‘Trots op Tsjetsjeens-Belgische worstelaars’

De Staatsveiligheid en het antiterreurorgaan OCAD maken zich zorgen over een aantal radicale individuen binnen de Tsjetsjeense gemeenschap. Wat is er aan de hand? MO* vroeg het aan Artur Issaev, voorzitter van Waynah Studens, een Tsjetsjeense studentenvereniging met een honderdtal leden.

De Staatsveiligheid en OCAD maken zich zorgen over radicalisering binnen de Tsjetsjeense gemeenschap? Terecht?

Issaev: In mijn omgeving merk ik er niets van. De mensen met wie ik omga, zijn studerende jongeren. Ik besef dat niet iedereen zo is, maar ik hoor ook niet van mijn kennissen dat er iets onrustwekkend aan de gang zou zijn binnen onze gemeenschap.

Natuurlijk is radicalisering een rekbaar begrip. Er waren altijd radicalere mensen. Maar of we van een echte expansie kunnen spreken, daar twijfel is sterk aan. Tsjetsjenen zijn praktiserende moslims en komen daar open voor uit. Wij hebben ook eigen, strenge gedragsregels maar die slaan vooral op gedrag tegenover ouderen, jongeren en familieleden. Als radicalisering voorkomt, dan is het meestal in armere klassen. Het is logisch dat als mensen de hele dag thuis zitten, ze dan naar een bezigheid zoeken. Spijtig genoeg zijn ze een gemakkelijke prooi voor bepaalde mensen die hun ideeën willen opleggen.

Wat leeft er binnen jullie gemeenschap? Willen de Tsjetsjenen in België hier een nieuw leven opbouwen, of dromen zij ervan terug te keren naar hun thuisland?

Issaev: De Tsjetsjeense gemeenschap is momenteel zeer verdeeld; onze situatie verschilt van alle andere gemeenschappen. Een deel –vooral de oudere generatie– wil nu of op middenlange termijn naar het thuisland terugkeren. Een andere deel –vooral jongeren– wil hier hun leven opbouwen. Er zijn wel veel uitzonderingen in beide kampen.

Maar ook jongeren die in België willen blijven, blijven alle tradities en gedragscodes volgen. Er worden steeds meer nationale danslessen en taallessen georganiseerd. Tsjetsjenen zijn op zich heel sportief en competitief. Eergevoel staat hoog aangeschreven, en daarom ontstaan er wel eens spanningen tussen Tsjetsjeense jongeren en andere –vooral Marokkaanse– jongeren. Sommige kunnen hun energie echter wel positief omzetten. Twee van onze studenten vertegenwoordigen zelfs België op het Europees kampioenschap worstelen in Duitsland –daar zijn andere Tsjetsjenen heel trots op.

Je kan drie soorten groepen onderscheiden binnen de Tsjetsjeense gemeenschap. De eerste zijn Tsjetsjenen die werken of studeren. Die groep wordt gelukkig steeds groter. Tsjetsjenen willen immers een goede toekomst voor hun kinderen, en ze beseffen dat België een perfecte plaats is als ze moeite doen. De tweede groep zijn Tsjetsjenen die van OCMW-steun leven. En ten derde heb je mensen die uit eigen wil volledig van de gemeenschap afgescheiden zijn –maar dat zijn slechts enkelen. Ondanks die verdeling is de Tsjetsjeense gemeenschap wel een heel hechte gemeenschap.  

Hoe is de religieuze beleving binnen de gemeenschap? Naar welke moskeeën gaan de Tsjetsjenen? Hebben jullie eigen Tsjetsjeense imams?

Issaev: Tsjetsjenen zijn praktiserende moslims. Wj volgen alles, sommigen iets strikter als anderen. Naar welke soort moskee Tsjetsjenen gaan, hangt vaak samen met hun woonplaats. Wij maken het onderscheid tussen Marokkaanse en Turkse moskeeën. In het algemeen zijn Turkse iets milder. In grootsteden proberen Tsjetsjenen naar moskeeën te gaan waar ze andere Tsjetsjenen kunnen ontmoeten.

‘Ik ken enkele Tsjetsjeense imams en kan er enkel goede dingen over zeggen’
Er zijn in België een aantal Tjetjeense imams. Ze doen alle rituelen, zoals huwelijken, scheidingen, begrafenissen, vieringen van geboortes… Er zijn er wel niet zo veel. Ik ken enkele imams en kan er enkel goede zaken over zeggen. Ze kunnen heel helder denken, en je merkt zeker geen tekenen van fundamentalisme –het potentieel gevaar zit net bij mensen die géén opleiding gehad hebben. Veel Tsjetsjenen vinden het wel spijtig dat in moskeeën de preek wordt gegeven in de taal van de meeste bezoekers –Berbers, Arabisch of Turks dus.

Hoe is binnen de Tsjetsjeense gemeenschap gereageerd op de arrestaties van Lors Doukaev, Isa Abdurachmanov en Hassanbek Baisuchurov, die verdacht worden van terrorisme?

Issaev: Niemand uit onze vriendenkring kent die personen, dus ik kan er moeilijk een oordeel over vellen. Indien zij echt terroristische bedoelingen hadden, dan veroordelen wij dat heel sterk, zeker als het tegen burgers gericht was. Maar er was weinig reactie. Het heeft ook te maken met het feit dat wij geen centraal punt hebben dat reacties op gebeurtenissen kan geven. Wel vonden wij het niet kunnen dat media de rol van de Tsjetsjenen zo hebben uitvergroot en heel onze gemeenschap in een negatieve daglicht hebben geplaatst.

Krijgt de website Kavkazcenter veel bezoekers uit België? En speelt het internet een rol in de radicalisering van Tsjetsjenen?

Issaev: Veel Tsjetsjenen bezoeken die website, maar dat wil niet zeggen dat ze het steunen. Een groot deel gaat daar kijken omdat Russische media een heel verkeerd beeld geven van de ware gebeurtenissen in de Kaukasus. Mensen willen een andere visie zien, om vervolgens een “gemiddelde” te maken –want wat op Kavkazcenter staat, is ook ver van de realiteit. Veel mensen bezoeken de site zelfs om te lachen: “Welke aanslag hebben ze weer op zich genomen?” Ze nemen het dus niet serieus.

Natuurlijk kan het internet een rol spelen bij radicalisering. Mensen die thuis zitten niets te doen, surfen vaak op het internet en kunnen zo ten prooi vallen van gerichte propaganda van verschillende organisaties en valse imams die de jihad verkondigen.

Hebben de recente ontwikkelingen in de Arabische wereld een invloed op de moslimgemeenschappen in België –en bijgevolg ook de Tsjetsjeense gemeenschap?

Issaev: Tsjetsjeenen bespreken de gebeurtenissen en zijn blij voor mensen dat ze van hun dictators afgeraken. Maar we kunnen er moeilijk een oordeel over vellen, want weten niet hoe de situatie echt is. Het is ook perfect mogelijk dat een kleine minderheid gesteund door sterke krachten de macht verovert, en dat zou ook niet goed zijn. Dat andere landen zich daar mee moeien, vinden wij helemaal schandalig. Zeker als nieuwe Belgische burgers vinden wij het niet kunnen dat België ook meedoet.

Lees ook het artikel ‘De meeste Tsjetsjenen zijn gematigde moslims’ dat verscheen in MO*magazine, editie mei 2011

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur