Stemmen tellen

‘Hoe moet je de heerser dienen?’ Het is een vraag die de leerling Zilu 2500 jaar geledenstelde aan Confucius. Het antwoorde van de bron van alle Oost-Aziatische wijsheid was: ’ Vertel hem de waarheid, ook al is die krenkend voor hem.’
De Indiase Nobelprijswinnaar Amartya Sen citeert deze passage in Vrijheid is vooruitgang, een boek waarin hij argumenteert dat tolerantie, vrijheid en verantwoording diepe wortels hebben in diverse Aziatische tradities. Bovendien stelt Sen dat vooruitgang voor de armsten in grote mate afhankelijk is van hun recht op vrije meningsuiting en organisatie, en van hun reële participatie in de maatschappelijke beleidskeuzes.
Vijf jaar na het verschijnen van dat boek zorgden de Indiase kiezers voor een eclatante illustratie van Sen’s stellingen: zij hebben de “heersers” verteld wat ze dachten van hun politiek die de ene gemeenschap opzet tegen de andere, en van hun economie die een minderheid verrijkt en een grote meerderheid verwaarloost. ‘De kloof tussen India’s armen en rijken lijkt dieper dan ooit tevoren, en de regerende partijen zijn in die gapende afgrond gevallen’, schrijft Salman Rushdie in een opgetogen commentaar op de verkiezingsuitlag in de New York Times. Hij besluit: ‘De misdeelden hebben een krachtige klap uitgedeeld aan de politiek en economisch machtigen, en iedereen zou deze les goed moeten onthouden: wie het welzijn van de massa over het hoofd ziet, doet dat op eigen risico.’
De Indiase verkiezingsuitslag wordt omschreven als een “opstand van de armen”, minder verwacht maar met nog meer impact dan de verkiezing van Lula da Silva tot president van Brazilië twee jaar geleden. Gecombineerd met de verkiezingsuitslag in Zuid-Afrika, die een vernieuwde en versterkte meerderheid opleverde voor Thabo Mbeki’s ANC, zou de as India - Brazilië - Zuid-Afrika nog zwaarder moeten gaan wegen in de internationale politiek, met name binnen de Wereldhandelsorganisatie. Deze economische zwaargewichten uit het Zuiden zullen zich allesbehalve tegen internationale handel keren, zelfs niet tegen liberalisering of globalisering. Als ze de stem van hun kiezers ernstig nemen, zullen ze wel moeten zorgen voor een andere globalisering, waarin ruimte is voor onmiddellijke vooruitgang van de armsten en voor bescherming van de nationale democratie.
Niet iedereen op aarde krijgt dezelfde kansen als de Indiase, Braziliaanse of Zuid-Afrikaanse burgers, ook al is 2004 het Jaar van de Verkiezingen, waarin ruim de helft van de wereldburgers langs een of andere stembus mag passeren. In Iran werden de meeste hervormingsgezinde kandidaten gewoon geweigerd door de behoeders van het islamitische revolutie. In Rusland werd duidelijk dat een feitelijke eenpartijstaat kan ontstaan via democratische verkiezingen. En in de Filipijnen zagen we dat een democratie zonder inhoudelijk debat afglijdt tot het niveau van louter entertainment voor de betere middenklasse.
Toch zijn verkiezingen geen verwaarloosbare oefening -vraag dat maar aan de Chinezen en de Arabieren, die het zonder moeten doen. Of aan de Palestijnen die onder de bezetting leven van een leger waarop ze niet de minste democratische greep kunnen krijgen. Zelfs een formeel onafhankelijke instelling als het Israëlisch Hooggerechtshof toonde zich op 16 mei ongevoelig voor geweldloze pogingen om het vernietigen van burgerwoningen te stoppen.
Over dik twee weken is het onze beurt om onze stem te verheffen. Zullen de Europese kiezers in opstand komen tegen een economisch beleid dat de kwetsbaarheid van de zwaksten gebruikt om de tevredenheid van de sterksten te verzekeren? En als dat elektorale njet tegen een neoliberaal Europa uitgesproken wordt, zal dat dan een constructief verzet zijn, of een gemakzuchtig foert? Het antwoord op deze vragen is te belangrijk om over te laten aan één verkiezing. Maar die verkiezing is dan weer te belangrijk om over te laten aan onverschilligheid of anti-politiek. Elke stem telt.

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur