Wereldbeeld van Kerry behoorlijk kosmopolitisch - analyse

‘Voor hegemonie, maar tegen een Amerikaans imperium’. Onder dat motto zou je de visie van presidentskandidaat John F. Kerry kunnen samenvatten. Zijn ideeën lopen sterk uiteen met die van zijn tegenstander George W. Bush, maar of dat in de praktijk een verschil zal maken, is nog maar de vraag.



Tot diepzinnige uitspraken over het Amerikaanse buitenlandbeleid laat Kerry zich in volle verkiezingscampagne niet verleiden. Maar wie zijn ideeën op een rijtje zet, komt al snel tot de conclusie dat hij staat voor een terugkeer naar het ‘realisme’ dat president Bill Clinton en zijn voorganger George HW Bush (vader van) predikten. Zij geloofden dat Washington zijn internationale dominantie slechts kan behouden als het rekening houdt met de belangen van zijn bondgenoten. Die voorkeur voor multilateralisme echoot doorheen Kerry’s campagne.

“We moeten samen met de internationale gemeenschap werken aan een wereldwijde strategie tegen het terrorisme die collectief is in plaats van imperialistisch,” zei Kerry in december voor de Council on Foreign Relations (CFR). Die toespraak - Kerry’s meest onderbouwde uiteenzetting over de Amerikaanse buitenlandpolitiek - toont ook dat de tegenstander van Bush niet vies is van unilateraal optreden. Net als Bush senior en Clinton is hij van mening dat de VS niet mogen aarzelen om eenzijdig op te treden als hun nationale belangen bedreigd worden. “Als president zal ik onze veiligheid niet overdragen aan andere landen of instellingen. En onze tegenstanders moeten er niet aan twijfelen dat ik geweld zal gebruiken als dat nodig is.”

Kerry zelf stemde als senator voor de oorlog in Irak. Niettemin toont hij zich oprecht kwaad over de internationale koers die de Amerikaanse regering de voorbije drie jaar is gaan varen – vooral in Irak. “Eenvoudig gesteld voert de regering-Bush het meest arrogante, ongepaste, roekeloze en ideologisch getinte buitenlandbeleid in de moderne geschiedenis,” zei Kerry tijdens zijn toespraak voor de CFR. De presidentskandidaat heeft een afkeur van arrogantie, zo willen zijn biografen ons doen beloven. “Waarom slaan we zo’n arrogante, verwaande toon aan?” zou Kerry verzucht hebben toen de VS onder Clinton “de onmisbare natie” begonnen te heten.

Kerry’s opvoeding en achtergrond is in ieder geval ongewoon kosmopolitisch. Zijn vrouw Theresa Heinz Kerry werd geboren in Mozambique en opgevoed in Zuid-Afrika. Naast miljonair is ze ook nog polyglot. Maar de belangrijkste vormgever van Kerry’s wereldbeeld was zonder twijfel wijlen zijn vader Richard Kerry, een diplomaat met een internationale carrière. De jonge Kerry liep daardoor school in diverse Europese landen. Kerry senior toonde zich in zijn publicaties een hevig tegenstander van de moralistische boventoon in het Amerikaanse buitenlandbeleid en van “de neiging om de wereld in zwart-wit te zien.” Aan de ‘Washington Post’ vertelde Kerry dat zijn vader “hem leerde kijken naar andere landen - hun hoop en hun dromen - door hun eigen ogen … daar slagen wij Amerikanen niet steeds in.” Volgens de gereputeerde historicus Douglas Brinkley, een recente Kerry-biograaf, “is John F. Kerry’s wereldbeeld rechtstreeks afkomstig van Richard Kerry.”

Voor hij in de politiek stapte, was Kerry leider van ‘Vietnam Veterans Against the War (VVAW)’, al volgde hij bewust een gematigde koers in zijn verzet tegen de oorlog. Als senator nam hij samen met zijn Republikeinse collega John McCain het voortouw in de verzoening met Vietnam, een inspanning die hem weinig electorale punten opleverde.

In hoeverre die kosmopolitische visie zich ook vertaalt in een radicaal ander buitenlandbeleid is hoogst onzeker. Meer stemmen halen dan Bush in november is niet voldoende; de Democratische partij moet ook meer zetels veroveren in beide kamers van het Congres om de VS een andere richting uit te sturen. Ook Clinton beloofde een “assertief multilateralisme,” maar nadat de Republikeinen in 1994 een meerderheid in zowel de senaat als in het huis van afgevaardigden haalden, kwam daar niet veel van terecht.

Als het Democratische kamp op beide terreinen winst boekt, dan zal het nieuwe buitenlandbeleid van de VS in de eerste plaats gericht zijn op het herstel van de oude bondgenootschappen. Te beginnen met wat Defensieminister “het oude Europa” noemt. Een herstel van de NAVO is van het grootste belang, al was het maar om de Amerikaanse troepen uit Irak te kunnen terugtrekken.

Kerry wil ook meteen werk maken van een détente met Noord-Korea en Iran. De huidige regering weigert te praten met die ‘as van het kwaad’, met als direct gevolg dat beide landen zo snel mogelijk aan nucleaire wapens proberen te raken om het gevaar van een Amerikaanse invasie af te wenden. Een derde beloftes van Kerry is de ondertekening van een aantal internationale verdragen. Hij wil opnieuw onderhandelingen opstarten over het klimaatverdrag van Kyoto en de Conventie tegen Biologische Wapens.

Kerry wil ook minder geld besteden aan de ontwikkeling van een rakettenschild (NMD) en nieuwe kernwapens; en méér aan het multilaterale Wereldwijde Fonds tegen AIDS, Tbc en Malaria én het VN-bevolkingsfonds (UNFPA). En ook de pogingen om het Internationaal Strafhof in Den Haag te ondermijnen worden stopgezet, belooft de presidentskandidaat. De bondgenoten krijgen dat natuurlijk niet allemaal cadeau. Het multilaterale feest gaat enkel door als ze de VS uit hun benarde positie in Irak helpen. Extra troepen leveren dus. (MM)

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3210   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift