Newsweek uit de rekken in Zuidoost-Azië

Het Amerikaanse weekblad Newsweek wordt door
zijn distributeur uit de rekken gehaald. Steen des aanstoots zijn
afbeeldingen van de profeet die een artikel in het tijdschrift opfleuren. De
persbond van Indonesië ontwaarde geen journalistieke fouten, maar raadde de
distributeur PT Indoprom Indonesia toch aan de tijdschriften te verwijderen.
Dat gebeurde meteen, en sindsdien loopt de discussie op.


Ook in andere Zuidoost-Aziatische landen wordt er gereageerd. De regering
van Bangladesh beval de inbeslagname van Newsweek, omdat het de religieuze
gevoelens van de Moslims kan raken. En De Maleisische vice-premier Abdullah
Badawi verklaarde al dat de verspreiding (van Newsweek) niet zal worden
toegelaten.

In het gewraakte nummer van Newsweek zijn Turkse manuscripten afgedrukt die
de profeet Mohammed tonen in het gezelschap van aartsengel Gabriël. Het
tweetal vormt de documentatie bij het coververhaal, waarin journalist
Kenneth Woodward tracht aan de hand van de contrapositie van Bijbel en de
Koran een antwoord te geven op de vraag waarom het tussen moslims en het
westen niet botert.

Volgens Atmakusuma Astraatmadja, voorzitter van de onafhankelijke
Indonesische persbond, gaat het om een keuze voor het minste kwaad.
Enerzijds is er de heilige persvrijheid, anderzijds valt de realiteit van
bepaalde gevoeligheden niet te ontkennen - het verbod op afbeeldingen in de
islam is heilig. Atmakusuma, die er gerust op is dat de zaak zichzelf wel
regelt, vindt dat persvrijheid niet alleen gebaseerd is op journalistieke
ethiek en professionalisme. Het vereist ook een sociaal contract. Als de
meeste moslims in Indonesië en de rest van de wereld tegen de visualisering
van de profeet zijn, moeten we dat respecteren, redeneert de winnaar van de
Ramon Magsaysay-prijs, de Aziatische evenknie van de Nobelprijs voor
journalistiek.

Hoewel er in Indonesië geen expliciet wettelijk verbod op afbeeldingen van
Mohammed bestaat, riskeerde Newsweek volgens Atmakusuma wel degelijk
gerechtelijke acties. Alles wat de aanleiding kan vormen voor een
destabilisering van de maatschappij, wordt het voorwerp van vervolging, weet
Atmakusuma. En het zou Newsweek moeilijk vallen zo’n proces te winnen.

Volgens het Franse Reporters Sans Frontières is er, moslimgevoeligheden of
niet, onrecht gepleegd. De organisatie noemde het verwijderen van Newsweek
onomwonden censuur en in de eerste plaats een aanval op het vrij verkeer
van informatie. Ook de Indonesische distributeur PT Indoprom Indonesia zelf
heeft het over censuur, maar dan wel weldoordachte zelfcensuur. Het
vreesde dat de beruchte Newsweek in het grootste moslimland ter wereld woede
en onrust zou veroorzaken - negentig procent van de 201 miljoen Indonesiërs
zijn moslim, en het land wordt de afgelopen jaren regelmatig opgeschrikt
door etnisch en religieus geweld.

PT Indoprom Indonesia ging voor haar beslissing te rade bij het nationale
religieuze orgaan, de Indonesische Raad van Oelemas. Umar Shihab,
vice-voorzitter van die raad verklaarde dat het niet de bedoeling van het
tijdschrift kon zijn geweest om moslims te kwetsen. Toch had hij Newsweek
gevraagd zich te verontschuldigen, omdat de afbeeldingen nu eenmaal de facto
beledigend waren. Umar vreesde tevens dat het artikel zelf mensen zou kunnen
misleiden, en de islam voorstellen als een religie die geweld vergoelijkt.
Het ware beter als het artikel in een academisch tijdschrift verscheen,
zodat de discussie op een gesloten forum wordt gevoerd, aldus Umar.

Newsweek verklaarde te betreuren dat de reproducties sommige moslims
beledigd hadden, maar in noemde een brief aan de abonnees de problemen van
technische aard.

Andreas Harsono, uitgever van Pantau, een alternatief tijdschrift over
media, stelt de gulden middenweg voor. Het verhaal kan toch gebracht worden
zonder beelden? Dat geeft de mensen de kans het huidige debat over de islam
te leren kennen, en dat is heel belangrijk voor de mensen hier, legt
Harsono uit

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 2916   proMO*’s steunen ons vandaag al.

Word proMO* of Doe een gift