11 september legde hervormingsplannen stil

De bescheiden hervormingen naar een meer open en democratische samenleving die heel wat landen uit het Midden-Oosten al jaren aan het plannen waren, zijn na de aanslagen van 11 september grotendeels opgeborgen. Om hun eigen regime veilig te stellen en om de Verenigde Staten ter wille te zijn, proberen de landen in de regio nu in de eerste plaats het extremisme onder controle te krijgen. Maar die pogingen zouden wel eens een averechts effect kunnen hebben.

Eén voorbeeld zijn de parlementsverkiezingen in Jordanië. Die zijn de voorbije 12 maanden al drie keer uitgesteld. Officieel om technische redenen, maar in werkelijkheid vreest de monarchie dat de Islamitische fundamentalisten versterkt uit de stembusgang zullen komen. En dat op een moment dat de Arabisch-Israëlische vredesgesprekken compleet in het slop zitten en Amman genoemd wordt als mogelijk lanceerplatform voor de oorlog van de VS tegen Irak.

Saudi-Arabië had dan weer plannen om Engelse les in te voeren voor lagere schoolkinderen, onder zware kritiek van de religieuzen. Het ministerie van Onderwijs was al met de voorbereidingen gestart, maar het plan is stopgezet. Engels leren aan jongeren brengt de Islamitische cultuur en identiteit in gevaar en versnelt de ‘verwesterlijking’ van de samenleving, aldus islamisten na kritiek van Westerse landen dat het onderwijs in Saudi-Arabië het extremisme voedt. Dr Mohammed Mahmoud Abu Ghadeer van de Al Azhar-Universiteit in Egypte verzet zich tegen wijzigingen in het curriculum die een ‘vredescultuur’ moeten promoten. Het is geen geheim dat de Verenigde Staten dit opdringen. De 11 septembercampagne begon met een militaire interventie en verschuift nu ook naar de socio-religieuze sfeer. Washington vroeg een aantal Arabische regeringen onlangs om de koranstudie te beperken tot vier uur per week in plaats van de bestaande 25 uur. Waarom zouden wij hen gehoorzamen?

Koeweit smeedde vóór 11 september plannen om belastingen te heffen - tot hiertoe hebben de burgers er nog nooit iets moeten betalen voor diensten van de overheid. Ook dat plan is opgeborgen. De overheid wil zich in deze gevoelige periode zeker niet de woede van de burgers op de hals halen, aldus Hanan Ragheb, onderzoeker aan de Al Ain-Universiteit in de Verenigde Arabische Emiraten.

Nergens is de crisis groter dan in Iran, waar de conservatieve religieuze leider Ayatollah Ali Khamenei een aanslepende machtsstrijd uitvecht met de gematigde president Mohammed Khatami. Dat de VS Iran hebben opgenomen in hun ‘as van het kwaad’ is niet bepaald een steun voor Khatami. De hervormingsplannen van de regering is stilgelegd door de clerus.

Maar toch zijn er ook positieve evoluties. 11 september heeft veel mensen doen nadenken, stelt Ali Jaber Al Sabah, een onafhankelijk politiek waarnemer in Koeweit. De dood van 3000 mensen heeft doen doordringen waar extremisme toe kan leiden - veel mensen distantiëren zich nu van zulke groepen. Hij herinnert zich dat in 2001 sommige invloedrijke groepen in Koeweit de invoering van de sharia - de islamitische wet - vroegen. Daarover wordt nu niet meer gediscussieerd.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift