Nieuwe rijken zijn de nieuwe modelcommunisten

Ondernemende zakenlui en nieuwe rijken, tijdens de
twintigste eeuw veracht als uitbuiters van het Chinese volk, worden nu door
de Communistische Partij gepropageerd als de nieuwe rolmodellen. Ter
gelegenheid van de Dag van de Arbeid decoreerde de Chinese Federatie van
vakbonden vier zelfstandige zaakvoerders. Zeventien ondernemers uit de
noordwestelijke provincie Shaanxi werden uitgeroepen tot ‘modelwerkers’.
Maar de traditionele aanhang van de Communistische Partij pikt die
ideologische ommezwaai niet zomaar.


President Jiang Zemin stelde de partij van het proletariaat in juli 2001
officieel open voor privé-ondernemers. Daarmee erkende hij het groeiende
belang van de 1,5 miljoen privé-bedrijven. Ze ondersteunen de economie en
slagen erin een deel van de arbeiders van de noodlijdende staatsbedrijven
tewerk te stellen. Jiang verantwoorde zijn hervormingen met zijn theorie van
de ‘Drie Vertegenwoordigers’. De partij moet zowel de belangen van de massa’
s als die van de belangrijkste productiekrachten vertegenwoordigen. De
bedoeling van de president was om de partij van het proletariaat om te
vormen tot een partij van het hele volk.

Na afloop van de ceremonie in Shaanxi gaf één van de zakenlui die werd
uitgeroepen als modelwerker uiting aan zijn dankbaarheid daarvoor. Het
toont aan dat ons sterk verlangen naar sociale erkenning wordt aanvaard door
de staat, verklaarde het hoofd van de Dongsheng Group, een farmaceutisch
conglomeraat, aan het persagentschap Xinhua.

Het contrast met de begindagen van communistisch China, toen Mao Zedong de
massa opriep tot de klassenstrijd, is groot. In december onthulde de
overheid een klassenmodel dat de orthodoxe communistische driedeling tussen
arbeiders, landbouwers en intellectuelen naar de prullenmand verwees. Dat
gebeurde in een sociologische studie waaruit moest blijken dat China nu 10
sociale klassen telt. Het onderzoek werd uitgevoerd door de Chinese Academie
voor Sociale Wetenschappen onder auspiciën van Li Tieying, een lid van het
machtige Politburo. De academici stelden expliciet dat de klassentheorie
zoals ontwikkeld door Karl Marx en Mao Zedong niet meer van toepassing is op
de moderne Chinese samenleving.

Lu Xueyi, sociolooog van de academie erkent dat de nadruk in het moderne
China niet meer op de confrontatie der klassen ligt maar op de ontwikkeling
van de economie. We maken de vorming van een middenklasse mee. De oude
modellen, zegt Xueyi, zijn ontoereikend om deze nieuwe sociale
stratificatie te verklaren.

Het Chinese universum ziet er volgens de onderzoekers zo uit: bovenaan een
topklasse van ambtenaren en politici die 2,1 procent van de bevolking
uitmaken, onderaan de werklozen en de seizoensarbeiders, die (amper) 3,1
procent van de bevolking uitmaken en daartussen nog acht andere
stratificaties. De klasse van de boeren is volgens de onderzoekers de
laatste twee decennia geslonken van 67 tot 44 procent. Ondernemers en kleine
zakenlui worden erkend als een nieuwe en snel groeiende klasse. Opmerkelijk
genoeg concludeert de studie met de vaststelling dat de communistische
partij beter vertegenwoordigd is bij de stedelijke hoger opgeleide
beroepsbevolking en de privé-ondernemers dan bij de arbeiders en de
landbouwers.

Die vaststelling ontlokte premier Zhu Rongji tijdens zijn state of the union
toespraak in maart een opmerkelijke schuldbekentenis. Zhu gaf toe dat de
Communistische partij onvoldoende had gedaan om tegemoet te komen aan de
verzuchtingen van de arbeiders en de boeren. Terwijl een partijkaart een
gegeerd goed wordt bij Chinese zakenlui, keren de drommen werklozen zich
steeds nadrukkelijker af van de Communistische Partij. Het is gedaan met de
liefde tussen het volk en de Communistische Partij, zegt Liu Wei, een
ontslagen ambtenaar die nu werkt als taxichauffeur in Peking. De partij
lonkt nu naar hen die veel geld verdienen en hoge belastingen betalen.
Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift