Amerikaans Congres wil strikt toezicht op ontwikkelingsbanken

Het Amerikaanse Congres wil drastische maatregelen om corruptie bij multilaterale ontwikkelingsbanken te bestrijden. Niet-gouvernementele organisaties en sommige economen beschuldigen de banken van financieel wanbeheer van geld dat bestemd is voor armoedeverlichting.

Volgens voorzitter Richard Lugar van de Commissie Buitenlandse Relaties van de Senaat, moeten de eisen onderdeel worden van wetgeving over nieuwe financiering van de banken. Dat zei hij deze week tijdens een parlementaire hoorzitting.

De vijf Multilaterale Ontwikkelingsbanken (MDB’s) zijn de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, De Aziatische Ontwikkelingsbank, de Europese Bank voor Reconstructie en Ontwikkeling (EBRD), de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank en de Wereldbank. In het laatste fiscale jaar financierden zij voor meer dan 35 miljard dollar aan projecten, onder meer op het gebied van openbaar bestuur, transport, gezondheid en onderwijs.

In ruil voor de hulp willen de banken dat de lenende landen economische barrières opheffen en een evenwichtige omgeving creëren voor westerse multinationale ondernemingen. Amerika, de grootste economie ter wereld, draagt jaarlijks voor meer dan een miljard dollar bij aan de banken. Het grootste deel van dat geld gaat naar de Wereldbank. Die verstrekt tegen lage rente leningen aan de armste landen.

Sinds 1960 heeft Amerika meer dan 42 miljard dollar verschaft aan de MDB’s. Het Congres heeft de bevoegdheid om te bepalen hoeveel geld naar de banken gaat en onder welke voorwaarden dat gebeurt. Volgens Lugar heeft zijn commissie van de regering-Bush de opdracht gekregen om ervoor te zorgen dat de Amerikaanse bijdragen goed besteed worden en dat de missie van de MDB’s niet ondergraven wordt door corruptie.

Inmiddels zijn brieven verstuurd naar diverse banken, met vragen over hun projecten en het interne beleid. Ook werden overzeese projecten bezocht en bankemployees, afgevaardigden van niet-gouvernementele organisaties, academici en overheidsfunctionarissen ondervraagd.

Ook andere wetgevende organen laten zich informeren over de activiteiten van de banken. Het Britse parlement is bezig met een eigen onderzoek en de Italiaanse Senaat gaf in september opdracht tot een onderzoek. Corruptie belemmert ontwikkelingswerk op veel manieren, zei Lugar. Omkoping beïnvloedt belangrijke beslissingen over projecten en contractanten. Door misbruik van fondsen kunnen de kosten van projecten oplopen, wordt hulp aan armen onthouden en mislukken projecten.

De ontwikkelingsbanken kregen de afgelopen jaren talloze klachten over corruptie. Tijdens eerdere hoorzittingen vroegen verschillende sprekers al om drastische hervormingen van het beleid. Tot de voorgestelde maatregelen hoorde onder meer het aanleggen van een zwarte lijst met corrupte personen en bedrijven. Op dit moment kan een bedrijf dat door de Wereldbank geweerd wordt wegens corruptie, nog wel gewoon een contract aangaan met een van de andere ontwikkelingsbanken.

De Europese Bank voor Reconstructie en Ontwikkeling, die opereert in 27 landen die ooit onderdeel waren van de Sovjet-blok, heeft ondanks de grootschalige corruptie in die regio nog nooit de samenwerking met een bedrijf of persoon verbroken. Tijdens de hoorzitting werd er ook voor gepleit om de banken op gebied van financiën en management uitgebreid te laten doorlichten door externe deskundigen.

Gezien de enorme invloed die de banken uitoefenen in de wereld en hun constante oproep tot beter bestuur in ontwikkelingslanden, is het volgens veel critici vreemd dat de MDB’s zelf niet doen wat ze prediken. Het is noodzakelijk dat de banken de normen en waarden die ze van de rest van de wereld verwachten, ook zelf in de praktijk brengen, zegt Tom Devine, juridisch directeur van het Government Accountability Project (GAP) in Washington. Hun beleid kan grote gevolgen hebben. Soms gaat het om kwesties van leven en dood, zegt hij.

GAP is een organisatie die zich onder meer inzet voor de bescherming van klokkenluiders. Tijdens de hoorzittingen zei Devine dat werknemers van de banken bang zijn om te getuigen voer misstanden binnen hun organisatie. Die angst is gegrond. We hebben bewijs dat de banken structureel de boodschappers de mond snoeren terwijl ze de verantwoordelijken voor de fraude beschermen, zei hij.

Volgens de banken wordt inmiddels hard gewerkt aan het verbeteren van de transparantie. Zowel de Aziatische Ontwikkelingsbank als de EBRD stellen dat steeds meer projecten worden onderworpen aan strenge anti-corruptiemaatregelen. Ook de Wereldbank zegt op verschillende niveaus controlemechanismen te hebben ingebouwd. (JS)

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3190   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift