Van Koude Oorlog naar global warming

Maandag aanvaardde Michail Gorbatsjov de titel van eredoctor van de universiteit van Luik. Als laatste leider van de Sovjet-Unie veranderde hij de loop van de wereldgeschiedenis, vandaag ijvert hij voor democratisering en duurzame ontwikkeling. Rector Bernard Rentier prees hem voor zijn ‘moed, volharding en visie’.

  • ULg - Michel Houet Michail Gorbatsjov en rector Bernard Rentier ULg - Michel Houet

Gorbatsjov werd in 1985 secretaris-generaal van de Communistische Partij. Hij zou een frisse wind door het Kremlin doen waaien, de arbeidersstaat een nieuw elan geven na de slepende jaren van de “oude mannen” Andropov en Tsjernenko. Onder het vaandel glasnost (openheid) en perestrojka (verbouwing) maakte hij een einde aan het grondwettelijke machtsmonopolie van de communisten, werd de relatie met het Westen meer ontspannen en kwam er ruimte voor vrije meningsuiting.

Deze hervormingen brachten een sneeuwbal aan het rollen, die in 1989 de Muur deed vallen en uiteindelijk ook het einde van de Sovjet-Unie betekende. Dit was niet Gorbatsjovs oorspronkelijke bedoeling – hij wou het land net versterken – hoewel hij later zei al veel vroeger uit de Partij gestapt te moeten zijn. ‘Weinig politieke leiders kunnen zeggen de geschiedenis veranderd te hebben, en jammer genoeg deden de meesten onder hen het voor de verkeerde redenen en met noodlottige gevolgen. U hebt dit ook gedaan, maar ten goede, voor het welzijn van uw volk en de hele wereld’, zo lichtte de Luikse rector het eredoctoraat toe.

Mensenrechten en milieu

Voor zijn bijdrage aan het beëindigen van de Koude Oorlog kreeg hij in 1990 de Nobelprijs voor de Vrede. Een jaar later zou hij toch nog het leger inzetten tegen demonstraties in de Baltische staten, iets waarvoor hij later zijn spijt uitdrukte. Sinds zijn aftreden en de ontmanteling van de Sovjet-Unie richtte hij verschillende ngo’s op die zich bezig houden met mensenrechten, sociale en milieukwesties, zoals het Groene Kruis en de Stichting Gorbatsjov.

‘We hebben een nieuw ontwikkelingsmodel nodig’, zei hij op de conferentie in Luik. ‘De perestrojka is 25 jaar oud. Toen kwam de verandering op onze deur kloppen, de mensen wilden dat we uit een vastgeroest systeem stapten. Na de val van de Sovjet-Unie voelde het Westen zich overwinnaar, en heeft het zijn economisch model willen opleggen. Vandaag is zestig procent van het globale ecosysteem verwoest. Nu is het de internationale gemeenschap die moet aanvaarden dat een andere richting nodig is.’

Poetin

Verder is Michail Gorbatsjov ook mede-eigenaar van Novaja Gazeta, één van de weinige echt onafhankelijke Russische kranten waarbij onder andere de vermoorde journaliste Anna Politkovskaja werkte. Hij is erg kritisch voor Vladimir Poetin, de ex-KGB-agent die sinds Jeltsin de touwtjes in handen heeft. ‘Wat betreft de transitie naar democratie heeft Rusland in het beste geval de helft van de weg afgelegd.’ In een ander interview stelt hij het nog scherper: ‘Poetin lijkt te besturen volgens de slogan “Rusland achteruit”.’

Ook over de Europese Unie had hij heel wat te zeggen in Luik. De uitbreiding van de Unie zou te snel gebeurd zijn, de Westerse staten zouden hun visie op politiek en economie aan die uit het voormalige Oostblok opgedrongen hebben zonder dat die laatste de tijd hadden op hun eigen manier de overstap naar democratie en vrije markt te maken. Toch ziet hij de toekomst positief in, voor Rusland en de EU samen: ‘Mijn visie van Europa is die van één groot huis, zonder oude of nieuwe verdelingen. Een belangrijk beslissingscentrum, een invloed voor de rest van de wereld. Een Europa waar Rusland integraal deel van uitmaakt.’

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur