11 september krijgt alternatief banksysteem niet kapot

De eeuwenoude ‘hawala’, een informeel systeem voor
grensoverschrijdend betalingsverkeer, blijft populair in de Arabische wereld
en in Azië. Na de aanslagen van 11 september kwam er uit het Westen en
vooral de VS scherpe kritiek op het amper controleerbare systeem, dat
waarschijnlijk ook door al-Qaeda werd gebruikt. In de Verenigde Arabische
Emiraten (VAE), een belangrijke draaischijf voor het systeem, is het
toezicht op de hawala’s daarop verscherpt, maar van een afschaffing kan geen
sprake zijn.


De regering van de VAE heeft een harde aanpak van verdachte transacties
aangekondigd en een controle- en licentiesysteem voor hawala-makelaars
uitgewerkt. Er is een twaalfkoppige Financial Intelligence Unit opgericht
die verdachte transacties moet opsporen en analyseren, en wisselkantoren
zijn verplicht om overmakingen van meer dan tweeduizend dirham (600 euro) te
registreren. Volgens de gouverneur van de Centrale Bank van de VAE, Sultan
Bin Nasser Al Suwaidi, zal dat systeem over een zestal weken op punt staan.

Het hawala-systeem is sneller en goedkoper dan een klassieke bankwissel of
andere conventionele systemen, en bereikt plaatsen waar zelfs postkantoren
niet opereren. Bovendien dient er geen minimumbedrag op een rekening te
staan, en is de wisselkoers vaak erg interessant. Het geldbedrag wordt
gewoon cash bij een hawala-makelaar of geldwisselaar gestort, en enkele uren
later eveneens cash door een bemiddelaar aan de andere kant van de aardbol
aan de begunstigde persoon uitbetaald. De overmaking is louter op vertrouwen
gebaseerd. Via het systeem worden er jaarlijks grote geldstromen van de
Golfregio naar andere delen van de wereld getransfereerd, van Azië tot
Afrika. Vooral arme migranten maken gebruik van de ‘Eastern Union’, maar
soms worden er ook indrukwekkende bedragen verstuurd.

Door de anonimiteit die het systeem aan de betrokken partijen biedt, vormt
het ook een handig middel voor malafide zakenlui, die de ‘hawala’ misbruiken
om belastingen te ontduiken, zwart geld wit te wassen of details over
gebruik en bestemming van het geld te verhullen. Precies die misbruiken
hebben sinds 11 september internationaal veel aandacht gekregen. Zo koestert
de regering-Bush de verdenking dat het al-Qaeda-netwerk via de hawala grote
geldbedragen doorsluisde voor de financiering van terroristische
activiteiten, waaronder de aanslagen van 11 september. Volgens de Washington
Post versluisden al-Qaeda via hawala-makelaars in Pakistan miljoenen dollars
naar de Golf en vervolgens naar de leden van hun netwerk. Het systeem is de
Amerikaanse regering dan ook een doorn in het oog. Het belang van de hawala
voor de economieën van Zuid-Azië, Afrika en de Golfstaten is echter zo groot
dat de betrokken landen het systeem niet willen opdoeken.

Op een recente conferentie van financiële experts in de VAE werd opgeroepen
tot een efficiënte maar niet te restrictieve regulering van de hawala.
Meer dan driehonderd vertegenwoordigers van regelgevende organen, instanties
voor ordehandhaving, internationale instellingen, banken en geldwisselaars
woonden de bijeenkomst bij. Zij waren blij met de mogelijkheid een aantal
nieuwe maar hardnekkige mythes over de werking van de hawala in de regio te
ontkrachten.

Vandaag werken hawala-makelaars vooral vanuit wisselkantoren of
reisagentschappen, maar op de conferentie werd benadrukt dat het systeem
eeuwen heeft bestaan als middel voor Arabische handelaars om zich te
beschermen tegen rovers en dieven. De Arabische handelsroutes brachten de
hawala tot in Zuid-Azië en Afrika. Vooral in tijden van economische
onzekerheid en politieke onrust wordt het systeem naar waarde geschat.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift