'Internationale bedrijven, instellingen en ngo's leggen onvoldoende verantwoording af'

De drijvende krachten achter de globalisering - pakweg 60.000 transnationale bedrijven, 300 intergouvernementele instellingen en een 40.000-tal niet-gouvernementele organisaties (ngo’s)- laten hun leden en andere belanghebbenden niet graag in hun interne keuken kijken en moeten nauwelijks verantwoording afleggen voor wat ze ondernemen. Dat beweren de auteurs van een studie die maandag werd gepubliceerd door het Britse One World Trust (OWT), een organisatie die al een halve eeuw opkomt voor een mondiale regering.


In het rapport worden 18 ondernemingen en instellingen onderzocht. Intergouvernementele organisaties en transnationale ondernemingen worden meestal gedomineerd door machtige minderheden onder hun leden of aandeelhouders, stelden de onderzoekers vast. Ngo’s laten hun leden of achterban beter aan het woord komen, maar zijn dan weer veel minder transparant voor wat hun werking aangaat - een ironische vaststelling, want het zijn precies die ngo’s die eisen dat internationale instellingen meer openheid aan de dag zouden leggen.

Internationale organisaties hebben een directe impact op ons leven, maar leggen vaak onvoldoende verantwoording af, zegt Hetty Kovach van OWT. Zij leidde een tweejarig onderzoeksproject waarvan de resultaten nu zijn verschenen in het eerste ‘Global Accountability Report. De ondertitel van de studie luidt ‘Power without accountability’ - ‘Macht zonder verantwoordelijkheid’. Verontrustend is vooral dat veel van die organisaties niet eens op het matje worden geroepen door de personen, groepen of landen die daar formeel de bevoegdheid toe hebben, vindt Kovach. Hoe zullen ze dan ooit verantwoording afleggen tegenover gemeenschappen waarmee ze geen formele banden hebben maar die wel de gevolgen dragen van hun beslissingen?

De ondernemingen die in het onderzoek van OWT werden opgenomen zijn Aventis, GlaxoSmithKline, Microsoft, Nestlé, Rio Tinto en Shell. Bij de ngo’s viel de keuze op Amnesty International, CARE International, de Internationale Handelskamer, de Internationale Federatie van het Rode Kruis, Oxfam International en het WWF. Als internationale instellingen werden de Wereldbank, de Wereldhandelsorganisatie (WHO), het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen (UNHCR), de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) en het BIS - een instelling die wordt gebruikt door nationale banken om internationale standaards en regels op te stellen.

Volgens de onderzoekers is het BIS de meest ondemocratische instelling, omdat tien grote industrielanden het bestuur de facto helemaal in handen hebben. Een gelijkaardige scheeftrekking, zij het minder verregaand, doet zich voor bij de Wereldbank. Zelfs in de Wereldhandelsorganisatie, die in haar handvest alle lidstaten één stem geeft, delen die landen in de praktijk de lakens uit.

Ook multinationale instellingen lijden onder de ijzeren greep van een kleine groep van beslissers. Dat is het gevolg van de opkomst van grote institutionele investeerders als pensioenfondsen en grote investeringsmaatschappijen. Die hebben grote aandelenpakketten in handen maar spelen hun financiële macht ook uit door bestuurders informeel onder druk te zetten.

Wat informatieverstrekking via het internet aangaat, behalen instellingen als de WHO, de Wereldbank en het UNHC samen met de Internationale Federatie van Rode Kruisverenigingen de beste resultaten. De meeste ngo’s willen veel minder kwijt aan het publiek, vooral over hoe ze hun geld uitgeven en of ze hun doelstellingen waarmaken.

Het thema ‘accountabilty’ staat hoog op de agenda van het Wereld Economisch Forum (WEF) en het Wereld Sociaal Forum (WSF), twee internationale bijeenkomsten die woensdag beginnen. Volgens een door Gallup International in 15 landen uitgevoerde opiniepeiling die de organisatoren van het WEF net publiceerden, heeft het publiek vooral vertrouwen in milieuorganisaties en ngo’s die rond sociale thema’s werken. Ook de Verenigde Naties scoren goed. Wantrouwen roepen vooral transnationale bedrijven op, maar ook de Wereldbank en de Wereldhandelsorganisatie staan in een slecht daglicht.

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3210   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift