Colombia zwicht voor Amerikaanse druk bij omschakelingsprogramma'scocateelt

De Verenigde Staten vragen met aandrang dat Colombia
zijn alternatieve gewassenprogramma in de coca-regio Putumayo wijzigt.
Aanleiding is de publicatie in enkele Amerikaanse kranten begin deze week
van de harde opmerkingen van Amerikaanse functionarissen over de resultaten
van de omschakelingsprogramma’s. De Colombiaanse regering lijkt gedwee te
luisteren: ze zal naar eigen zeggen overgaan tot een meer ingrijpende fase
van het anti-cocaplan. Maar niet iedereen slikt de Amerikaanse kritiek
zomaar.


In het kader van het Plan Colombia, een antidrugsplan dat een van de peilers
onder het beleid van de Colombiaanse president Andrés Pastrana vormt, waren
eind 2000 lokale boeren in Putumayo met minder dan 3 hectaren
landbouwoppervlakte met de overheid overeengekomen om vrijwillig te kappen
met de cocateelt en naar alternatieve gewassen over te schakelen. Volgens
Gonzalo de Francisco, een veiligheidsadviseur van de Colombiaanse president,
zat het project wel degelijk op het goede spoor.

Amerikaanse ambtenaren van Buitenlandse Zaken keken de resultaten na en
afgelopen dinsdag publiceerden de Los Angeles Times en de New York Times hun
kritische uitlatingen. De functionarissen vinden dat de programma’s niet
genoeg aarde aan de dijk brengen en wijten dat aan de in het zuiden van het
land woedende burgeroorlog tussen de linkse guerrilla en de rechtse
paramilitairen. Ook een gebrek aan inzet van de lokale boeren, en zelfs
‘het weer’ doen de alternatieve gewassenprojecten mislukken, weten ze.
Bovendien reppen vertrouwelijke rapporten van het Amerikaanse ministerie van
Buitenlandse Zaken over meer dan 40 gezinnen in Putumayo die coca zijn
blijven telen, ondanks hun overeenkomst met de Colombiaanse autoriteiten en
de uitgekeerde overheidssteun.

De Colombiaanse overheid heeft wel oren naar de Amerikaanse opmerkingen, en
gaat volgens veiligheidsadviseur Fransisco de koe bij de horens vatten. Een
nieuwe fase, in samenspraak met de Amerikaanse adviseurs opgesteld, moet ook
de grotere cocavelden aanpakken. De nieuwe golf projecten omhelst
ontwikkelings- en infrastructuurprojecten en heeft meer oog voor de
economische weerslag van de omschakelingen voor de boeren. En tot slot gaat
het niet alleen meer over Putumayo, ook naburige departementen worden bij de
campagne betrokken.

De VS staan niet alleen met hun kritiek op de uitvoering van de
omschakelingsprogramma’s. Ook Colombiaanse en internationale ngo’s zijn niet
enthousiast, maar om een andere reden. Op een totaal van 1,3 miljard dollar
Amerikaanse hulp aan het verscheurde Colombia budgetteerden de VS in het
omschakelingsprogramma voor de periode 2000-2002 zo’n 130 miljoen dollar om
de economische verliezen, veroorzaakt door de grote sproeiacties tegen
drugsplantages, ietwat te lenigen. Dit jaar werd echter slechts 6 miljoen
dollar vrijgegeven. In januari klaagde de financiële administratie van het
Amerikaanse Congres immers dat het Colombiaanse omschakelingsprogramma niet
goed werkte, en hield de Colombiaanse regering daar deels verantwoordelijk
voor. Het gebrek aan veiligheid en aan een betrouwbare infrastructuur
vormde volgens de administratie een ernstige bedreiging voor de inspanningen
in Putumayo. Op het ogenblik dat de administratie hier mee naar buiten kwam,
werd in het Congres net het debat gevoerd over financiële extra’s voor het
Plan Colombia. Ook de Amerikaanse inlichtingendienst, het CIA, meldde dat de
cocaproductie het afgelopen jaar met 30 procent was toegenomen, ondanks de
besproeiingen. De Colombiaanse overheid wijst er evenwel op dat sinds
januari in zuidelijk Colombia al 1.072 hectaren handmatig werden vernietigd
ten gevolge van de overeenkomsten met de lokale boeren. Die overeenkomsten
voorzien tegen juli de vernietiging van 5.677 hectaren.

Andere ngo’s wijzen erop dat de omschakelingsprogramma’s slechts een klein
segment vormen van het Plan Colombia, dat vooral om sproeiacties draait.
Samen met lokale functionarissen, boeren en andere activisten in Colombia en
buurland Ecuador hekelen ze de schadelijke effecten van het sproeien voor
milieu en gezondheid. Het sproeien oogst bakken kritiek, maar zal steeds
meer worden gebruikt als oorlogswapen tegen de drugshandel, terwijl de
cocaplantages gewoon zullen blijven toenemen, voorspelt Ricardo Vargas, een
analist van Acción Andina, een denktank over drugs. Volgens Vargas
concentreren de VS zich teveel op de producenten en te weinig op de afnemers
- de geïndustrialiseerde wereld.
Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift