‘De VUB associeert zich niet met regime Oezbekistan’

Deze week staat de Vrije Universiteit Brussel (VUB) stil bij het twintjarig bestaan van het onafhankelijke Oezbekistan. Het land wordt sinds de onafhankelijkheid met harde hand geregeerd door dictator Islam Karimov. MO* voelde Jacques Vilrokx, socioloog aan de VUB, aan de tand over de samenwerking met de ambassade van een land met een repressief regime.

  • Alexey Nikolsky Islam Karimov Alexey Nikolsky

Met een fototentoonstelling, een bezoek van de Oezbeekse ambassadeur Bakhtiyar Gulyamov en verschillende films laat de VUB de genodigden kennismaken met de Oezbeekse cultuur en het dagelijks leven in Oezbekistan. Het geheel wordt gezellig aangekleed met karakteristiek eten uit het land. Een simpele zoekopdracht met Google leert echter dat het leven in Oezbekistan allesbehalve gezellig is. En wie verder in de online-rapporten over Oezbekistan duikt, zal niet snappen dat een instelling ook maar iets met het land te maken wil hebben.

‘Er is ook veel werk aan de winkel’

Uit een rapport van Amnesty blijkt dat tachtig procent van de Oezbeekse kinderen onder de veertien jaar in de katoenindustrie werkt. In een eerder rapport van de mensenrechtenorganisatie is ook de aanwezigheid van politieke en religieuze gevangenen in Oezbekistan vermeld. Amnesty schuwt daarbij het woord marteling niet. Regelmatig worden lastige burgers en mensenrechtenactivisten naar psychiatrische ziekenhuizen gestuurd.

Daarnaast ontbreken onafhankelijke media. Vaak worden journalisten de mond gesnoerd en krijgen celstraf, omdat zij zich kritisch uitlaten over het regime. De VN melden verder dat de corruptie nog altijd een groot probleem is in Oezbekistan en dat vrouwenrechten nog altijd genegeerd worden. Gedwongen huwelijken en vrouwenonderdrukking zijn dan ook geen uitzondering. Dit alles wordt door dictator Karimov genegeerd en doodgezwegen. Als we socioloog Jacques Vilrokx ermee confronteren, blijft het even stil. Na drie seconden onderbreekt hij de stilte.

‘Klopt. U hebt gelijk. Oezbekistan heeft een repressief regime en er gebeuren dingen die niet mogen gebeuren. Er is daar dan ook nog veel werk aan de winkel, maar we denken dat het democratisch steeds beter gaat in Oezbekistan. Laat dit duidelijk zijn: we associeren ons niet met de politiek zoals die door Karimov in Oezbekistan bedreven wordt.’

Nauwe wetenschappelijke relatie

De socioloog vervolgt: ‘Wij menen echter wel dat het democratiseringsproces altijd verder geholpen kan worden. Democratiseringsprocessen kunnen alleen maar verbeteren als er nauw contact is met de buitenwereld. De VUB en Oezbekistan hebben een erg goede wetenschappelijke relatie. Deze nauwe relatie heeft vooral betrekking op de economische faculteit van de universiteit. Er is een uitwisselingsproject met studenten uit beide landen. Toevallig wil het geval dat hier kort geleden een Oezbeekse student de beste scriptieverdediging sinds tijden heeft gevoerd. Het is dan ook een van beste studenten op de VUB.’

‘Ingrijpen in Oezbekistan’

Vilrokx, die de Oezbeekse week op de VUB mede organiseert, vertelt ook hoe hij vindt dat er internationaal moet worden gereageerd op Oezbekistan. ‘Handel en economische en wetenschappelijke contacten zijn erg belangrijk. Ik ben ervan overtuigd dat politieke invloed door deze contacten mogelijk is.’

‘Europa moet contact blijven houden met Oezbekistan. Deze contacten ontwikkelen zich voortdurend, omdat Europese instellingen invloed willen uitoefenen op het land. Het Westen wil een vinger aan de pols houden in de regio. Dit gebeurt al in Afghanistan en Pakistan waar de situatie even erg of zelfs erger is. Waarom zou Europa dan geen invloed willen of kunnen uitoefenen in Oezbekistan ?’

Kinderarbeid

Jacques Vilrokx komt nog even terug op de kinderarbeid in Oezbekistan. ‘Ja, we weten dat er in Oezkbekistan veel kinderarbeid is. Grote multinationals zoals Nike doen dat ook. Heeft u een iPad of een iPhone? Deze apparaten worden gemaakt door kinderen uit China. U voelt zelf natuurlijk al aan dat we allemaal bijdragen aan de kinderarbeid. Het bewustzijn dat wij zelf mede verantwoordelijk zijn voor de kinderarbeid is belangrijk. Zolang wij blijven vragen om goedkope kleding, zal de kinderarbeid in de katoenindustrie van Oezbekistan niet snel afnemen.’

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 2859   proMO*’s steunen ons vandaag al.

Word proMO* of Doe een gift