Made in China

De Chinese dissident Liu Xiaobo werd uitgeroepen tot laureaat van de Nobelprijs voor de vrede “voor zijn lange en niet-gewelddadige strijd voor fundamentele mensenrechten in China”. Deze Nobelprijs komt niets te laat. Nog steeds struikelen politici en bedrijfsleiders over elkaar om op handelsmissie naar China te reizen.
China werd en wordt geroemd voor zijn keuze voor het kapitalisme en meer vrije markt. Deze keuze liet enkele jaren geleden zelfs enkele Vlaamse politici verleiden om te pleiten voor lessen Chinees in Vlaamse basisscholen. Deelnemers van tientallen bedrijven, prins Filip en zijn entourage, federale en gewestelijke ministers en hun raadgevers, vertegenwoordigers van meereizende kamers van koophandel, onderzoeksinstituten en universiteiten… de voorbije handelsmissies naar China waren halve volksverhuizingen.
Over het eenpartijsysteem en de mensenrechtenschendingen hoorde men dan weer weinig. Of in de marge, als een vervelend obstakel in de weg naar het sluiten van winstgevende contracten, zoals nu nog te lezen valt op de website van de provincie Oost-Vlaanderen. Die wilde al in 1989 graag samenwerken met de Chinese provincie Hebie. “Deze plannen werden echter doorkruist door de gebeurtenissen op het Tien-An-Menplein in Peking waar een studentenopstand bloedig werd onderdrukt. Het Oost-Vlaams provinciebestuur sloot zich aan bij de officiële diplomatieke houding van de federale regering die in navolging van en in overleg met andere landen besliste om de diplomatieke relaties tijdelijk te bevriezen. In 1991 werden de diplomatieke relaties opnieuw heropgestart en stond niets een samenwerking met Hebei in de weg.”
De keuze van China voor meer markteconomie maakte velen blind voor het ondemocratische bestel van het land. Dit lag in de lijn van het ideologische denken rond democratie en vrije markt van toen. In 1992 stelde Francis Fukuyama nog dat het einde van de Koude Oorlog meteen het “einde der vooruitgang van de geschiedenis” markeerde. Fukuyama stelde dat de mens zijn eeuwenlange zoektocht naar de beste manier om samen te leven, kon staken. Alle landen zouden volgens hem uitkomen bij de ‘liberale democratie’: een combinatie van een kleine overheid en een vrije markteconomie. Dat was nu eenmaal het beste systeem.
Twintig jaar later blijkt niets minder waar. Sinds de wereldwijde financieel-economische  crisis is duidelijk dat er aan dat ongebreidelde vrijemarktdenken iets grondig schort. “Het liberalisme heeft een te dunne morele dimensie om samenhang aan te brengen tussen mensen op nationaal niveau.” aldus Fukuyama vorige maand tijdens zijn Frederik van Eeden lezing. “Het ontbreekt westerse democratieën aan vertrouwen”. En “democratie an sich is niet voldoende” luidt het in Knack. “Het model van permanente economische groei, zoveel is duidelijk, was een drogbeeld gebaseerd op de spaartegoeden van buitenlanders en de bereidheid van derden om dollars te kopen – en dus in wezen de Amerikaanse consumenten massa’s geld te lenen.”
“Het ziet er naar uit dat de val van het IJzeren Gordijn in 1989 geen verpletterende overwinning is geweest voor het kapitalisme. Dit in tegenstelling tot wat in de twaalf maanden erna algemeen werd aangenomen.” concludeerde dan weer onderzoeksbureau GlobeScan. Dat ondervroeg in 2009 in opdracht van de BBC meer dan 29.000 mensen in 27 landen. De ontevredenheid over het vrijemarktkapitalisme blijkt wijdverspreid, slechts 11% vindt dat dit systeem goed werkt en ziet geen heil in meer regelgeving. Vooral de groeiende kloof tussen rijk en arm doet gemiddeld 23% besluiten dat het kapitalisme dodelijk gebrekkig werkt, en dat er een nieuw economisch systeem nodig is. Meer dan 51% pleit voor regelgeving en hervorming.
China combineert dan weer het kapitalisme met de totalitaire eenpartijstaat. Op het moment van de toekenning van zijn Nobelprijs zit Liu gevangen, veroordeeld tot elf jaar gevangenisstraf. Hij was namelijk de initiatiefnemer van Charta 08, een manifest voor democratisering in China. Daarin staat onder meer het volgende: “Vrijheid is de kern van alle universele rechten, waaronder die op vrijheid van meningsuiting, publicatie, geloof, beweging, vereniging en vergadering. Mensenrechten worden niet toegekend door de staat, ze zijn rechten die iedereen geniet vanaf de geboorte. Democratie betekent dat de overheid wordt gekozen door het volk.” Het aantal ondertekenaars van zijn open brief is gegroeid tot meer dan twaalfduizend.
De Chinese regering noemde de toekenning van de Nobelprijs aan Liu Xiaobo “obsceen”. Ze draaide de censuurkraan open en gooide Google dicht. Liu Xia, de echtgenote van Liu Xiaobo, kreeg huisarrest. Vrij verkeer van goederen is er geen synoniem voor vrije circulatie van meningen.
De toekenning van een Vredesprijs aan een Chinese mensenrechtenactivist moet ons doen nadenken over welk soort economie in welk soort staat we wensen. Vrije markt gelijk stellen aan vrije democratie is een kapitale denkfout. “De markt is geen democratie en de democratie is geen markt” schreef Luc Huysse eerder al. Vrije democratieën en mensenrechten moeten afgedwongen worden. Mensen als Liu Xiabo en Nobelprijzen voor de Vrede zijn nodig om bedrijfsleiders en politici hieraan te herinneren.

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3030   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift

Met de steun van

 3030  

Onze leden

11.11.1111.11.11 Search For Common GroundSearch For Common Ground Broederlijk delenBroederlijk Delen Rikolto (Vredeseilanden)Rikolto ZebrastraatZebrastraat Fair Trade BelgiumFairtrade Belgium 
MemisaMemisa Plan BelgiePlan WSM (Wereldsolidariteit)WSM Oxfam BelgiëOxfam België  Handicap InternationalHandicap International Artsen Zonder VakantieArtsen Zonder Vakantie FosFOS
 UnicefUnicef  Dokters van de WereldDokters van de wereld Caritas VlaanderenCaritas Vlaanderen

© Wereldmediahuis vzw — 2024.

De Vlaamse overheid is niet verantwoordelijk voor de inhoud van deze website.