Onderwijs met handen en voeten

De aanwezigheid van asielzoekers en migranten heeft al heel wat discussies uitgelokt over interculturaliteit en over omgaan met culturele verschillen, niet in het minst in het onderwijs. Claire Cauwels vindt al dat gepalaver nutteloos. ‘Mensen moeten eens ophouden met dure woorden te verkopen over intercultureel handelen,’ zegt ze. ‘We moeten gewoon naar die mensen toestappen en met hen praten.’
Cauwels werkt voor Kompas, een onderdeel van de Stedelijke Integratiedienst die het onthaalonderwijs voor minderjarige vluchtelingen in Gent coördineert en ondersteunt. Ze is verantwoordelijk voor het middelbaar onderwijs. ‘Ik heb zeker geen gemakkelijke taak’, zegt Cauwels. ‘Praten met mensen die een andere taal spreken en die uit een andere culturele setting komen, is geen sinecure.’ Er zijn echter twee zaken die die communicatie vergemakkelijken: interculturaliteit en creativiteit. ‘Interculturaliteit is leren omgaan met verschillen, en die verschillen ook kunnen aanvaarden. Maar met die ingesteldheid alleen kom je er niet. Er is vaak ook heel wat creativiteit nodig om met mensen te communiceren die geen jota van je taal begrijpen. Soms moet je echt je handen en je voeten gebruiken.’

Volgens Cauwels vraagt een interculturele ingesteldheid heel wat praktisch oefenwerk. En een goede dosis empathie kan ook helpen. Die haalt ze uit haar eigen levenservaringen. ‘Ik wilde vroeger anders zijn dan de rest en het is die houding die maakt dat ik nu ook wil vechten voor een plaatsje onder de zon voor anderen. Verscheidenheid is belangrijk: zo kan iedereen zijn eigen ding doen, zichzelf ontplooien.’

Maar niet iedereen is het eens met die ode aan de diversiteit. Heel wat mensen wijzen culturele verschillen, en daarmee de interculturele maatschappij, resoluut van de hand. Krijgt Cauwels dan niet het gevoel dat ze vecht tegen de bierkaai? ‘Ik hou tijdens mijn werk geen rekening met politieke standpunten. Ik krijg via mijn werk bij Kompas de kans om iets te doen voor de mensen die pas in ons land komen. Het heeft geen zin om te denken dat je vecht tegen een onwillige overmacht. Neen, ik zit in een job waar ik juist wel iets kan betekenen voor die mensen.’ Cauwels weet door haar werk dat de interculturele maatschappij geen utopie hoeft te zijn. ‘Bij Kompas hebben we dit jaar contact met leerlingen en ouders uit vijfenzeventig verschillende landen. De samenwerking met die mensen loopt op wieltjes. Er worden banden gesmeed, mensen voelen zich thuis op Kompas. Die sfeer bewijst dat er, naast verschillen, ook veel gelijkenissen zijn tussen mensen met verschillende nationaliteiten. Ik geloof echt wel in de maakbaarheid van een interculturele maatschappij.’

Ondanks het feit dat Cauwels in haar werk regelmatig geconfronteerd wordt met uitwijzingen, onthoudt ze liever de succesverhalen. ‘Ik krijg een zalig gevoel als ik hoor dat een leerling doorgestroomd is van het onthaalonderwijs naar het gewone onderwijs of een goede baan gevonden heeft. Dat bewijst trouwens dat onderwijs een springplank naar een goede integratie in de maatschappij kan zijn.’ De mislukkingen bekijkt ze het liefst door een roze bril. ‘Bij Kompas laten we ons niet leiden door medelijden. We spreken de leerlingen aan op hun capaciteiten, op hun individuele kwaliteiten.’ Volgens Claire Cauwels ligt daar de weg naar een interculturele samenleving. ‘We moeten leren om mensen louter op hun persoonlijkheid te beoordelen,’ zegt ze kordaat. ‘Vooroordelen steunen op een gebrek aan kennis. Je komt maar iets over anderen te weten als je met hen contact hebt.’

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3195   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift