Het leven in de grote gevangenis genaamd Iran

Mahnaz Parakand is Iraanse, advocate en mensenrechtenactiviste. Doorheen haar carrière aan de balie in Iran nam ze verschillende mensenrechtenzaken op zich. De meest recente hiervan was de zaak van “De Zeven”, die opkwamen voor de rechten van de bahaigemeenschap in Iran. MO* sprak met haar over de bahai, de schendingen van mensenrechten en de strijd van het Iraanse volk tegen het regime.

  • MO* Mahnaz Parakand MO*
  • John Barnabas Leith De zeven veroordeelde bahaileiders John Barnabas Leith
  • Comunidade Baha'i do Brasil Actievoerders houden een symbolische protestactie tegen de arrestatie van "de zeven" in Salvador, Brazilië Comunidade Baha'i do Brasil

In Iran leven er ongeveer 300.000 bahai. Zij vormen daarmee de grootste religieuze minderheid in het land. Sinds de Iraanse Revolutie in 1979 zijn er al meer dan 200 bahai vermoord. Vele honderden anderen werden gearresteerd en gefolterd. De bahai in Iran hebben weinig of geen kans op werk, pensioen of onderwijs. Wereldwijd leven er naar schatting meer dan 5 miljoen bahai in meer dan 180 landen.

In maart en mei 2008 werden zeven prominente leden van de Iraanse bahaigemeenschap van hun bed gelicht tijdens nachtelijke raids op hun huizen. Ze werden gearresteerd en opgesloten in de beruchte Evin gevangenis. De twee vrouwen en vijf mannen waren allemaal lid van de “Yaran-i-Iran” (Vrienden in Iran), een nationale organisatie die opkomt voor de rechten van de bahaigemeenschap.

Op 12 januari 2010, 20 maanden nadat de zeven zonder aanklacht werden opgepakt, begon de eerste zitting in het proces. Gedurende hun gevangenschap hebben ze alles bij elkaar ongeveer één uur met hun advocaten kunnen spreken. Op 14 juni 2010 werden ze veroordeeld tot 20 jaar opsluiting. Mahnaz Parakand maakte deel uit van het advocatenteam dat hen verdedigde. Andere advocaten in dit team waren Nobelprijswinnares Shirin Ebadi en haar dochter.

Waar worden de bahai precies voor vervolgd?

Mahnaz Parakand: In de Iraanse grondwet zijn er slechts drie godsdiensten erkend als religieuze minderheden: het christendom, het jodendom en het zoroastrisme. Het bahaigeloof wordt dus niet erkend, en de bahai worden sterk gediscrimineerd en beperkt in hun mensenrechten. Zelfs de meest fundamentele mensenrechten worden hen geweigerd.

Deze vervolging van de bahai is al aan de gang sinds het ontstaan van het bahaigeloof, meer dan 160 jaar geleden. Er leeft in het regime sinds 1979 een soort ideologie tegen de bahai, dat hen niet als mensen erkent. In het huidige regime zijn er heel wat individuen aan de macht gekomen die het bahaigeloof willen vernietigen. Daardoor is de verdrukking en het geweld tegen de bahai de laatste jaren frequenter en geweldadiger geworden. Dit heeft niets met politiek te maken, het gaat hem om ideologische verschillen.

De zeven leiders werden opgepakt begin 2008, en hun eerste zitting was pas begin 2010. U hebt uw cliënten in al die tijd slechts heel beperkt kunnen spreken. Wat stond er precies in hun dossier?

Toen ik de dossiers van mijn cliënten mocht inkijken, was ik opgelucht om te zien dat er geen echt bewijs tegen hen bestond. Maar al deze aanklachten waren eerder op de ideologische kwestie gebaseerd. Het kwam erop neer dat ze werden aangeklaagd vanwege hun geloof. Een voorbeeld van een aanklacht was “deelnemen aan staatsgevaarlijke activiteiten”. Maar zo goed als elke politieke gevangene in Iran krijgt deze aanklacht aangesmeerd.

Het bewijs dat werd aangevoerd om aan te tonen dat deze mensen aan “staatsgevaarlijke activiteiten” deelnamen, was dat ze volgelingen waren van het bahaigeloof. Het ging dus eigenlijk niet meer om deze zeven mensen. Het ging over het bahaigeloof dat werd beschouwd als een bedreiging voor de Iraanse staat.

Afgelopen mei werd hun oorspronkelijke celstraf van 20 jaar opnieuw ingesteld. En dit nadat de rechtbank in september vorig jaar de straf, onder internationale druk, had gehalveerd naar 10 jaar. Op welke wettelijke gronden gebeurde dit?

Wanneer je het hebt over de wettelijke procedure, heb ik er geen enkel idee van hoe deze procedure kon gebeuren. Een eerste basisvereiste voor de wijziging van om het even welk verdict is dat de advocaat van de beklaagden aanwezig moet zijn. De advocaat heeft ook het recht om alle documenten na te lezen en met de beklaagden te overleggen. Maar deze herziening gebeurde volledig achter gesloten deuren. Ik, als verdedigend advocate, mocht er zelfs niet bij aanwezig zijn. Ik werd achteraf zelfs niet op de hoogte gebracht van de gewijzigde straf.

De vijf mannelijke leiders zitten nu nog altijd opgesloten in de Gohardasht-gevangenis, net buiten Teheran. De twee vrouwelijke leiders worden in de Evin-gevangenis vastgehouden.

U hebt ook uw collega-advocate Nasrin Sotoudeh verdedigd, toen zij begin dit jaar voor de rechtbank moest verschijnen. Zij werd toen veroordeeld tot een celstraf van 11 jaar, en een verbod van 20 jaar om als advocate te werken of om het land te verlaten. Wat waren de aanklachten tegen haar?


Advocate Nasrin Sotoudeh © Sabzphoto

Dit kan ik beantwoorden met het volgende: midden in de zitting, werden ikzelf en twee andere advocaten die Nasrin Sotoudeh verdedigden bedreigd. Er werd ons verteld dat wij binnenkort hetzelfde lot zouden ondergaan. Dit kwam omdat wij, net zoals Sotoudeh, mensenrechtenactivisten juridisch verdedigden. Een korte tijd later kreeg ik een brief van de rechtbank waarin ik opgeroepen werd om zelf voor het Hof te verschijnen. Dat was voor mij een heel duidelijk teken dat ik Iran moest verlaten.

Wat moet, volgens u, de eerste stap zijn om een zekere vrijheid voor de bahai te verzekeren?

Het probleem ligt bij de Iraanse grondwet. Aangezien het bahaigeloof niet erkend wordt, kan het regime doen wat ze wil met de bahai. Een zekere vrijheid voor de bahai kan maar gegarandeerd worden als de grondwet wordt aangepast. En dat is dan nog maar een eerste stap. Er bestaat nog altijd een enorme discriminatie tegen de religieuze minderheden in Iran. Zelfs tegen de erkende minderheden. Maar de grondwet aanpassen is zeker een eerste stap in de juiste richting.

En hoe groot acht u de kans dat de grondwet kan worden gewijzigd?

Dat hangt af van de druk die er op het regime wordt uitgeoefend. Hoe meer druk, hoe beter. Om een voorbeeld te noemen: Iran heeft een aantal conventies getekend, zoals de VN-verdragen inzake economische, sociale en culturele rechten en inzake Burgerrechten en Politieke Rechten. Het Iraanse regime moet ertoe gedwongen worden om de inhoud van deze verdragen te respecteren. Als het regime deze verdragen respecteert, kan dit een eerste stap zijn in een eventuele wijziging van de grondwet.

Hebt u het dan over interne of externe druk? Moet de internationale gemeenschap druk uitoefenen, of kan de Groene Beweging hier invloed hebben?

We moeten wel degelijk de internationale druk opvoeren. De Iraanse bevolking kan zichzelf niet verdedigen. De actievoerders en betogers worden voortdurend onderdrukt, opgepakt en gefolterd. Eigenlijk zijn alle mensen in Iran gevangenen in een grote gevangenis: de Islamitische Republiek Iran. De bevolking kan haar eigen rechten niet verdedigen, laat staan enige rechtvaardigheid van het regime verwachten. Daarom moet de internationale gemeenschap meer druk op het regime uitoefenen.

In de grondwet staat dat men mag demonstreren, zolang dit ongewapend en op een vreedzame manier gebeurt. Maar dit staat mijlenver van de realiteit. Daar zien we dat, wanneer men vreedzaam protesteert – zelfs wanneer men stille marsen houdt- de ordediensten ingrijpen en mensen arresteren. Zelfs al wandelen de mensen in stilte en in kleine groepjes op het voetpad, dan nog worden ze door de veiligheidsdiensten tegengehouden en opgepakt.

Hoe staat de Groene Beweging tegenover de bahaigemeenschap en de godsdienstvrijheid? Hoe denken de mensen zelf over de bahai?

De Groene Beweging bekijkt de zaak vanuit een democratisch standpunt. Dus zien ze de bahai als medeburgers van Iran, met hun eigen godsdienst. De bahai moeten dezelfde rechten en plichten krijgen als om het even welke andere burgers. Het heeft niets te maken met de mensen zelf. Het verzet tegen de bahai gaat uit van het regime.

Dit heeft wel verregaande gevolgen. Wanneer een bahai een niet-bahai bevriendt, wordt dat door het regime als een misdaad beschouwd. De bahai wordt dan beschuldigd van het verspreiden van valse ideeën en leugens door middel van die vriendschap. Als gevolg daarvan worden de bahai ontweken, of houden de mensen hun vriendschappen stil. Uit angst voor vergeldingen.

U hebt Iran moeten verlaten. Wat brengt de toekomst voor u? Denkt u binnenkort terug te kunnen keren?

Zolang deze situatie aanhoudt, zie ik mezelf niet terugkeren. Het is te gevaarlijk. Maar ik hoop al het mogelijke te doen om de Iraniërs te helpen in hun strijd. En dat zal ik ook blijven doen, tot de dag aanbreekt waarop ik naar mijn land terug kan keren.

Mahnaz Parakand sprak op 28 juni 2011 in het Europees Parlement over de wantoestanden en de schendingen van de mensenrechten in Iran. Lees hier het volledige (Engelstalige) verslag. 

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift