Kremlin waarschuwt voor nieuw etnisch kruitvat in Moldavië

Illegale demonstraties van de Moldavische
nationalistische oppositie maken zowel de Moldavische overheid, oude
peetvader Rusland en buurland Oekraïne behoorlijk zenuwachtig. Aanleiding
voor de protesten is de annulering eergisteren (woensdag) van de nakende
lokale verkiezingen door het Grondwettelijk Hof. De actievoerders eisen het
aftreden van de regering.

De bal ging eind januari aan het rollen, toen de Moldavische autoriteiten de pro-Roemeense Christelijke Democratische Volkspartij voor 30 dagen buiten de wet stelden. Daardoor moest de oppositiepartij op 7 februari, bij het officiële begin van de aanloop naar de verkiezingen van 7 april, werkeloos toekijken hoe de regeringspartijen hun campagnes opstartten. De Raad van Europa rook echter onraad en vroeg zich luidop af of de maatregel wel strookte met de Europese verkiezingsafspraken en de vrijheid van
meningsuiting en vereniging. Op 8 februari bond de Moldavische overheid in en hief de ban op.
Maar toen het Grondwettelijk Hof van Moldavië de lokale verkiezingen van 7 april gewoon schrapte en president Vladimir Voronin eergisteren (woensdag) de bevolking aanmaande zich daar bij neer te leggen, ging de oppositie massaal de straat op en eiste het ontslag van de huidige
regeringsploeg. Desnoods moet dat met geweld worden afgedwongen.

President Voronin probeert ondertussen de gemoederen te bedaren en stelt aan
de organisatoren voor een referendum te houden over de zaak. Hij belooft dat
de betogingen niet met geweld zullen worden neergeslagen. Maar de
actiebereidheid bij de nationalistische oppositie, die al een en ander op de
maag heeft liggen, is na een jaar Voronin groter dan ooit.

De Moldavische kiezers, die de buik vol hadden van 10 jaar moeizame en
pijnlijke hervormingen, royeerden in april vorig jaar Voronins klinkende
beloften met hun stem. Op dat ogenblik was Moldavië het armste land in
Europa, en was de economie al met 70 procent geslonken sinds het
uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991. Maar er kwam geen beterschap. Op 19
februari waarschuwde de Wereldbank dat Voronin moet stoppen met het
nationaliseren van privé-bedrijven, anders loopt zijn land 120 miljoen euro
aan leningen mis. En ook de pro-Russische koers van de Moldavische president
wordt niet gesmaakt. De president beloofde het Russisch opnieuw in te voeren
als officiële taal naast het Moldavisch, maar de demonstranten zien dat,
tien jaar na het uiteenvallen de Sovjet-Unie en het einde van de vergaande
Russische inmenging, als een nieuwe Slavische invasie in hun Romaanse
taalterritorium.

Grote buur Oekraïne uitte zijn bezorgdheid over de onrust en stuurde dinsdag
een persoonlijke gezant van president Leonid Koetsjma naar de Moldavische
hoofdstad. Maar de ogen zijn vooral op het Kremlin gericht. Rusland stak de
afgelopen dagen Voronin een hart onder riem en haalde fel uit naar de
radicale nationalisten, die een kwalijke invloed hebben op de harmonie
die er in de Moldavische, multi-etnische samenleving heerst. De
actievoerders moeten weten dat ze met hun acties een bijkomende
conflictsituatie in Zuidoost-Europa genereren. En dat mag niet worden
toegelaten, waarschuwt de Russische minister van Buitenlandse Zaken in een
mededeling.

Dat het Kremlin er als de kippen bij is om de pro-Russische Voronin te
steunen, was voorspelbaar. In Trans-Dniëstrië, een regio in oostelijk
Moldavië met een overwegend etnisch-Russische bevolking, zijn nog steeds
Russische troepen gelegerd. De regio riep in 1990 eigenmachtig de
onafhankelijkheid uit, uit vrees dat de rest van Moldavië - met een
overwegend etnisch-Roemeense bevolking - teveel toenadering zou zoeken bij
buurland Roemenië. Kisjinjov stuurde troepen naar de opstandige regio, en in
de daaropvolgende gevechten kwamen zo’n 1500 mensen om. In 1992 stuurde
Moskou Russische vredestroepen die een einde maakten aan het conflict. Ze
liggen er vandaag nog, en zorgen voor een Russisch voetje tussen alle
Moldavische binnenlandse aangelegenheden. Maar ondanks president Voronins
beslissing het Russisch opnieuw in te voeren om zo de Trans-Dniëstriërs te
paaien, blijft Trans-Dniëstrië dromen van de onafhankelijkheid. Dat
verlangen, gekoppeld aan de economische en sociale crisis, blijft volgens de
Russen voor een blijvend gevaarlijke situatie zorgen.
Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift