91 containers vol tankonderdelen naar...

91 containers vol tankonderdelen naar explosieve Hoorn van Afrika

Belgisch-Nederlandse rel over illegale wapentrafiek

6 februari 2007 (MO) - Een explosieve lading met 91 containers vol tankonderdelen en 40 militaire vrachtwagens is vanuit de haven van Antwerpen in Eritrea beland. De Antwerpse douane had het wapentuig in 1998 in beslag genomen en 4,5 jaar lang op de kaaien gestockeerd maar liet de goederen alsnog per boot naar de haven van Rotterdam vertrekken. Eens aangekomen in Rotterdam zette de kapitein koers richting de Hoorn van Afrika, waar de spanningen de voorbije weken hoog zijn opgelopen.

De hele zaak belandde in de doofpot. Tot het Nederlandse Kamerlid Krista Van Velzen (SP) - na een anonieme tip naar aanleiding van een MO*-dossier over illegale wapentrafiek en na informatie van het Nederlandse Campagne Tegen Wapenhandel- parlementaire vragen stelde over de kwestie. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Bot maakte op 5 februari 2007 de antwoorden over. MO* kon ze als eerste inkijken.

In augustus 1998 onderschepte de Antwerpse douane in de haven 91 containers met onderdelen voor Russische T 55 tanks. Ze kwamen per spoor aan uit Nederland en waren afkomstig uit oude Duitse legerstocks. Ook 40 Unimog legervrachtwagens, rechtstreeks ingevoerd uit Duitsland, werden aan de ketting gelegd. Het Britse bedrijf JMT Charlesworth Ltd Global Services wilde het materiaal vanuit Antwerpen naar Eritrea exporteren maar beschikte niet over de vereiste vergunningen. Eritrea was op dat moment bovendien in een bloedig conflict verwikkeld met buurland Ethiopië. Charlesworth hield vol dat het materiaal voor burgerlijk gebruik bestemd was en sleepte de Belgische staat voor de rechter.

Vizieren en munitiecassettes

De Antwerpse rechtbank van Koophandel stelde een expert aan, die de containers en vrachtwagens onderzocht. Zijn conclusie was onverbiddelijk: het ging wel degelijk om militaire goederen. 72 containers bevatten voornamelijk wielen en banden voor de T-55-tank maar de andere 19 zaten vol met echt wapentuig: vizieren, draaimechanismen voor de geschutstoren, richtmechanismen, een stabiliseerder voor een kanon, kisten met infraroodschijnwerpers, cassettes voor munitie, helmen met radioverbinding, enzovoort. De rechter gaf de Belgische staat gelijk.

Jarenlang stonden de containers en vrachtwagens bij Noord Natie in Antwerpen gestockeerd. De opslagkosten voor de Belgische douane liepen op. In december 2002 trof de douane uiteindelijk een minnelijke schikking met Charlesworth: de cargo en trucks mochten naar het opslagbedrijf EP Shipping in de Rotterdamse haven overgebracht worden. Maar hoewel landtransport veel beter te controleren is, werden de goederen niet over het land naar Nederland teruggestuurd.

De vogel is vliegen

Op vrijdag 24 januari 2003 werden de 91 containers en 40 trucks in Antwerpen op een schip geladen dat onder de vlag van Antigua voer en door een Deens bedrijf gecharterd was. Eens het schip in de Rotterdamse haven was aangekomen, wijzigde de kapitein tegen alle afspraken in de bestemming op de vrachtbrief. Op zondag 26 januari vertrok hij via de Middellandse Zee en het Suez Kanaal naar Eritrea.

Volgens een bron bij de Belgische douane die het dossier zeer goed kent, heeft de Belgische douane zich niets te verwijten: 'Voor het schip in Rotterdam toekwam, hadden we de Nederlandse autoriteiten reeds een week vooraf en tot driemaal toe verwittigd over zijn komst. Wij hebben in deze zaak correct gehandeld. Het is pijnlijk voor de Nederlandse douane.' De Nederlandse Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst had pas na het weekend polshoogte genomen in de Rotterdamse haven. De vogel was al vliegen.

'Aangenomen mag worden dat de lading uiteindelijk de haven van Massawa of een ander aanlandingspunt in Eritrea heeft bereikt en daar is gelost. De regering is ongelukkig met deze uitkomst', antwoordde de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken Bot op een parlementaire vraag van kamerlid Krista Van Velzen (SP). 'De Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst en de douane hebben te laat gereageerd op het verzoek van de Belgische autoriteiten om toezicht te houden op de goederen na aankomst in de haven van Rotterdam.'

Welles-nietes

Ook België krijgt van Bot een veeg uit de pan. Nadat Nederland erachter was gekomen dat het wapentuig onderweg was naar Eritrea, had het aan België gevraagd om het schip terug te roepen. Bot: 'Vanuit België werd uiteindelijk geen corrigerende actie ondernomen.'

Bot betreurt eveneens dat de Belgische autoriteiten achteraf geen vervolging hebben ingesteld. 'Het Openbaar Ministerie heeft de Belgische autoriteiten geïnformeerd dat de door de Belgische douane aangegane overeenkomst tot schikking door de wederpartij was geschonden', aldus Bot. 'Indien de goederen naar een andere bestemming buiten de Benelux zouden worden vervoerd, zou de Britse onderneming (Charlesworth, nvdr) zich mede schuldig maken aan sluikuitvoer. Strafvervolging kon derhalve in België plaatsvinden.'

Volgens een bron bij de Belgische douane kan België in de hele zaak echter niet vervolgen: 'Op dit punt verschillen we met Nederland van mening. De feiten die in Nederland gepleegd zijn, met name de sluikuitvoer van militair materiaal, zijn geen gevolg van de inbreuken die in België werden bestraft (met een geldboete, nvdr). Onregelmatige uitvoer is het voorwerp van een nieuw misdrijf dat in Nederland is gepleegd. Trouwens, de in België vastgestelde overtreding, namelijk de poging tot inbreuk op de wapenwet, werd definitief afgehandeld met de transactie waar volledige uitvoer aan is gegeven.'

Islamitische rechtbanken

Bot verwijst in zijn antwoord ook naar de recente spanningen in de Hoorn van Afrika: 'De VN-vredesmacht belast met het monitoren van de grens tussen Ethiopië en Eritrea heeft de afgelopen maanden Eritrese troepen waargenomen in de VN-bufferzone', aldus Bot. 'Eritrea beschikt voornamelijk over T54 en T55 tanks en enkele T62 tanks. Het ligt derhalve voor de hand dat Eritrea met deze types tanks de bufferzone is binnen gereden.' De VN Veiligheidsraad heeft België vorige maand gevraagd om het dossier over het conflict tussen Ethiopië en Eritrea te coördineren.

Bot verwijst ook naar Somalië: 'De Somalië Monitoring Group van de VN heeft in november 2006 een rapport uitgebracht waarin een aantal landen wordt beschuldigd van het leveren van wapens en manschappen aan Somalië. Eritrea zou wapens en militairen aan de Unie van de Islamitische Rechtbanken (UIC) verstrekken.'

Auteur: Kristof Clerix.