Kenia wil Waarheids- en Verzoeningscommissie

De kans is groot dat Kenia, in navolging van
Zuid-Afrika, Rwanda en Sierra Leone, een Waarheids- en Verzoeningscommissie
krijgt. Het voorstel om zo’n instelling op te richten, wordt deze week
voorgelegd aan de nieuwe Keniaanse regering. Bij de duizenden Kenianen die
onder president Daniel arap Moi werden gemarteld en bij de nabestaanden van
de repressie is de roep om gerechtigheid erg groot.







Eerst de waarheid, dan gerechtigheid en dan verzoening. Dat is de formule
die in steeds meer landen (naast Zuid-Afrika, Rwanda, Sierra Leone intussen
ook Gana, Peru en Oost-Timor) toepassen met hun gewelddadige verleden te
verwerken. In Kenia heeft het trauma een naam: Nyayo House, een gebouw met
26 verdiepingen in het centrum van de hoofdstad Nairobi, dat tijdens het
bewind van president Moi (1978-2002) werd gebruikt als martelkwartier. Naar
schatting 2000 mensen werden volgens Keniaanse mensenrechtengroepen
gemarteld tussen 1978 en 2002. De huidige minister van Openbare Werken,
Raila Odinga, werd tweemaal opgesloten in Nyayo House.

Enkele maanden nadat Moi in december 2002 de verkiezingen verloor en de
macht overdroeg, werd Nyayo House opengesteld voor het publiek. Achter een
massieve grijze poort, in de ondergrondse garage, zijn nu twaalf piepkleine
isolatiecellen te bezichtigen waar de gevangenen naakt en zonder water of
voedsel werden vastgehouden. De regering kondigde aan dat ze van de
martelkamers een monument van schande wil maken.

Met de bekendmaking van de misdaden is ook de roep om schuld en boete
ontstaan. Sinds begin dit jaar eisen mensenrechtengroepen om een officieel
onderzoek naar de verantwoordelijkheid voor de misdaden die onder Moi werden
begaan. In april richtte de regering een taakgroep op die hoorzittingen
organiseerde in het hele land en tot de conclusie kwam dat een meerderheid
van de Kenianen gewonnen is voor een waarheids- en verzoeningscommissie.
Dat is wat we in ons rapport hebben geschreven en hopelijk zal de regering
dat advies opvolgen, zegt een lid van de taakgroep aan IPS. Het rapport
wordt deze week voorgelegd aan de regering.

De slachtoffers van de folterpraktijken hopen dat ze herstelbetalingen
krijgen. Dat was één van de aanbeveling van de Zuid-Afrikaanse TRC, die van
start ging in 1996. Naast de martelpraktijken zou een Waarheids- en
Verzoeningscommissie zich ook buigen over andere vormen van politiek geweld,
zoals de slachting van Wagalla (genaamd naar een plaats op 310 kilometer van
de hoofdstad, waar in 1984 een zestigtal vermoord werden) en de talrijke
moorden op politieke figuren.

De Zuid-Afrikaanse aartsbisschop op rust, Desmond Tutu, vindt dat Kenia net
als zijn land door de zure appel heen moet bijten. Tutu, destijds voorzitter
van de Waarheids- en Verzoeningscommissie, hield twee weken geleden een
pleidooi op de conferentie voor waarheidscommissies en politieke transities,
die door de taakgroep werd georganiseerd. De Nobelprijslaureaat waarschuwde
de Kenianen om het recht niet in eigen handen te nemen. De zaken uit het
verleden zijn niet voorbij. Ze hebben de opmerkelijke gave om terug te keren
en te blijven spoken, Sommige Kenianen vrezen dat een waarheidscommissie
de pijnlijke wonden uit het verleden weer zullen openrijten. We willen de
wonden opnieuw openen om de etter eruit te halen en ze schoon te maken, zei
Tutu in zijn toespraak. We hopen ze zo te zien helen.


Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift