Verandering begint bij verbeelding

De overgang naar een meer ecologische samenleving vergt niet enkel andere energie en technologie. Minstens even belangrijk is dat onze geesten en harten mee zijn. Volgens Guy Gypens, directeur van het Brusselse Kaaitheater, kan cultuur daarin een cruciale rol spelen. Het Kaaitheater is partner van Imagine 2020, een project van elf Europese podiumkunstenorganisaties die samenwerken rond het thema van de klimaatverandering. Imagine 2020 vertrekt van de kracht van artistieke verbeelding om tot nieuwe toekomstscenario’s te komen. Het wil kunstenaars ondersteunen die in hun werk een verbinding leggen met de sociaal-ecologische crisis en de transitie naar een duurzame samenleving.


De ecologische thematiek komt doorgaans maar weinig aan bod in de kunstenwereld. Waarom pikt het Kaaitheater het transitiethema nu wel op?

Guy Gypens: De sociaal-ecologische crisis is vandaag zo’n omvattende realiteit dat we er niet omheen kunnen. De klimaatverandering confronteert ons heel indringend met de gevolgen van ons handelen. Het zet ons wereldbeeld van eeuwige groei en vooruitgang op zijn kop. Welke toekomstscenario’s resten ons nog? Welk mensbeeld nemen we als uitgangspunt om de noodzakelijke gedragsverandering te sturen? Die vragen dringen zich op. Wij vroegen ons af welke rol kunst en kunstenaars kunnen spelen bij die zoektocht. Daaruit ontstond de eerste editie van Burning Ice in januari 2009. Inmiddels stond in januari al Burning Ice 4 op het programma. We willen zowel artiesten als publiek betrekken bij het denkwerk over hoe we willen samenleven in de toekomst.

Hoe brengt Kaaitheater deze thema’s op scene?

Guy Gypens: We proberen schotten tussen verschillende disciplines weg te halen en zo een nieuwe dynamiek op gang te brengen. Diversiteit is onze enige kans op daadwerkelijke verandering. Een Burning Ice-programma bestaat uit een mix van theater en film, ateliers, voordrachten en debatten. We brengen kunstenaars in contact met wetenschappers, zoals op de Tipping Point-conferentie vorig jaar. Burning Ice 4 had als thema ‘een nieuwe economie voor een nieuwe samenleving’. De programma’s gingen dieper in op alternatieve economische theorieën en projecten die groei koppelen aan milieu-impact, en die opnieuw nadenken over de rol van geld in onze samenleving. De programmering werd opgebouwd rond het theaterstuk Oidipus, my foot, waarmee regisseur Jan Ritsema vooral onze blindheid hekelt voor zaken die manifest fout lopen.

Is de kunstwereld toch niet een te vrijblijvende omgeving?

Guy Gypens: We hebben vrijplaatsen nodig. De culturele sector participeert op drie manieren of in drie “ruimtes” die niet van elkaar kunnen gescheiden worden. Er is de publieke ruimte, waarin ontmoeting over de disciplines heen op gang komt. Er is de leer- en ervaringsruimte, die verder reikt dan de natuurkundige kennis van de ecologische crisis maar peilt naar de grondoorzaken en mogelijke strategieën voor verandering. En dan is er de ruimte voor de verbeelding. Om tot verandering te komen, zijn verbeelding, inspiratie en creativiteit onmisbaar. Vanuit welke visie op de wereld, de mens, het leven, willen we aan een andere maatschappij bouwen? Om tot de systeemverandering te komen die we nodig hebben en een trendbreuk te realiseren, moeten we onze verbeelding aanspreken. De wereld van de kunst kan als een laboratorium van de verbeelding functioneren. (Alma De Walsche)

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Wil je dat MO* dit soort verhalen blijft brengen?
Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur

  • Latijns-Amerika & ecologie
    Alma De Walsche schrijft over ecologische thema’s, van klimaat- en energiebeleid, over landbouw- en voedsel tot transitie-initiatieven en baanbrekers. Ze volgt al enkele decennia Latijns-Amerika, met een speciale focus op de Andeslanden.