Mission impossible voor VN? - analyse

VN-baas Kofi Annan wil de impasse over de machtsoverdracht in Irak doorbreken en stuurt op vraag van de VS een team naar Irak dat moet onderzoeken hoe snel verkiezingen mogelijk zijn. Critici vinden dat de VN hun onpartijdigheid voor de zoveelste maal op het spel zetten.

De sjiietische meerderheid in Irak wil nationale verkiezingen voor het einde van juni. De Amerikaanse regering verwerpt zo’n snelle verkiezingsronde en vindt dat een overgangsregering, bestaande uit lokaal verkozen mandatarissen, de zaak moet overnemen. “Ik heb beslist een team te zenden dat samen met de Irakis een oplossing probeert te vinden,” zei Annan gisteren (dinsdag) na een onderhoud met Bush.

In het VN-hoofdkwartier wordt de beslissing van Annan op gemor ontvangen. De politieke en militaire barometer in Irak staat immers op onweer. De sjiietische meerderheid blijft bij haar eis om rechtstreekse verkiezingen te houden. Ayatollah Ali al Sistani maakte vorig weekend nog duidelijk dat de sjiieten op dat vlak geen compromis aanvaarden. De aanvallen en zelfmoordaanslagen in Irak lijken niet af te nemen. Zelfs voor humanitaire organisaties is Irak een mijnenveld geworden.

In plaats van verkiezingen willen de VS provinciale referenda - een concept dat de Arabische wereld totaal vreemd is. Een doorzichtige zet vanuit Irakees perspectief: het bestuur zal in handen blijven van mandatarissen die door het interim-bestuur naar voren werden geschoven.

Irak is volgens de VS nog niet veilig genoeg om de stembusslag eind juni al te laten doorgaan. Maar de veiligheid is niet de eerste bekommernis van de Amerikanen, zegt Dilip Hiro, Midden-Oostenexpert en auteur van het boek ‘Secrets and Lies: Operation Iraqi Freedom and After’. De VS vrezen dat de sjiieten in Irak een theocratische regering zullen installeren naar het voorbeeld van buurland Iran. De rekensom is eenvoudig, zegt Hiro: zo’n 80 procent van de sjiieten, de helft van de soennieten en 10 tot 15 procent van de Koerden steunen een Islamitische republiek. “De neoconservatieven (in de VS) beseffen dit goed, net als de interim-regering.”

Ali Abunimah, medeoprichter van de website ‘Electronic Iraq’, treedt die analyse bij. “We hebben het raden naar de Amerikaanse motieven, maar het is erg ironisch dat de oorlog zogezegd nodig was om het Irakese volk democratie te brengen en dat duizenden Irakis nu de straat opkomen voor verkiezingen die de VS niet willen.” Hoe vaag de naoorlogse plannen van de VS ook waren, merkt Abunimah op, je kan vrijwel met zekerheid stellen dat een machtsoverdracht aan een sjiietisch regime geen scenario was waarmee rekening werd gehouden in Washington.”

De VN zetten hun reeds gehavende imago verder op het spel, meent Abunimah. In de Arabische wereld wordt de organisatie steeds meer beschouwd als een handlanger van de regering-Bush. En dat hebben de VN vooral aan zichzelf te danken. “De jongste jaren vallen twee zaken op aan de VN: ten eerste dat de organisatie erg getalenteerde en toegewijde topmensen in dienst heeft en, ten tweede, dat de top – en in het bijzonder de secretaris-generaal – alarmerend snel buigen onder Amerikaanse druk.”

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3190   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift