Kirgizische bendes nemen Chinese migranten in het vizier

Chinese migranten in Kirgizië klagen over berovingen en afpersing, ook door politieagenten die hen net zouden moeten beschermen.

  • De Chinese krant Global Times maakte in december gewag van een misdaadgolf tegen Chinezen in en rond Bisjkek.

In december maakten Chinese staatsmedia gewag van een misdaadgolf die Chinese ondernemers en studenten trof in en rond de Kirgizische hoofdstad Bisjkek. Volgens een bericht in de Chinese krant Global Times voelden veel slachtoffers zich etnisch geviseerd. Er werd ook geschreven dat de Kirgizische politie medeplichtig is aan gewelddadige overvallen.

In diezelfde maand trof de Chinese ambassade in Bisjkek een ongewone maatregel. Ze stuurde en “noodwaarschuwing” uit waarin haar burgers werd opgeroepen om waakzaam te zijn. In een andere verklaring hekelde de ambassade de Kirgizische autoriteiten omdat die er niet in zouden slagen de Chinese burgers te beschermen.

Criminele bendes, vaak met politiebescherming, beschouwen Chinese handeltjes als “geldautomaten”, getuigt een Chinese restauranthouder uit Bisjkek anoniem. “We leven eenvoudig en proberen wat geld te sparen zoals iedereen. Maar de bendes redeneren: als China geld heeft, zullen zij ook wel geld hebben.”

Racistisch taalgebruik

Nationalistische organisaties van hun kant onderwerpen Chinese arbeiders, vaak tewerkgesteld bij infrastructuurprojecten door Chinese staatsbedrijven, aan geïmproviseerde identiteitscontroles.

Deze groepen vinden migratie uit China een bedreiging voor de nationale veiligheid en teren op de afgunst onder de bevolking: veel Kirgiezen begrijpen niet waarom Chinezen de weinige goede banen krijgen, terwijl honderdduizenden van hen gedwongen in Rusland gaan werken.

Erkin El, zo’n nationalistische groep, beweert dat er al tot 300.000 Chinezen in Kirgizië wonen, een land van 5,5 miljoen inwoners. De Global Times raamt het cijfer eerder op 80.000.

Kirgizische media, die een kwalijke reputatie hebben op het vlak van racistisch taalgebruik en nationalistische overdrijvingen, hebben de anti-Chinese gevoelens mee opgepookt. In juli bijvoorbeeld gaf de krant Alibi aan China de schuld voor de langdurige politieke instabiliteit in Kirgizië.

Mythen over Chinese migranten

Chinese migratie is “niet zo rampzalig” als nationalistische groepen laten uitschijnen, verklaart gewezen minister van Arbeid Aigul Ryskulova, die nu een werkgroep rond migratie leidt binnen de regering van president Almazbek Atambayev.

Er schorten volgens haar verschillende dingen aan het Kirgizische migratiesysteem. “Akkoorden tussen regeringen die buiten het quotasysteem vallen, vertragingen binnen het departement en corruptie bij het proces van visumverlengingen zorgen er allemaal voor dat het totale cijfer van Chinezen die in Kirgizië werken vele malen hoger ligt dan de officiële jaarlijkse quota toestaan.”

“Door deze kloof vinden de mythen over het aantal Chinese migranten in het land zoveel gehoor, en treedt er een gevoel van machteloosheid op bij de Kirgizische burgers”, aldus Ryskulova.

De toenemende zichtbaarheid van Chinese arbeiders heeft de xenofobie zeker aangewakkerd, maar er schuilen mogelijk andere motieven achter de recente gewelddadige aanvallen, zegt Li Lifan van de Academie voor Sociale Wetenschappen in Sjanghai.

“Chinese expats, vooral ondernemers, hebben doorgaans veel dollars om de hoge commissies bij banktransfers tussen Kirgizië en China te omzeilen. Dit, in combinatie met het feit dat Chinezen zelden klagen en zelden een misdaad of poging tot afpersing aangeven, maakt hen een gemakkelijk doelwit voor lokale bendes”, verklaart Li Lifan.

Agent verdacht

Afpersing is geen nieuw fenomeen, getuigt de Chinese restauranthouder in Bisjkek. Minstens tien Chinese restaurants in de hoofdstad kregen er volgens hem al mee te maken.

“Op een gegeven moment kwam hier een groep van vijf mannen binnen om 2000 dollar contant geld te vragen. Omdat we zeiden dat we niet konden betalen, kwamen ze de volgende dag terug, bestelden een grote maaltijd en vertrokken zonder te betalen. Toen we de politie op de hoogte brachten, kregen we te horen dat ze geen misdaad hadden begaan en dat we ons gastvrij moeten opstellen”, vertelt de anonieme bron.

Ook aantijgingen van politiebetrokkenheid bij afpersing en geweld zijn ze in Kirgizië gewend. Volgens een door de VS gefinancierde studie is de politie hier de meest gewantrouwde instelling – na het gerecht.

De Global Times meldt in het artikel nog dat een agent uit Bisjkek beschuldigd wordt van minstens één aanval op een Chinese zaak in 2012. Bij dat incident kwam een Chinese burger om het leven.

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3306   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift