Europese smetvrees verzuurt Zuid-Afrikaanse sinaasappelsector

Al sinds 1925 rollen Zuid-Afrikaanse
sinaasappels en citroenen richting Europa. Een vrijhandelsakkoord dat de
Europese Unie en Zuid-Afrika in 2000 ondertekenden, moest de export van
Zuid-Afrikaanse citrusvruchten een extra stimulans geven, maar de resultaten
van dat akkoord laten op zich wachten. Volgens de Zuid-Afrikaanse telers
heeft dat te maken met de kleine lettertjes van het akkoord. Europa
weigert immers citrusvruchten met zwarte stipjes, een zogenaamde
fytosanitaire norm die volgens de Zuid-Afrikaanse citrustelers kant noch wal
raakt. Zuid-Afrikaanse handelsexperts noemen de gezondheidsnorm een goed
voorbeeld van ‘Europees protectionisme nieuwe stijl’.


Volgens de Zuid-Afrikaanse citrustelers dreigt de strenge toepassing van de
Europese norm voor banenverlies te zorgen in een sector die één miljoen
mensen tewerkstelt in de armste regio’s van het land. De Europese markt is
van levensbelang voor de Zuid-Afrikaanse fruitsector - de citrusexport naar
de EU is goed voor 60 tot 70 procent van de totale fruitexport van het land.

De sector heeft het moeilijk en dat ligt aan de zwarte vlekjes op het
Zuid-Afrikaanse citrusfruit. De afwijking heet technisch ‘zwarte citrusvlek’
maar is verder geheel onschadelijk - het is gewoon een probleem van
uiterlijk, een beetje zoals jeugdpuistjes. De vlekjes komen voor op drie van
de vier Zuid-Afrikaanse citroenen en sinaasappels. Dat is altijd al zo
geweest voor fruit afkomstig van plantages waar zware zomerregens voorkomen.

De Europese telers zijn echter bang dat de Europese plantages ‘besmet’
zullen worden en dat is de reden waarom in 1993 de fytosanitaire norm van
kracht werd. De maatregel heeft volgens de Zuid-Afrikaanse telers geen
enkele wetenschappelijke grond. Niettemin hanteren Europese douanes een
nultolerantie tegenover zwarte citrusvlek: als er vlekjes op het fruit
zit, wordt de hele lading geweigerd.

De Zuid-Afrikaanse telers kunnen sommige oogsten daarom niet naar Europa
exporteren. Ze doen er bovendien alles aan om het niet zo ver te laten komen
en hun fruit vlekvrij te houden. Volgens de Vereniging van Zuid-Afrikaanse
Citrustelers (CGA) zorgt dat voor een dramatische stijging van de
productiekost: er moet meer gesproeid worden, er moet vroeger herplant
worden dan nodig, er zijn meer controles nodig en de opslagkost aan de
Europese havens stijgt er aanzienlijk door. En het fruit, zeggen de telers,
smaakt er niet beter door.

In de citrusplantage Crocodile Valley in Nelspruit werd het fruit dat van de
velden komt tot voor kort nauwkeurig geïnspecteerd. Inspecteurs keken er
nauwgezet op toe dat citroenen en sinaasappelen met vlekjes niet op de
exportberg terechtkwamen. De norm wordt nu echter zo stringent toegepast dat
Dennis Solomon, de eigenaar van Crocodile Valley, voortaan niet meer naar de
EU exporteert. De extra kost, zegt hij, weegt niet op tegen de gunstige
handelstarieven van het akkoord. We doen er alles aan om geen fruit meer te
naar de EU te verzenden.

De herrie rond de zwarte citrusvlek is een goed voorbeeld van de ‘kromme
regels en dubbele standaarden’ waarover Oxfam het heeft, zegt Charlie
Mather van de Wits Universiteit in Johannesburg. Oxfam klaagde eerder deze
maand in een gelijknamig rapport de dubbele standaard in de wereldhandel
aan. Naarmate de klassieke handelsbarrières (importtarieven, quota en
subsidies) worden afgebouwd, ontwikkelen de industrielanden nieuwe.
Voedselveiligheid en fytosanitaire maatregelen vervangen de oude drempels.

De Vereniging van Zuid-Afrikaanse Citrustelers heeft de
EU-vertegenwoordiging in Pretoria gevraagd om de gewraakte norm in te
trekken en drong ook aan bij president Thabo Mbeki. De CGA wacht nog steeds
op een antwoord vanuit Brussel.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 2945   proMO*’s steunen ons vandaag al. We hopen 2021 te kunnen starten met 3000 proMO*‘s, word jij er één van?

Word proMO* of Doe een gift