Rabbi Arthur Schneier: 'Religie is een anker'

‘Religie kan een grotere rol spelen in het herstellen van het vertrouwen en de tolerantie. Het kan de woede verminderen die een reflectie is van de staat waarin de wereld momenteel verkeert,’ zei Rabbi Arthur Schneier tijdens de plenaire sessie op de tweede dag van het forum van de VN Alliantie van de Beschavingen (UNAOC) in Doha. Schneier is een bekende voorvechter van religieuze vrijheden en mensenrechten. MO* sprak hem na zijn toespraak.

U zei in uw speech dat er momenteel veel sociale en politieke onrust heerst en dat dit wantrouwen en woede creëert. Wat bedoelt u hier mee?

We gaan momenteel door een transitiefase. Het is vooraf moeilijk te zeggen hoe lang die zal duren. Er bestaat geen twijfel over dat er wantrouwen is in de leiders van vandaag, voornamelijk vanwege de jongere generatie.

Als ik het heb over de woede, voornamelijk rond de economische crisis, bedoel ik dat het tekenen vertoont van xenofobie en islamofobie. Er wordt een zondebok gezocht.

Er is niets beter dan leren uit de geschiedenis. Als je echt de sterkte van democratie wil testen, kijk dan naar hoe de meerderheid een minderheid behandelt. Het is een lakmoestest.

Wat is volgens u de rol van religie in deze context?

Wat essentieel is als je zoekende bent, is dat je je aan iets vasthoudt, aan een anker. Religie is zo een anker, net als grondwaarden als familie of vrijheid.

Religie kan een kracht zijn die mensen samenbrengt, maar kan evenzeer mensen verdelen. Veel hangt af van diegenen die het leiderschap dragen. De leiders in de wereld van vandaag die samen kunnen bestaan en elkaar aanvaarden, zijn de mensen die uiteindelijk zullen winnen. Daarnaast heb je extremisten. Er is dus een kloof tussen zij die geloven in coëxistentie en zij die hier niet in geloven.

De Amerikaanse burgerrechtenbeweging die streed voor de rechten van de zwarte bevolking begon eigenlijk als een religieuze beweging. De pelgrims kwamen naar de Verenigde Staten omdat ze religieuze vrijheid zochten. Dat zijn twee voorbeelden die bewijzen dat als mannen en vrouwen vrijheid zoeken en tegelijkertijd basisgrondwaarden hebben, ze Gods zege krijgen.

Helaas heeft het secularisme zijn tol geëist, voornamelijk in Europa. De agenda van de jongere generatie is niet duidelijk. Er zijn zo veel verschillende thema’s.

De zwakkeren in de samenleving voelen zich momenteel verwaarloosd door het huidige systeem, en velen vinden dat het alsmaar erger wordt. Wat is uw visie hierop?

Er is een enorme afstand tussen diegene die veel hebben en diegene die weinig hebben. Dat zorgt voor kwaadheid en frustratie, maar anderzijds moet er een er een aanpassing zijn van alle verzorgingsstaten op zo een manier dat ze de nieuwe gegevens als levensverwachting, mobiliteit en migratie in rekening houden.

Geen enkele politicus wil de riem aanhalen, omdat het stemmen kost, maar ze zijn ertoe verplicht. Net zoals met alles in het leven, komt de dag des oordeels. Je kan niet blijven geld uitgeven. Ik ben 85 jaar en ik werk nog steeds. Het idee om op pensioen te gaan op je 55ste of 60ste is absurd. De levensverwachting ligt veel hoger, dus er is een aanpassing nodig van iedereen. Het gaat om een gedeelde verantwoordelijkheid die over de grenzen heen gaat. Wat geloof ons leert, is dat je niet egocentrisch mag zijn.

Wat vond u van de opmerking van professor Aïcha Al-Mennai van Qatar University die zei dat we niet over beschaving kunnen praten buiten het kader van religie?

Ze heeft gelijk. Elke beschaving, of het nu confucianisme is of taoïsme, heeft een religieuze component. Het zijn beschavingen die beïnvloed werden door religieuze codes.

In Europa wordt religie vaak gezien als een onderdeel van een cultuur, niet als een overkoepelend kader.

Europa zal zich opnieuw moeten aanpassen. In de Verenigde Staten wordt de scheiding tussen Kerk en Staat ook aangehangen, maar kijk naar onze dollarbriefjes. Er staat ‘in God we trust’ op. Europa moet opnieuw erkennen dat geloof een integraal onderdeel is van een mens en dat je daar gevoelig voor moet zijn.

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3306   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift