De privé-sector eist zijn plaats op

De uitdagingen van de globalisering, van de ontwikkeling en van de armoedebestrijding vereisen de mobilisatie van alle actoren, hulpmiddelen en capaciteiten in de ACS-landen. De privé-sector wordt meer en meer als een hefboom van groei, rijkdom en ontwikkeling beschouwd. Zowel het onderhandelingsmandaat van de ACS als dit van de EU erkennen die rol en zijn ervoor gewonnen om een partnership aan te gaan met sociaal verantwoordelijke actoren van de privé-sector. Voor de ACS-privé-sector is dat een belangrijke politieke doorbraak.
Om echter vooruit te komen, heeft de ACS-privé-sector behoefte aan institutionele ontwikkeling. Op een paar uitzonderingen na zijn de actoren van die sector niet klaar om een evenwichtig partnership met de ACS-overheid aan te gaan, noch om nuttig gebruik te maken van de Lomé-samenwerking. De informatiestromen zijn ontoereikend, er bestaan slechts weinig structurele kanalen voor communicatie en dialoog tussen de bedrijfswereld en de regeringen van de ACS en van de EU en in veel ACS-landen worstelt de privé-sector met problemen van legitimiteit, financiering en bekwaamheid.

De Verklaring van Libreville van de ACS-staatshoofden (november 1997) erkent dat de ACS-privé-sector institutionele steun nodig heeft. Ze deed een oproep om een ACS-EU-Business Forum op te richten. Dat heeft actoren van de ACS-privé-sector ertoe aangezet om zelf het roer in handen te nemen en een informeel consultatieproces op te starten. Uit deze eerste gesprekken bleek alvast dat belangrijke actoren van de privé-sector uit de diverse regio’s zich onvoldoende herkenden in de bestaande organisaties voor belangenbehartiging van de privé-sector. De behoefte aan een dynamische, gedecentraliseerde en efficiënte structuur werd sterk aangevoeld. Het proces mondde uit in de stichting van het Business Forum en in een eerste ronde van besprekingen met de ACS-EU verantwoordelijken en met de Europese verenigingen van de privé-sector. Een interim beheerscomité werd benoemd, in afwachting van de formele oprichting van het forum in 1999.

Rol van het Business Forum

Representatieve organen van de privé-sector zijn de eerste doelgroep van het ACS Business Forum. Het forum wil met deze achterban een relatie opbouwen, door de informatie- en communicatiestromen te verbeteren, door kansen voor het bedrijfsleven te scheppen, door ervaringen uit te wisselen en de gemeenschappelijke belangen te verdedigen. Maar het bevorderen van de banden tussen de deelnemers van de ACS-privé-sector is geen doel op zich. Het is een middel om het engagement en de participatie van de privé-actoren te stimuleren op de verscheidene niveaus van de ACS-EU coöperatie. Daardoor zullen nieuwe partnerships tussen de privé-sector en de overheid ontstaan.

Het ACS Business Forum wenst vier grote taken te vervullen:

De dialoog bevorderen. Het forum wil nieuwe contacten bevorderen tussen de instellingen van de ACS-privé-sector. Die dialoog zal de banden en de strategische allianties tussen de verscheidene actoren van de privé-sector vergemakkelijken. Tevens zal de dialoog de particapatie van de privé-sector aan de ACS-EU samenwerking bevorderen; hij zal bijdragen tot het uitwerken van een goed beleid voor de ontwikkeling van de privé-sector in de ACS, tot de keuze van een strategie voor de institutionele uitbouw van privé-organisaties en tot de formulering van gemeenschappelijke standpunten voor het onderhandelingsproces. Die gesprekken zullen op verschillende niveaus georganiseerd worden, rechtstreeks door het forum of via de leden.


De belangen van de sector tot uitdrukking te brengen op het globale ACS-EU niveau. Het forum wil constructieve voorstellen formuleren voor de lopende Lomé-onderhandelingen. Het zal zorgen voor een tijdige productie en verspreiding van de standpunten van de privé-sector. Het zal in dialoog gaan met de voornaamste ACP-EU organen, zoals de ACS-Raad, het ACS-comité van Ambassadeurs, het ACS-secretariaat en de Europese Commissie, en ook met de Europese bedrijfsorganisaties.


Netwerking en opbouw van een achterban. Het ACS Business Forum is opgevat als een open netwerk dat toegankelijk is voor alle actoren van de privé-sector. Als een pas opgericht instrument pretendeert het niet de hele ACS-privé-sector te vertegenwoordigen of een monopoliepositie te verwerven. Het forum is van mening dat de representativiteit moet groeien, en ‘verdiend’ moet worden. Daarvoor zullen de leden het forum door middel van netwerking promoten als een efficiënte structuur, en een bredere achterban werven in de respectievelijke ACS-landen en –regio’s. Het forum wil niet dupliceren wat andere organisaties van de privé-sector nu reeds doen. Het wil complementair werken, een meerwaarde scheppen. De ‘niche’ en het comparatieve voordeel van het forum liggen in het bevorderen van de gemeenschappelijke belangen van alle privé-actoren in de context van de ACS-EU coöperatie.


Informatie verspreiden. De actoren van de ACS-privé-sector zijn slecht geïnformeerd over het belang, het beleid, de mechanismen en de instrumenten van Lomé en over de mogelijkheden die aan de privé-sector geboden worden. Zij hebben het moeilijk om nuttige informatie te krijgen over de lopende onderhandelingen, over wat er op het spel staat, over de standpunten en over de kansen tot verandering. Dat is des te meer ontgoochelend omdat verwacht wordt dat de vernieuwde Lomé-conventie een gevoelige impact zal hebben op de ontwikkeling van de privé-sector van de ACS-landen. Door een reeks acties (waaronder een Internet site) tracht het forum dat tekort aan informatie te verhelpen.
Basisprincipes voor EU-steun om de privé-sector in de ACS-landen te ontwikkelen

Een van de eerste activiteiten van het ACS Business Forum was het formuleren van een reeks basisprincipes waarop een nieuw partenariaat tussen de EU en de ACS-privé-sector dient te berusten:

Strategische aanpak. De ACS-privé-sector bepleit een omvattende en geïntegreerde strategie voor de ontwikkeling van de privé-sector. Die strategie moet een klimaat scheppen dat investeringen aantrekt en de concurrentiekracht versterkt en dat een structurele dialoog bevordert tussen regeringen en privé-actoren; ze moet maatregelen bevatten die de institutionele capaciteit vergroten en de bestaande instellingen verstevigen om de privé-sector te ondersteunen, zoals de CIO (Centrum voor Industriële Ontwikkeling) en de EIB (Europese Investeringsbank). Die strategie dient vastgelegd te worden door een dialoog tussen de ACS-regeringen, de privé-sector en de EU.


Ontwikkeling van de privé-sector is meer dan het verhogen van de concurrentiekracht. Een nieuw overheid-privé-partnership moet niet alleen economische doeleinden nastreven (groei, concurrentiekracht, investering), en mag niet enkel de belangen van de sterkste (exportgerichte) bedrijven bevorderen. Andere doelstellingen zijn even cruciaal: het organiseren van een effectieve sociale dialoog die een aantrekkelijk klimaat schept voor buitenlandse investeringen; het aanzwengelen van de lokale economische ontwikkeling door steun te verlenen aan kleine en middelgrote ondernemingen, aan de informele sector, en aan microfinanciering door lokale financiële instituties. Zo ook hangt het scheppen van arbeidsplaatsen (en de armoedebestrijding) rechtstreeks af van investeringen in onderwijs en vorming. De ACS-EU coöperatie kan in al die zaken een vitale rol spelen.


Een specifieke benadering van landen en regio’s. De aard, omvang en sterkte van de privé-sector verschillen enorm van land tot land. De omstandigheden waarin ze werken zijn even gevarieerd. Dat vereist strategieën en steunmaatregelen die op maat van het land en van de regio zijn gesneden en daarom bepaald moeten worden na consultatie van de privé-sector.


Gedecentraliseerd management. Een doeltreffende steun aan de privé-sector is moeilijk te verzoenen met de gecentraliseerde en bureaucratische managementsystemen van de huidige conventie. De uitdaging is, soepele en gedecentraliseerde vormen van management in te voeren die gebaseerd zijn op dialoog, op rechtstreekse steun en op resultaatgerichte opvolging.


Focus op capaciteitsopbouw. Het nieuwe partnership vereist van al de betrokken actoren een grote inspanning op het vlak van capaciteitsversterking. De privé-actoren hebben behoefte aan institutionele ontwikkeling om echt representatieve, intermediaire organisaties in het leven te roepen op het nationale, regionale en globale niveau en om hun onderhandelingsmacht te vergroten bij het verdedigen van hun belangen en bij hun participatie aan dialoog en beleidsvorming.


Wederzijdse engagementen vanwege de privé-sector. De ACS-privé-sector erkent dat het nieuwe partnership een wederkerig engagement inhoudt. Het Forum meent dat de operatoren van de privé-sector garanties moeten bieden in zake het transparant gebruik van de publieke hulp, de medewerking aan verscheidene activiteiten op basis van kostenverdeling, en de totstandkoming van echt representatieve en competente instituties van de privé-sector.
Concrete onderhandelingsvoorstellen

Invloed uitoefenen op het onderhandelingsproces is een van de sleuteltaken van het Forum. Volgende veranderingen in het beleid en in de praktijk van de ACS-EU coöperatie werden bepleit:

Formele en structurele consultaties. Dialoog dient de grondslag te zijn van het nieuwe overheid-privé-partnership. De huidige Lomé IV conventie bevat reeds een ‘Gezamenlijke verklaring over het raadplegen en informeren van de ontwikkelingsactoren’. Tot dusver is de toepassing ervan beperkt gebleven. Daarom wordt voorgesteld dat de ‘formele en structurele consultaties’ tussen overheid en privé-sector in de volgende conventie worden ingeschreven. Die consultaties dienen gevoerd te worden op nationaal, sub-regionaal en regionaal niveau, vooral op beleidsvlak en voor programma’s die de privé-sector direct aangaan. De concrete modaliteiten van deze dialoog moeten zorgvuldig gepland worden, zodat de leidende rol van de overheid gerespecteerd wordt, maar tegelijk een concrete meerwaardeverkregenwordt.


Specifieke programma’s van de privé-sector. Een nieuwe Conventie zou faciliteiten moeten bieden in zake intitutionele ontwikkeling en capaciteitsuitbouw van representatieve en slagvaardige organisaties van de privé-sector op diverse niveaus. Anders zal er weinig in huis komen van participatie in beleid of beheer van toekomstige ACS-EU-samenwerking.


Directe, snelle steun. Voor de ACS-privé-sector zijn nieuwe vormen van directe en gemakkelijk toegankelijke financiële hulp een vereiste om efficiënt te kunnen werken. De regeringen en de EU worden verzocht de ‘logica van de privé-sector’ te aanvaarden in de manier waarop de fondsen bestemd voor de privé-sector beheerd worden. Dat houdt in dat men overstapt van een centrale aanpak naar een systeem van gedelegeerde verantwoordelijkheid waarin de actoren van de privé-sector zelf instaan voor het formuleren en beheren van de ontwikkelingsprogramma’s van de privé-sector (medezeggenschap).


Een voorkeurplaats voor de privé-sector in een nieuwe Conventie. De volledige erkenning van de rol van de privé-sector dient weerspiegeld te worden in een apart hoofdstuk over die sector in de volgende Lomé-conventie. Zo wordt voorkomen dat de ontwikkeling van de privé-sector als een tweederangsdoel wordt behandeld (in één pakket met al de andere prioriteiten). Het zou al de bestaande voorzieningen in een meer coherent en afgewerkt kader plaatsen. Het schept eveneens de mogelijkheid een echt strategische aanpak van de privé-sector-ontwikkeling uit te werken, waarin verscheidene vernieuwende elementen worden opgenomen die een vooruitgang betekenen opLoméIV(dialoog,delegatievan beheersverantwoordelijkheid, focus op steun aan capaciteitsopbouw).
Gedurende de volgende maanden zullen de forumleden, individueel en collectief, nieuwe voorstellen formuleren over thema’s die prioritair zijn voor de privé-sector. Die thema’s zullen o.m. betrekking hebben op de noodzaak de preferentiële markttoegang ook na Lomé IV te behouden, op ondersteunende maatregelen voor de privé-sector (bv. via de CDI en de EIB) en op mechanismen en operationele modaliteiten om de dialoog op alle niveaus te verbeteren.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3190   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift