Diamanten zijn nog geen ontwikkelingsinstrument

De diamantindustrie vraagt meer overheidscontrole, en de ngo’s vragen afspraken die verder gaan dan het bestrijden van bloeddiamant. Diamonds are forever, maar niet voor iedereen.
Op 8 november 2007 nodigden Broederlijk delen en Fatal Transactions vier experts uit voor een MO*-debat in de lokalen van de Belgische Technische Coöperatie over de vraag hoe doeltreffend het Kimberley Proces is in de strijd tegen bloeddiamanten.
Volgens woordvoerders van het Kimberley proces (voor meer uitleg over Kimberley, zie onderaan *) is tegenwoordig meer dan 99,8% van de wereldhandel in diamanten conflictvrij. Ook zijn bloedige conflicten als die in Liberia, Angola, Sierra Leone en Congo na de invoering van Kimberley uitgedoofd. Is dit echter volledig de verdienste van KP? Houdt het KP naast conflict ook rekening met mensenrechten en kinderarbeid? En vloeien de winsten van de diamantenhandel terug naar de bron?
Axel Delvoie (adviseur Buitenlandse Zaken), Mark Van Bockstael (voorzitter Technical Committee - World Diamond Council), Marc-Olivier Herman (Broederlijk Delen) en Dorothée Gizenga Ngolo (Programmamanager Partnership Africa Canada) kwamen antwoorden op de vraag in welke mate Afrika erop vooruit is gegaan sinds de geboorte van Kimberley.

Conflict


Ook al zijn vele bloedige burgeroorlogen de afgelopen jaren tot een einde gekomen, de rol die het KP hierin speelde, is gering. ‘Het waren de VN-troepen die Sierra Leone vrede hebben gebracht, niet het KP’, stelde Mark Van Bockstael. ‘Maar’, voegde hij eraan toe, ‘het KP zorgt ervoor dat die vrede blijft duren.’ Zo ook is het conflict in Congo ontstaan uit de plundering van natuurlijke rijkdommen door zeven naburige landen. De plundering daar blijft echter aanhouden en via de naburige landen, die geen deel uitmaken van het KP, worden de diamanten naar het Westen gesmokkeld, repliceerde Dorothée Gizenga Ngolo.
Het Kimberley certificaat waarborgt dat de te verhandelen ruwe diamanten uit conflictvrije gebieden komen. ‘Conflict’ is echter gelijk aan ‘oorlog’ volgens het KP. Andere vormen van gewelddadig conflict worden door het KP niet in rekening gebracht. Volgens Marc-Olivier Herman kan sociaal conflict evenzeer gewelddadige vormen aannemen. ‘In Congo klinken elke nacht geweerschoten van bewakers die mensen neerschieten die over de hekken van de grote mijnconcessies proberen te klimmen’, illustreerde hij. Het KP is geen bruikbaar instrument in de strijd tegen sociale onrechtvaardigheid.

Overheidscontrole


Bij enkele grote KP-leden, zoals de VS, de Verenigde Arabische Emiraten en India, heerst onwil of onkunde om voldoende staatscontroles te organiseren, waardoor illegale diamanten door de mazen van het net glippen en de juweliers geen garantie kunnen geven of hun diamanten al dan niet bloeddiamanten zijn. Het succes van het KP hangt namelijk af van de door de staat georganiseerde controles.
De meeste Afrikaanse regeringen beschikken evenmin over de middelen personeel op te leiden en controles uit te voeren. ‘Het klinkt gek, maar voor eens is de industrie voorstander van méér overheidscontrole’, verklaarde Mark Van Bockstael.

Wat ontbreekt?


Volgens Dorothée Gizenga Ngolo vertoont het KP nog een laatste belangrijke hiaat: ‘Natuurlijke rijkdommen worden verruild voor wapens. Waarom concentreert het KP zich uitsluitend op één deel van de transactie en laat men het andere volledig buiten beschouwing?’, stelde ze. ‘Hoe is het mogelijk dat zulke grote hoeveelheden wapens worden geproduceerd? Waarom worden ze überhaupt gefabriceerd?’ 
De winsten van de diamantenhandel blijken ook niet automatisch terug te stromen naar de hulpbehoevende gebieden na de invoering van het KP. Een aanvullend plan, het Diamond Development Initiative, moet hiervoor in de toekomst zorgen. Pas dan zullen ‘bloeddiamanten’ echte ‘ontwikkelingsdiamanten’ worden. 

KIMBERLEY PROCES *In mei 2003 verzamelden verschillende diamantproducerende Zuid-Afrikaanse landen zich in Kimberley, Zuid-Afrika, om een manier te bedenken om de handel in bloeddiamanten een halt toe te roepen. Na adoptie van dit voorstel door de VN en na meer dan twee jaar onderhandelen tussen regeringen, de diamantindustrie en ngo’s, ondertekenden 72 landen in 2003 het Kimberley Process Certification Scheme, dat de internationale handel in diamanten reguleert. De regeringen van KP-landen garanderen dat de diamanten die het land binnenkomen of buitengaan, afkomstig zijn van conflictvrije gebieden. 

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3306   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift