Criminelen Sao Paulo runnen zaakjes vanuit gevangenis

Gevangenissen moeten de samenleving tegen criminelen beschermen. Maar in de Braziliaanse deelstaat Sao Paulo fungeren ze als hoofdkwartier en rekruteringsbasis voor misdaadbendes die in tientallen andere steden opereren. Vorige week nog troffen die het openbaar vervoer in Sao Paulo getroffen door acties van de misdaadbendes.
Gevangenissen moeten normaal gezien de samenleving tegen criminelen beschermen. Maar in de Braziliaanse deelstaat Sao Paulo fungeren ze als hoofdkwartier en rekruteringsbasis voor misdaadbendes die in tientallen andere steden opereren. Vorige week nog troffen die het openbaar vervoer in Sao Paulo getroffen door acties van de misdaadbendes.

Afgelopen woensdag en donderdag voerden criminelen meer dan 100 aanvallen uit tegen bussen, banken, politiekantoren, supermarkten en andere winkels in de Braziliaanse miljoenenstad Sao Paulo. Bij de aanvallen werd geschoten of werden bommen gebruikt. Donderdag hielden de meeste busbedrijven uit voorzorg hun voertuigen in de stelplaatsen, waardoor naar schatting 2 miljoen mensen zonder openbaar vervoer vielen.

De chaos deinde uit naar 45 andere steden in de omgeving van Sao Paulo. De golf van criminaliteit zorgde voor veel onrust, vooral in de omgeving van de 144 gevangenissen in de deelstaat Sao Paulo.

De deelstaat wordt “gegijzeld” door enkele georganiseerde misdaadbendes die onder de 140.000 gedetineerden werden gevormd, zegt Italo Cardoso, de voorzitter van de mensenrechtencommissie van het deelstaatparlement. De overheid lijkt met de handen in het haar te zitten en weet niet hoe ze de crisis moet aanpakken.

Politieke keuzes in Brazilië hadden tot gevolg dat de gevangenissen in het land overvol raakten, in die mate zelfs dat je van een explosieve situatie kan spreken. “Maar de overheid is niet bij machte de overbevolkte gevangenissen te beheren”, zegt Sergio Mazina Martins, de ondervoorzitter van het Braziliaanse instituut voor misdaadwetenschappen (Instituto Brasileiro de Ciências Criminais), een ngo.

De sfeer in de gevangenissen doet sterk denken aan een soort burgeroorlog. Volgens Mazina Martins zal het niet lang meer duren voor de situatie heel het land zal beïnvloeden. De wetenschapper wijst erop dat de nationale politiek verantwoordelijk is voor het probleem. Het geweld manifesteerde zich eerst in de deelstaat Sao Paulo omdat de steden daar almaar meer mensen aantrekken en omdat de autoriteiten daar op grote schaal burgers naar de gevangenis sturen.

Volgens officiële statistieken zijn er nu in de deelstaat 140.000 gedetineerden, de helft meer dan de maximale capaciteit van de gevangenissen. Sinds 1998 zijn de aantallen verdubbeld. Iedere maand komen er netto 1.000 extra gevangenen bij.

De gedetineerden leven in bijzonder povere omstandigheden. Dat merk je bijvoorbeeld in de gevangenis van Araraquara, op 280 kilometer van de stad Sao Paulo. De 1.400 gedetineerden in Araraquara verblijven in een instelling die door een opstand in juni deels werd verwoest.

Volgens experts worden gevangenissen in Brazilië fundamenteel verkeerd gebruikt. Gevangenissen zouden enkel mogen dienen voor “uitzonderlijke gevallen” en om criminelen gedurende een “minimale” termijn op te sluiten; alleen zo zal de overheid erin slagen de gevangenissen en de gedetineerden voldoende onder controle te krijgen, luidt het.

In Araraquara wachten zo’n 600 gevangenen al meer dan zes maanden op een antwoord op de vraag of ze voorwaardelijk mogen worden vrijgelaten, aldus Cardoso. Volgens hem zouden de gevangenissen veel minder bevolkt zijn als de autoriteiten de bestaande wet degelijk zouden toepassen.

Marcos Camacho, alias Marcola, is de leider van het misdaadsyndicaat PCC, dat waarschijnlijk de hand heeft in de aanvallen in Sao Paulo. Volgens hem zal er alleen een eind komen aan de aanvallen als de wetgeving correct wordt nageleefd. Camacho trad op 8 juni op als getuige op een hoorzitting van een parlementaire commissie die de wapenhandel onderzoekt.

Gedetineerden worden gemarteld of misbruikt en moeten vernederende lichaamsonderzoeken ondergaan. Allemaal toestanden die gevangenen motiveren om lid te worden van een bende als PCC. Het misdaadsyndicaat profileert zich als een organisatie die gevangenen en hun verwanten beschermt. Volgens de media zouden arme familieleden van gevangenen vaak voedsel krijgen via PCC.

Misdaadsyndicaten zoals PCC hebben ondertussen zoveel macht in de gevangenissen dat de gedetineerden vaak geen andere keus hebben dan lid te worden. De organisaties zeggen dat ze opkomen tegen de onderdrukking binnen de gevangenismuren. Criminelen buiten de gevangenissen voeren de geplande aanvallen uit en verdienen zo geld voor de bendes.

Ook het gevangenispersoneel is niet veilig. In mei van dit jaar werden diverse cipiers aangevallen door leden van criminele bendes. De jacht op cipiers kostte in Sao Paulo al zes mensenlevens.

Italo Cardoso pleit ervoor alleen nog mensen naar de gevangenis te sturen die een ernstig gevaar voor de maatschappij vormen. Volgens de expert moet er ook meer met alternatieve straffen worden gewerkt. Cardoso vindt verder dat de leefomstandigheden in de gevangenissen moeten worden verbeterd. Gedetineerden moeten kunnen werken en studeren, en er is nood aan sociale projecten, niet alleen voor de gevangenen maar ook voor hun families.

Als de autoriteiten op korte termijn enig resultaat willen boeken, hebben ze er alle belang bij de wetgeving juist toe te passen, stelt Cardoso. Wanneer meer mensen sneller voorwaardelijk vrijkomen, zal de overbevolking in de cellen afnemen, wat de spanningen zal verminderen. (DB/ADR)

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift