onder dwang van ondemocratisch bestuurde gremia zoals de VN of de EU in haar huidige vorm.

Hans becu

 

Het gaat effectief niet over superieure individuen, wel over culturen en systemen. Dat is altijd zo pijnlijk in een debat met links daarover. Hun cultuurrelativisme is dan ook zo stuitend : dwaas en immoreel. Volksverheffing en emancipatie lijken wel volledig uit het linkse woordenboek verdwenen te zijn, als je ziet hoe de Islam als systeem kritiekloos ontzien wordt, en  in heel de discussie over migratie, derde wereld, ontwikkeling zadelt de linkse kerk ons op mer een oerkatholiek schuldgevoel : nostra culpa,  nostra maxima culpa. Gelukkig keert het tij langzaam maar zeker.

Rosseel Piet

Beste,

De Islam als systeem waarover U spreekt is een pure fantasie, geconstrueerd door geheime diensten in opdracht van door ons gesteunde dictaturen en zogenaamd bevriende monarchen waar ook ter wereld. Zoals je wellicht weet, is vrede niet zo bevorderlijk voor zaken……dus moet er gerommeld worden en mogen er doden vallen!! …..Als je er dan ook nog in slaagt om dit te verkopen als zijnde religie geinspireerd, dan zij die masters of war best tevreden. Wij echter lopen daar reeds lang niet meer in, we laten dit voor onze rechtse vrienden!! En wat betreft cultuurrelativisme, liever tolerant en open minded dan het Vlaams navelstaren dat z’n beste tijd heeft gehad en gelukkig maar. De sociale en culturele omgeving binnen Europa zijn danig aan het veranderen en dat kunnen we alleen maar toejuichen, wie daartegen verzet predikt verliest de strijd……een gevecht tegen realiteit kan je niet winnen!! Hoeveel Bart De Wever’s en Theo Francken’s er ook mogen rondlopen, ze gaan het tij niet keren!!

Rudi Dierick

Lees misschien eens de ‘Arab Human Development Reports’, geschreven door Arabische auteurs in opdracht van de VN.  of de artikels op De bron over islamisme en seculiere moslims, de-bron.org.

 

Hans becu

Piet

ik weet het. Mensen die hun eigen taal.en cultuur waarderen en beschermen zijn navelstaarders en kerktorenlui. De zelfverklaarde kosmopolieten-zonder-grenzen zijn open van geest en tolerant. Wat ze vergeten is dat grenzen stellen, letterlijk en figuurlijk, pacificerend werkt, en “grenzeloos” oorlog veroorzaakt. Elke keer dat grenzen niet werden gerespecteerd ontstond oorlog, de hele geschiedenis door. Zelfs die simpele vaststelling die je met talloze voorbeelden kan illustreren wordt door de pretentieuze linkse negationistische utopist genegeerd. Maar terzelfdertijd zijn linksmensen zeer streng voor grensoverschrijdend gedrag, en terecht. Ieder mens heeft recht op zijn persoonlijk terrein, psychisch en fysiek : dat is een grens. En als ik de linksmens hoor neuzelen over hoe geweldig dat grensloos allemaal wel is, lekker tolerant en progressief, vraag ik me altijd weer af of ik dan even ongevraagd grenzeloos in de tuin van Piet Rosseel mag komen kamperen, en een biertje uit zijn ijskast halen. Lekker grenzeloos Piet, ik kom eraan, en ik breng mijn familie mee. Niet navelstaren Piet !

Pagina's

LEES OOK

diamond geezer (CC BY-NC-ND 2.0)
Door een gebrek aan transparantie kon het misbruik van EU-fondsen door Europese Parlementsleden geruime tijd onder de radar blijven.
© Pierre-Yves Brunaud / Picturetank
Amnesty International publiceert jaarlijks een overzicht van de stand van zaken betreffende de mensenrechten wereldwijd.
Das Bundesarchiv (CC BY-SA 3.0 DE)
De nieuwe vreemdelingenwet van Theo Francken zorg voor commotie.
NOAA Photo Library (CC BY 2.0)
Nederland neemt samen met Japan en de VN-milieuorganisatie (UNEP) het initiatief tot de oprichting van een topkenniscentrum over maatregelen die nodig zijn om te leren leven op een warmere planeet

Meest recent van Ferdi De Ville

© Brecht Goris
Waarom Trump(isme) een blijver is
Er lijkt een nieuw recept te zijn gevonden voor politiek succes in deze tijden.
© Brecht Goris
Het spagaat van links over de Brexit
Voor vele Britse progressieven waren het frustrerende en zelfs schizofrene weken. Ze zagen zich genoodzaakt campagne te voeren om lid te blijven van een club waarvoor ze anders erg kritisch zijn.
© Brecht Goris
80% universitairen koos groen, 86% arbeiders koos extreemrechts
Een paar duizend stemmen, dat scheelde het of voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog was er een extreemrechtse staatsleider in West-Europa.
© Brecht Goris
Wat blijft er nog over van Europa?
‘Europa staat voor cruciale weken’, zegt Ferdi De Ville deze week in zijn column.
Nooit meer tonen X

Ontdek

MO*nieuwsbrieven

Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

Facebook/Twitter

Blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

MO*magazine

Abonneer je op ons unieke kwartaalmagazine voor slechts € 28.

Een abonnement nemen

MO*papers

Abonneer je op de gratis digitale achtergronddossiers (pdf) over actuele mondiale thema’s.