Iraakse vluchtelingen willen naar Europa

“Het maakt mij niet uit in welk land ik terechtkom”, zegt Zirgon Tomas al-Aya, en zestigjarige Irakees die bij het VN-Vluchtelingenkantoor in Damascus staat. “Syrië is een goed land, maar ik kan hier niet werken. Ik wil ergens anders naartoe.”
Tomas al-Aya is een van de ongeveer 1,5 miljoen Irakezen die sinds 2003 naar Syrië vluchtten. Terug naar Irak wil hij niet. En hij is niet de enige. Uit een deze week gepubliceerde opiniepeiling blijkt dat slechts 4 procent van de Iraakse vluchtelingen in Syrië zich voorbereidt op terugkeer naar Irak. Negentig procent van duizend ondervraagden gaf aan niet van plan te zijn terug te keren.
Het Hoge Commissariaat voor de Vluchtelingen van de VN (UNHCR) waarschuwt de Europese Unie dat Irakezen zoals Aya hun heil zullen zoeken in Europa als er geen hulp van de internationale gemeenschap komt. “Ik verwacht dat ze naar het noorden zullen reizen als hier niets verbetert”, zegt Laurens Jolles, hoofd van de VN-vluchtelingenoperaties in Syrië. In 2007 zochten bijna 40.000 Irakezen asiel in de EU, twee keer zoveel als in 2006.
De UNHCR vroeg in januari om 261 miljoen dollar humanitaire hulp voor de Iraakse vluchtelingen in de regio en voor ontheemden binnen Irak. Op de website van de VN is te lezen dat nog maar iets minder dan de helft van dat geld binnen is.
“We hebben nu geld voor het voedselhulpprogramma, maar dat is in juni op en dan zullen er problemen ontstaan”, zegt UNHCR-woordvoerder Sybella Wilkes. Ongeveer 40 procent van de Irakezen leeft van spaargeld en velen zijn wanhopig. “Als hun geld opraakt, is de eerste impuls om terug te gaan naar Irak. Maar veel mensen zeggen dat ze dat niet kunnen. Dus zullen ze proberen ergens anders in hun levensonderhoud te voorzien. Het is erg belangrijk dat we ze hier ter plaatse kunnen helpen.”
Nieuw leven 
Duizenden Irakezen wonen in de buurt Set Zeinab in Damascus. In een winkel die Iraakse vlaggen en andere souvenirs verkoopt, kijkt de 20-jarige Mohammad Abderaza naar tv-zender Al-Jazeera. Hij vluchtte in januari uit Irak nadat zijn broer was vermoord door sjiietische militanten. In Syrië, zegt hij, leven sjiieten en soennieten vreedzaam samen.
Maar toch wil hij weg. Hij droomt van Europa. Denemarken, of misschien Zweden. Dat laatste land liet vorig jaar ongeveer 20.000 Irakezen toe. Slechts 10 procent van de aanvragen werd afgewezen. In Groot-Brittannië, een land dat ook troepen in Irak heeft, werden vorig jaar 780 van 1.100 aanvragen van Iraakse asielzoekers afgewezen.
“Ik wil naar Europa om een baan te zoeken, zodat ik mijn familie kan helpen”, zegt Abderaza. “Hier in Syrië is moeilijk werk te vinden en in Irak is het nog moeilijker. Ik wil een nieuw leven beginnen in Europa.”
Abderaza, geboren in Bagdad, woont in Damascus met zijn vrouw, zoon, ouders en broer. De de VN-Vluchtelingenhulp zorgt voor eten, maar dat is niet genoeg, zegt hij. Hij wil werk. Officieel mag dat niet, maar veel Irakezen werken illegaal.
Visumplicht
Syrië laat dagelijks nog ongeveer 1.000 vluchtelingen toe, als ze een visum hebben. Voor oktober, toen er nog geen visumplicht was, kwamen er dagelijks ongeveer 4.000 vluchtelingen het land binnen. De regering in Damascus zegt dat ze de Irakezen niet zal dwingen terug te keren.
Europa probeert de vluchtelingen echter buiten de deur te houden, zegt Peter Harling van de International Crisis Group. Hij is werkzaam in Damascus. “Er zijn manieren om Europa binnen te komen via illegale kanalen, maar dat is erg duur. Dat kan wel meer dan 15.000 dollar per persoon kosten. En dan heb je nog niet de garantie dat je een vluchtelingenstatus krijgt in Europa.”
Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift