‘God, geef ons meer politici die bekommerd zijn om de armen,’ stelt paus Franciscus

Paus Franciscus geeft kritiek op het huidige economische systeem in zijn brief aan de kerkgemeenschap, of apostolische exhortatie genaamd Evangelii Gaudium. Zijn kritiek op de “trickle-down” theorie is opvallend. Deze theorie stelt dat het onbelemmerd zakendoen, zonder regulaties of belastingen, ook meer banen en inkomsten creëert voor de rest van de samenleving. De paus stelt daarentegen dat regulatie en een herverdeling van inkomens nodig zijn.

‘Een liefdadige levensstijl wil niet zeggen dat we onze eigen belangen moeten nastreven, maar dat we de lasten dragen van de armsten en zwaksten onder ons,’ tweette de paus vorige maandag 25 november, als een soort van “opwarmer” voor het Evangelii Gaudium. In dit pauselijk document staat armoede centraal, en de noodzaak om armoede tegemoet te komen door een herziening van de economie.

Geld, het gouden kalf

Paus Franciscus klinkt verontwaardigd. ‘Net zoals het gebod “U zal niet doden” een duidelijke beperking oplegt op het behouden van de waarde van menselijk leven, moeten we vandaag “U zal niet” tegen de economie van uitsluiting en ongelijkheid zeggen. Zo’n economie doodt’, schrijft de Paus. ‘Vandaag valt alles onder de wetten van de concurrentie en het recht van de sterksten, waarbij de machtigen teren op de machtelozen.’  Hij gelooft niet in de trickle-down theorie, want de kloof tussen arm en rijk is enkel maar vergroot volgens de Argentijn. ‘Mensen worden beschouwd als goederen om te consumeren, en om daarna weggegooid te worden.’

De oorzaak van deze cultuur is de verafgoding van geld, het nieuwe “Gouden Kalf”. De menselijke persoon heeft geen voorrang meer, maar “de dictatuur van een onpersoonlijke economie.”  En de media gaan hierin mee, volgens Franciscus I. ‘Hoe kan het zijn dat het geen nieuws is wanneer een oude dakloze sterft, maar wel wanneer de beurs met twee punten daalt?’

Ook het milieu sneuvelt in zo een cultuur. ‘Dit systeem vernietigt alles wat in de weg staat van de winst. Alles wat fragiel is, zoals het milieu, moet wijken voor de belangen van een vergoddelijkte markt,’ aldus de paus.

De plicht van kerk en staat

De paus beschouwt het als zijn christelijke missie om iedereen eraan te herinneren dat de rijken de armen moeten helpen. Het is vervolgens aan de politici om “een grondige nieuwe aanpak” te introduceren. ‘Groei in rechtvaardigheid vergt meer dan economische groei. Het vergt beslissingen, programma’s, mechanismen en processen die specifiek gericht zijn op een betere verdeling van inkomen, het creëren van banen, en een integrale promotie van de armen.’

Momenteel zijn de politici niet goed bezig volgens hem. ‘Ik smeek God om meer politici te geven die oprecht bekommerd zijn om de samenleving, de mensen en de levens van de armen!’

Lof en kritiek 

De kritiek van Franciscus werd door sommigen erg warm onthaald. Rik Torfs tweette: ‘Een paus met meer open denkbeelden dan de gemiddelde Europese politicus. Het is er vlugger dan velen dachten.’ Neil Irwin van de Washington Post onderbouwde de argumenten van de paus met behulp van grafieken. Heidi Moore van The Guardian stelt dat de paus de globale economie beter begrijpt dan vele politici.

Er komt echter ook heel wat kritiek op. Tim stanley van The Guardian ondergraaft de kritiek van de paus, beargumenterend dat de armoede sinds 1990 gehalveerd is. Amerikaans politiek commentator, berucht om zijn conservatieve houding, Rush Limbaugh noemt de uitspraken van de paus “puur marxisme”. Hij wijst er ook op dat het Vaticaan niet zou bestaan zonder tonnen geld. Ook de Brit Stuart Varney, economisch journalist bij Fox, geeft kritiek op de vermenging van kerk en staat. ‘Ik ga naar de kerk om mijn ziel te redden, het heeft niets te maken met mijn stemgedrag’, stelt hij verontwaardigd.

En de vrouwen dan?

Hoewel vernieuwend op vlak van economie, is de brief niet vernieuwend op vlak van gendergelijkheid. Vrouwen mogen nog steeds geen priester worden volgens de paus en ook abortus is uit den boze. Matthew Fox, een hervormer wiens leer verboden werd door Paus Benedictus XVI, stelt dat paus Franciscus I iets zou kunnen leren van Franciscus van Assisi. De paus werd naar deze heilige vernoemd, maar was volgens Fox vrouwvriendelijker dan de paus.

Een andere dissident van het katholieke geloof, de priester Roy Bourgeois, die tegenstand kreeg van het Vaticaan omwille van zijn steun voor het priesterschap voor vrouwen, staat Fox bij in zijn kritiek: ‘Het is bewonderenswaardig dat de paus het laissez-faire kapitalisme aanpakt, maar ik denk dat het ook belangrijk is om over de verstotenen van de Rooms-katholieke kerk te spreken: de vrouwen, die niet als gelijken worden behandeld.’

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 2925   proMO*’s steunen ons vandaag al. We hopen 2021 te kunnen starten met 3000 proMO*‘s, word jij er één van?

Word proMO* of Doe een gift