Beschouwingen bij de crisis

Het was een merkwaardig spektakel: de personeelsleden van het beurshuis Lehman Brothers in New York die medio september 2008 met kartonnen dozen, gevuld met persoonlijke spullen, noodgedwongen het gebouw verlieten van hun gerenommeerde werkgever. Failliet. De gebeurtenis was het symbolisch begin van de huidige crisis, waarvan de eerste tekenen zich nochtans al een jaar voordien hadden gemanifesteerd. 

Het duurde nog wel even vooraleer werd gegrepen naar een medicijn voor de grote kater na de jarenlange roes van ongebreideld en hypervlug geldelijk gewin. Was ons niet jarenlang het letterwoord TINA voorgehouden? There Is No Alternative voor het kapitalisme. Maar dat kreeg nu wel vorm in bewegingen als Occupy Wall Street, Indignados en andere. 

Dit collectief ritueel miste echter diepgang, stelde Benjamin Kinkel vast. Hijzelf had faam gemaakt met zijn allereerste roman Indecision en behoorde als dusdanig tot een jonge generatie van Amerikaanse fictieschrijvers, waarvan Dave Eggers hier te lande de meest bekende is. Lees bijvoorbeeld diens jongste in vertaling, De Cirkel, over onze ICT-gekke wereld, voedingsbodem voor NSA-schandalige neveneffecten.  

Kunkel stortte zich op een aantal filosofen en wetenschappers, die elk vanuit hun eigen invalshoek het gedachtegoed van Karl Marx beschouwen. Het resultaat is een bundeling van een zestal essays onder de titel Utopia or Bust. A guide to the present crisis, annex aanbevolen lectuur. Dit boek is een Nederlandse vertaling waardig. Aardig interessant en in vertaling ongetwijfeld leesbaar in vergelijking met de in 2010 opnieuw uitgegeven vertaling door Isaac Lipchits uit de jaren 1960 van Het Kapitaal van Karl Marx himself –meestal slechts een bundel papier voor de boekenplank.     

Kunkel heeft het over de geograaf David Harvey, waarvan hij terecht diens Brief Introduction into Neoliberalism aanbeveelt omdat daarin veel aandacht wordt besteed aan de rol van de politiek. Hij heeft het over de culturele benadering van Frederic Jamensonn en over Robert Brenner –die vooral oog heeft voor de lange golfbewegingen in de economie. Over David Graeber, die nauw aanleunt bij de bezetters van Wall Street en de dynamiek van de economie zoekt in het maken van schuld. Over twee publicisten die opgroeiden in een communistische omgeving: Slavoy Zizek, de rockster van hedendaags links, en estheticus Boris Groys. Over de inmiddels wereldvermaarde Thomas Piketty staat geen woord in het bundel. Diens spraakmakend boek over ongelijkheid was nog niet in het Engels vertaald toen Kunkel achter zijn toetsenbord zat.   

Die heeft inmiddels aangekondigd dat een vervolg in de maak is en waarschijnlijk Commonism zal heten. ‘Common’ ligt tegenwoordig trouwens goed als alternatief voor het zelfzuchtige kapitalisme. ‘Het is evenwel onmogelijk te zeggen hoe zo’n economisch rechtvaardige, politiek vrije en ecologisch houdbare sociale inrichting eruit zou kunnen zien’, meent Kunkel. Maar utopie is als hoop, het doet leven.

Benjamin Kunkel, ‘Utopia or Bust: A Guide to the Present Crisis’, Verso Press, 180 p.

 

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3306   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift