De geschiedenis is ongelijk, de toekomst moet rechtvaardig worden

Klimaatonrecht in twee statistieken en een beeld

© Panos Pictures / Petterik Wiggers

 

‘Wat is klimaatrechtvaardigheid?’ Als ervaringsdeskundige in de armoede bij Welzijnsschakels beantwoordt Caro Bridts die vraag: ‘Het betekent dat je niemand achterlaat. Dat we onze krachten bundelen. Ook met mensen in kwetsbare situaties. Als we zorgen dat iedereen mee is en dat de rekening eerlijk verdeeld is, dan zijn we rechtvaardig bezig.’ Maar dat is niet wat er vandaag gebeurt.

‘De rijkste 10 procent van de wereldbevolking is verantwoordelijk voor 45 procent van de uitstoot van broeikasgassen, terwijl de armste 50 procent slechts verantwoordelijk is voor 13 procent . Het nagestreefde welvaartsideaal van de wereldwijd groeiende middenklasse, dat meestal gebaseerd is op de excessieve levensstijl van de rijkste één procent, is een doorslaggevend element. Degenen die het minst deel hebben aan die ongeremde consumptielevensstijl blijken dan ook nog eens het meest kwetsbaar voor de gevolgen van die ecologische gulzigheid.’

Die passage uit het rapport dat het Panel voor Klimaat en Duurzaamheid midden mei presenteerde aan de Belgische beleidsverantwoordelijken vat de onrechtvaardigheid van de klimaatverandering én dus de noodzaak aan een rechtvaardige transitie goed samen.

Europa en Noord-Amerika samen zijn nog altijd verantwoordelijk voor zestig procent van alles wat de mensen aan broeikasgassen sinds 1750 in de atmosfeer hebben gebracht.

Wie het over klimaatverandering en rechtvaardigheid heeft, mag de historische context niet uit het oog verliezen. De grafiek hieronder toont de verantwoordelijkheid van de verschillende regio’s in de wereld in de uitstoot van broeikasgassen sinds 1751. Daaruit blijkt dat de EU28 de eerste honderd jaar van de industriële revolutie goed waren voor honderd procent van die uitstoot. Geleidelijk aan is dat aandeel gezakt naar ruim 25 procent.

Europa en Noord-Amerika samen zijn nog altijd verantwoordelijk voor zestig procent van alles wat de mensen aan broeikasgassen sinds 1750 in de atmosfeer hebben gebracht. We zien dat Afrika of India daarin nog altijd maar heel kleine spelers zijn.

Bron: OWID op basis van het Global Carbon Project (2017)

Procentueel aandeel van de verschillende wereldregio’s in de cumulatieve uitstoot van broeikasgassen sinds 1750 (Bron: OWID op basis van het Global Carbon Project 2017)

Als het evenwel gaat om de gevolgen van de klimaatverandering, geeft de wereldkaart aan dat juist die gebieden die het minst hebben bijgedragen tot de klimaatverandering, het meest de negatieve gevolgen ervan zullen dragen. De reële productie per hoofd zal er het meest dalen als gevolg van de temperatuurstijging: dat is wat het Internationaal Muntfonds stelt, toch een organisatie waar de rijke landen nog altijd veel macht hebben. Dat roept grote vragen op inzake klimaatrechtvaardigheid, migratie, en de gemeenschappelijke maar verschillende verantwoordelijkheid.

Bron: IMF, World Economic Outlook 2017

Effect (in procenten) van een temperatuurstijging met 1°C op de reële productie per hoofd. (Bron: IMF, World Economic Outlook 2017)

Het maakt ook begrijpelijk dat in de klimaatonderhandelingen is afgesproken dat de rijke landen vanaf 2020 jaarlijks honderd miljard dollar in een Klimaatfonds storten om de ontwikkelingslanden te helpen om zich aan te passen aan de klimaatverandering. Momenteel zit er nog maar tien miljard dollar in dat fonds, België zegde 66 miljoen dollar toe.

Dit artikel werd geschreven voor het zomernummer van MO*magazine. Voor slechts €28 kan u hier een jaarabonnement nemen!

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift