Cocavelden in de schaduw van de onderhandelingstafels

De Colombiaanse antidrugspolitie is druk bezig met
de vernietiging van velden met coca en papavers in het uitgestrekte gebied
dat door het leger eind 1998 was ontruimd om vredesgesprekken mogelijk te
maken tussen de Colombiaanse regering en de linkse guerrillabeweging FARC.
Op 20 februari werden die onderhandelingen gestaakt, en sinds 3 maart
besproeien de Colombiaanse ordediensten de drugsvelden in het voormalige
‘Farclandia’ met herbiciden. Op satellietbeelden van oktober vorig jaar
zouden 16.000 hectare cocavelden en 420 hectare met papavers te zien zijn
geweest.


De bevelvoerders van ‘operación dignidad’ (‘operatie waardigheid’) zeggen
dat de cocavelden in het 42.000 kilometer grote gebied zowat verdrievoudigd
waren in de drie jaar dat de rebellen er de scepter zwaaiden. Coca is de
plant waaruit cocaïne wordt gewonnen. De velden met papaver - uit het
melksap van dat gewas wordt opium gemaakt, de grondstof voor heroïne - zijn
helemaal nieuw voor de streek.

Als de cijfers van de politie juist zijn, was Farclandia de voorbije drie
jaar goed voor meer dan een tiende van de totale Colombiaanse
drugsproductie. Het Sistema de Monitoreo y Control de Cultivos Ilícitos
(Simci), een samenwerkingsverband tussen zes Colombiaanse
overheidsinstellingen die de evolutie van de drugsteelt volgt, schatte deze
maand dat er in heel Colombia op ongeveer 144.600 hectare coca en papavers
worden geteeld.

Volgens het Colombiaanse ministerie van Justitie stagneert de productie van
coca in Colombia - eind augustus 2000 was er nog 144.807 hectare met het
verboden gewas beplant. Maar het ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS
stelde begin deze maand dat de Colombiaanse cocaproductie misschien nog
toeneemt. Het CIA schat dat er het voorbije jaar zelfs 30 procent meer coca
werd geoogst in Colombia dan in 2000, al vernietigde het Colombiaanse leger
in 2001 met Amerikaanse hulp 85.000 hectare cocavelden.

Volgens de chef van de antidrugspolitie, generaal Gustavo Socha, is nu in
Farclandia bewezen wat altijd al werd vermoed: de rebellen van de FARC zijn
verwikkeld in de drugshandel. Volgens experts controleren de rebellen vooral
de opkoop van en de handel in cocapasta. Alleen tussenhandelaars die de
zegen van de rebellen hebben, kunnen in de gebieden die door de
guerrillero’s gecontroleerd worden, aan het werk blijven.

Maar volgens andere analisten wist de Colombiaanse overheid al langer wat ze
nu als nieuwe feiten presenteert, en dient de ophef rond de hele zaak alleen
om bij de Amerikaanse bondgenoot geen twijfel te doen ontstaan rond de
Colombiaanse voorstellen om de aanzienlijke militaire hulp die de VS hebben
verleend voor de strijd tegen de drugshandel, ook in te zetten bij acties
tegen de guerrilla.

Critici vragen zich af of de 1.300 miljard dollar die de VS hebben
uitgetrokken om de Colombiaanse regering te helpen de drugshandelaars aan te
pakken, niet beter op een andere manier waren besteed. In La Cristalina, één
van de dorpen en in het gebied dat drie jaar lang in handen was van de FARC,
werden met hulp van de Verenigde Naties enkele projecten opgezet om
cocaboeren te doen overschakelen op de kweek van kippen of het vetmesten van
varkens. Die projecten mislukten omdat de transportinfrastructuur in de
streek te slecht is om ook voor iets verderop gelegen markten te produceren.

Het is ook nog de vraag of het wel de guerrilla was die de cocateelt deed
toenemen in de streek van San Vicente del Caguán, het centrum van het
gedemilitariseerde gebied. De meeste boeren daar konden tot voor enkele
jaren goed leven van wat ze met de veeteelt verdienden. Maar sinds 1999 is
de bevolking van San Vicente nagenoeg verdubbeld. Veel van de boeren die de
afgelopen drie jaar nieuwe cocavelden hebben aangelegd, zijn vluchtelingen
uit de streek van het drie uur verderop gelegen Remolinos del Caguán. Ze
moesten er de wijk nemen omdat het leger hun cocaplantages daar had
vernield.

Critici wijzen op de sociale en ecologische gevolgen van de aanpak die
campagnes als operación dignidad volgen. Gebieden waar cocavelden zijn
ontdekt, worden vanuit de lucht met herbiciden besproeid. Daarbij wordt
meestal geen onderscheid gemaakt tussen grote en kleine plantages, al mogen
plantages kleiner dan 3 hectare eigenlijk niet worden vernietigd. Ook de
natuur en de mensen in het gebied lijden onder de sproeibeurten.

Volgens Ricardo Vargas, een expert van de niet-gouvernementele organisatie
Acción Andina, zal de actie in het voormalige Farclandia uitdraaien op een
mislukking voor de regering: er komt alleen meer armoede, meer geweld en
meer ecologische achteruitgang van.
Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift