Burkinese pers protesteert tegen censuur

In Burkina Faso protesteren tientallen journalisten tegen de overheidscensuur van president Compaoré. Ze weigeren nog langer de berichten over de oppositie weg te laten uit het nieuws. Eind juni vonden er eveneens protesten tegen het beleid van de president plaats in het doorgaans vrij stabiele Burkina Faso.

  • CC United Nations Photo De Burkinese president Blaise Compaoré tijdens zijn speech voor de Algemene Vergadering van de VN in 2009. CC United Nations Photo

Een tiental journalisten, waaronder journalisten van de publieke omroepen, hebben op dinsdag gedemonstreerd tegen de overheidsbemoeienis in hun werk. Ze hielden een zitstaking voor het ministerie van Communicatie in de hoofdstad Ouagadougou. In de staatsmedia worden berichten over de oppositie door de overheid weggecensureerd. Volgens een rapport van Freedom House uit 2012 is de pers in Burkina Faso slechts ‘gedeeltelijk vrij’.

‘Protest kan je broodwinning in gevaar brengen’

Zo werd een interview met oppositieleider Zéphirin Diabré niet uitgezonden in juni. Ook passen veel journalisten zelfcensuur toe uit angst voor represailles. ‘Meestal zijn het de directeur of de hoofdredacteur die optreden als censors. Zij hebben dan instructies gekregen van het ministerie van Communicatie’, beweert Sidiki Dramé, sportjournalist bij de staatsradio. Toch stelt minister van Communicatie Alain Edouard Traoré dat hij nooit instructies tot censuur heeft gegeven.

Maar protesteren in Burkina Faso is niet zonder risico’s. Mien De Graeve – een Belgische die in Burkina Faso woont en een Wereldblog bijhoudt – zei hierover tegen MO* het volgende: ‘Ik heb veel respect voor de mensen die in dit land hun mond durven opendoen. Voor veel mensen brengt protest hun broodwinning in gevaar. Het is niet onwaarschijnlijk dat de protesterende journalisten van de publieke omroep ontslagen worden.’

Vier keer 86 procent van de stemmen

President Blaise Compaorés partij heet “Congrès pour la Démocratie et le Progrès (CDP)”,  maar hij kwam in 1987 via een staatsgreep aan de macht. Daarna zijn er iedere zeven jaar verkiezingen geweest. Daarin slaagde Compaoré er al viermaal in om herkozen te worden, met gemiddeld 86 procent van de stemmen.

Volgens artikel 37 van de Burkinese grondwet kan een president twee ambtstermijnen krijgen. Toch heeft de huidige president er al bijna vijf opzitten. Compaoré zou ook een zesde termijn willen verzekeren voor de verkiezingen van 2015 en wil daarom artikel 37 wijzigen. Critici vrezen dan ook dat Compaorés recente beslissing om een senaat op de zetten, eerder bedoeld is om zijn zesde termijn via de senaat veilig te stellen in plaats van de democratische werking van de regering te versterken.

Versplinterde oppositie

De Burkinese oppositie is hier tegen, maar is zeer versplinterd. Zo schreef De Graeve in haar blog over de parlementsverkiezingen van 2012: ‘Er waren dit keer niet minder dan 74 oppositiepartijen’.

Ondanks haar verdeeldheid kreeg de oppositie eind juni naar schatting 50.000 tot 80.000 mensen op de been om tegen een zesde ambtstermijn van Compaoré te protesteren. Dit aantal valt misschien in het niet bij de miljoenen die dagelijks op het Tahrirplein in Caïro demonstreren, maar in het autoritair bestuurde Burkina Faso zijn demonstraties zeer zeldzaam. ‘Maar het protest van de journalisten is dan ook slechts één onderdeel van het algemeen toenemende protest tegen de president’, volgens De Graeve.

Journalisten vaker doelwit intimidatie

Protesteren tegen de president en kritische journalistiek zijn niet zonder gevaar in Burkina Faso. In 1998 werd journalist Norbert Zongo vermoord. Zongo schreef over de moord op een chauffeur van de broer van Compraoré. Hoewel er nooit iemand werd aangeklaagd voor deze moord, wordt vermoed dat de president of zijn familie betrokken zijn in de zaak. ‘Sindsdien zijn journalisten steeds vaker het slachtoffer geworden van intimidatie’, beweert Mohammed Keita, coördinator bij Committee to Protect Journalists (CPJ) in zijn blog.

De verkiezingen van 2015 zijn nog redelijk veraf, maar de oppositie geeft nu al tegengas aan Compraoré. Daarom ziet het ernaar uit dat Burkina Faso het komende jaar vaker het toneel van protesten – al dan niet door de pers – zal zijn.


Burkina Faso weergeven op een grotere kaart

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3190   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift