Dossier: 

De Chileense winter: zoenen voor verandering

De aardrijkskundestudente Camila Vallejos (23) hertekende in 2011 de politieke landkaart van Chili. De Chileense studenten verzetten zich niet alleen tegen de verdere privatisering van het onderwijs, maar ook tegen de passiviteit van de vorige generatie én tegen de neoliberale samenleving die Chili geërfd heeft van de dictatuur onder Pinochet.

  • Felipe Carrasco Guzman De besathon, waarbij duizenden jonge koppels een kwartier lang kusten voor een betere educatie (Santiago, juli 2011) Felipe Carrasco Guzman
  • Morten Andersen Camila Vallejo Morten Andersen

‘We willen meer dan wat verbeteringen in het huidige systeem’, zegt Camila Vallejo in een gesprek met MO*. ‘We willen een fundamentele ommekeer. We willen dat onderwijs niet langer gezien wordt als een consumptieproduct maar als een recht dat door de staat gegarandeerd moet worden. Waarom hebben wij een opleiding nodig? Om winst te maken? Om een zaak te beginnen? Of om het land te ontwikkelen en sociale samenhang te realiseren? Daar gaat het ons over.’

‘Ik was nooit een opstandig kind’, zegt Vallejo. ‘Ik was nieuwsgierig en altijd uit op onderzoek. En ik genoot ervan te luisteren naar de gesprekken van volwassenen.’ Toch is Vallejo intussen de populairste verzetsleidster in Latijns-Amerika sinds Subcomandante Marcos –de woordvoerder van het zapatistische verzet in Mexico in de jaren negentig. In plaats van een pijp en wapen draagt Vallejo een neusbel en glimlach die zo ontwapenend is dat je er vaak door afgeleid wordt.

Haar politieke macht baseert ze op bataljons Facebookvrienden en de twitterende massa’s, maar haar politieke inzichten haalde ze bij de jongcommunisten. Haar beide ouders militeerden trouwens in de Communistische Partij van Chili. Vallejo groeide op na de dictatuur van Pinochet, maar wel met de blijvende schaduw van zijn aanwezigheid over het land. De militaire dictatuur muteerde in Chili tot een dagelijkse dictatuur van de markt. Nergens ter wereld zijn de wetten van de “vrije markt” zo onwrikbaar als in Chili. Bij een bevalling voor negen uur ’s ochtends of na vijf uur ’s avonds wordt een toeslag van vijftig procent aangerekend omdat de baby zich niet aan de openingsuren houdt.

Vallejo is de populairste verzetsleidster in Latijns-Amerika sinds Subcomandante Marcos. Maar in plaats van een pijp en wapen draagt zij een neusbel en glimlach die zo ontwapenend is dat je er vaak door afgeleid wordt.
Chili cultiveert het imago van het best functionerende land in Latijns-Amerika. Gezien zijn stabiele economische groei, investeringsvriendelijke regelgeving en de afwezigheid van onrustige inboorlingen lukte dat aardig. Het resultaat was bijvoorbeeld een interest van 46 procent op bankkaartkrediet en discriminatie voor bankleningen naargelang de buurt waar je woont. Een student die afstudeert, krijgt niet alleen een diploma maar ook een rekening: de studielening groeit met een interest van zeven procent na een jaar of vijftien uit tot een schuldenberg van dertigduizend euro. Wie dat moet afbetalen met een inkomen van 430 euro per maand, staat voor een onmogelijke opgave.

Het verzet tegen de onhoudbare privatisering van het leven wordt grotendeels via Facebook georganiseerd maar krijgt wel gestalte op straat, met betogingen van soms 120.000 studenten. Het zijn vaak speelse manifestaties, zoals de uitvoering van Michael Jackson’s Thriller door drieduizend studenten in de straten van de hoofdstad. Of zoals de besathon, waarbij duizenden jonge koppeltjes een kwartier lang stonden te zoenen tegenover het presidentieel paleis.

Of zoals de weken durende jogging van vlaggenzwaaiende studenten die rondjes bleven lopen rond het kantoor van de president, om de spot te drijven met zijn pogingen om het protest de kop in te drukken. Nu eens probeert president-miljardair Sebastian Piñera de studenten te paaien, dan weer dwingt hij hen met de harde hand terug naar de klaslokalen.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift