Dossier Grondstoffen

Eind juni 2011 werd het Europese Ruwe Grondstoffeninitiatief (RMI) goedgekeurd in de Europese parlementaire commissie voor industrie, onderzoek en energie. Dit initiatief moet de EU een betere toegang verlenen tot grondstoffen zoals kobalt, ijzer en platina die cruciaal zijn voor de Europese industrie, maar die voornamelijk worden ontgonnen in niet-Europese landen. Hiermee gooit Europa zich in de grondstoffenoorlog. Op het strijdtoneel vinden we ook de nieuwe economieën, die voor hun groei steeds meer grondstoffen nodig hebben, en Afrika, met zijn enorme voorraden waar het tot nu nog niet zelf de vruchten van kon plukken.

Foto: CC sputnik-

di 07/01
Reuters Staff
Dans la province congolaise du Katanga, certaines collines sont littéralement vertes tant elles regorgent de cuivre et de cobalt : on y trouve les plus fortes concentrations au monde. Le Congo parvient-il à mieux tirer parti de ce cadeau de la nature que ce n’était le cas en 2006, quand nous avons publié l’article intitulé « Congo vergooit zijn kroonjuwelen » ? Après la condamnation de MO* pour le dessin satirique, désormais célèbre, de George Forrest en regard de l’article précité – article pour lequel nous avons par ailleurs été acquittés –, nous avons demandé à nos lecteurs s’ils étaient disposés à financer une suite. Et leur réaction a été plus qu’enthousiaste. John Vandaele s’est donc rendu en RDC pour trouver une réponse aux nombreuses questions restées en suspens.
1
wo 15/05
Jimmy Kets
Enkele maanden geleden werd MO* veroordeeld tot het betalen van vijfduizend euro omwille van de publicatie van een cartoon over de Belgische industrieel George Forrest bij een artikel over de Congolese grondstoffenrijkdommen en hoe die het volk te weinig opleveren. Daarop vroeg MO* zijn lezers of ze bereid waren een vervolgartikel te financieren over wie beter wordt van de Congolese grondstoffenrijkdommen. Op enkele dagen tijd verzamelden we de beoogde vijfduizend euro. Ondertussen zijn we begonnen met het project.
1
wo 08/05
Roos Trommelen
Goud! Op sommige plekken blijkt de Surinaamse bodem er rijk aan te zijn. Maar dat is geen onverdeelde zegen voor het land. Surinaamse politici, die vaak zelf directe belangen hebben in de goudmijnen, vinden de financiële kant van dit verhaal véél belangrijker dan het milieu, dat door de goudwinning in schrikbarend tempo wordt verwoest.
1
ma 11/03
De ministerraad buigt zich eerstdaags over een wetsvoorstel dat Belgische bedrijven moet toelaten grondstoffen te ontginnen op de oceaanbodem. Gezien de grondstoffenschaarste op het land toeneemt, wordt het steeds interessanter om vanop kilometers diepte in de wereldzeeën nikkel, koper, kobalt en andere ertsen boven te halen.
1
ma 11/03
Banro
In zijn nieuwe boek De Grondstoffenjagers neemt journalist Raf Custers de maat van de grote spelers uit de wereldwijde grondstoffenindustrie. Onderstaande voorpublicatie belicht de activiteiten van het Canadese goudbedrijf Banro in Congo.
1
ma 11/03
Wies Willems
Peru is een van de sterkste groeilanden van Latijns-Amerika. Maar de ongelijkheid blijft groot en over het hele land woeden sociale conflicten. In 2013 treedt het vrijhandelsverdrag tussen Peru en de EU in werking. Wat levert vrijhandel op voor de Peruanen?
1
do 17/01
IPS/Eva Bartlett
De politiek in het Midden-Oosten werd lang gedomineerd door de olie. Maar nu water steeds schaarser wordt in de olierijke regio, kan dat leiden tot een verandering van het politieke landschap en zelfs tot regionale conflicten, zeggen experts.
1
wo 26/12
Vierduizend voormalige mijnwerkers uit de goudmijnen hebben de mijnbouwbedrijven AngloGold Ashanti, Goldfields en Harmony Gold voor de rechter gesleept. De Zuid-Afrikaanse mijnwerkers, die allemaal aan longziekten lijden, eisen een schadevergoeding die in de miljarden rand (miljoenen euro’s) loopt.
1
do 23/08
CC Sasha Lezhnev/Enough Project
De Amerikaanse overheid heeft gisteren nieuwe regels aangenomen voor olie-, gas-, en mijnbouwbedrijven die opereren in conflictgebieden, met name in het midden van Afrika.
1
do 05/07
Presidencia Perú
Bij protesten tegen het mijnbouwproject Minas Conga in het noorden van Peru kwamen eergisteren (3 juli) drie burgers om het leven. Gisteren viel nog een vierde slachtoffer. Eén van de slachtoffers is een minderjarige jongen. Er vielen ook minstens 21 gewonden en 16 mensen werden aangehouden. De regering heeft de noodtoestand afgekondigd in drie provincies. Woensdag werd Marco Arana, leider van het vreedzame protest in Cajamarca, zonder enige aanleiding brutaal opgepakt door de politie. Het is niet duidelijk of hij ondertussen opnieuw vrijgelaten is. Catapa vraagt een vreedzame oplossing voor het Conga-conflict en een einde aan de repressie en criminalisering van het sociale protest in Peru.
1
do 28/06
In de heuvels van Haïti ligt voor 16 miljard euro aan goud, koper en zilver. Investeerders in Noord-Amerika zijn zo overtuigd van de verborgen schat, dat ze al 24 miljoen euro hebben uitgegeven aan onderzoek en het aanleggen van wegen.
1
wo 23/05
Milieuorganisaties willen dat het moratorium op ontbossing in Indonesië strenger wordt nageleefd. Dat moratorium stelde de regering precies een jaar geleden in, in ruil voor een schenking van 783 miljoen euro van Noorwegen.
1
wo 25/04
anadarko.com
In Mozambique zijn steenkoolreserves gevonden. Voor de kust troffen het Italiaanse energiebedrijf ENI en het Amerikaanse Anadarko bovendien een gasbron aan. Het zijn de grootste vondsten ooit in het land, maar volgens Emiel Vervliet zal het daar niet bij blijven. Vervliet schreef samen met Hilde Keteleer onlangs het boek De brug van dromen. Onderweg naar het nieuwe Mozambique.
1
wo 21/03
Inwoners van de Chileense stad Totoral zitten de Braziliaans miljardair Eike Batista dwars bij zijn plannen om een groot complex van elektriciteitscentrales aan te leggen, het Castillaproject. Begin maart wonnen ze een zaak bij de rechtbank van Antofagasta.
1
wo 29/02
CC Presidencia de la Republica del Ecuador
Opgejaagd door de schaarste aan grondstoffen en de stijgende prijzen, besliste Ecuador om de komende decennia volop in te zetten op grootschalige mijnbouw. President Rafael Correa wil zo de economie minder afhankelijk maken van de krimpende olieontginning. De exploitatie moet nog beginnen maar de plannen brengen alvast een golf van protest op gang. Een nationale staking is gepland op 8 maart.    
1
di 21/02
Thomas De Boever
De nieuwe campagne van Broederlijk Delen vestigt de aandacht op de ontginning van grondstoffen en de gevolgen daarvan op het leven van mensen in Latijns-Amerika. Zanger Axl Peleman trok als ambassadeur van de campagne met Broederlijk Delen naar Guatemala. Broederlijk Delen werkt samen met verschillende partnerorganisaties om de rechten van de plaatselijke bevolking te verdedigen.
1
di 21/02
CC Alex Abboud
De Europese Commissie stemt morgen over een richtlijn die de kwaliteit van brandstof voor transportgebruik bepaalt. De richtlijn is een rangschikking van brandstoffen volgens hun koolstofuitstoot. De commisie wil daarbij olie uit de teervlakten van de Canadese provincie Alberta als uiterst vervuilend bestempelen. Canada dreigt daarom klacht in te dienen tegen Europa bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO).
1
di 21/02
Thomas De Boever
Leven met goud onder je voeten is geen garantie voor een zorgeloos bestaan. Daar kan de inheemse bevolking van Guatemala van meespreken. De Marlin goud- en zilvermijn in het departement San Marcos, bijvoorbeeld, treedt hun basisrechten voortdurend met voeten. Broederlijk Delen helpt de inheemsen om hun eigen plannen op gang te trekken. Dat de nood aan die hulp groot is, stelde fotograaf Thomas De Boever met eigen ogen vast.
1
wo 25/01
CC Elbuenminero
De Peruaanse president Ollanta Humala stuurde eind 2011 zes ministers naar huis en dreigt nu afhankelijker te worden van zijn militaire contacten dan van zijn electorale basis. De spanningen binnen de regering werden veroorzaakt door de aanhoudende protesten tegen het koper- en goudmijnbouwproject Conga, in de noordelijke Andes-regio Cajamarca.
1
wo 07/12
Brian Harrington Spier
Global Witness, de organisatie die aan de basis lag van het Kimberley-proces voor conflictvrije diamanten, stapt uit het programma. De organisatie kan niet langer achter het certificaat staan nu dit ook diamanten uit de controversiële mijnen van Marange in Zimbabwe omvat.
1
zo 02/10
Het Amerikaanse ministerie van Energie steunt zestien projecten die op zoek gaan naar alternatieven voor zeldzame metalen. Die zijn hard nodig in onder meer batterijen, magneten en elektrische motoren, maar komen vooral uit concurrent China.
1
di 27/09
De cowboys onder de mijnbouwbedrijven plunderen de rijkdom van onze planeet, waarschuwen experts. Kan iemand zomaar beslag leggen op de meest kostbare grondstoffen? “Er bestaan wetten, maar het middenveld heeft een belangrijke rol te spelen bij de naleving ervan”, verklaart hoogleraar Paul Collier van de Britse Oxford-universiteit.
1
za 24/09
Friends of Europe
De groeiende vraag naar grondstoffen is een kans voor landen met grote grondstoffenvoorraden om een proces van economische groei en nationale welvaart op gang te brengen, maar vaak leidt het alleen maar tot de verrijking van een kleine elite en de verdere verarming van de bevolking. Om die “grondstoffenvloek” te vermijden, zegt Peter Eigen, is goed bestuur de eerste en belangrijkste voorwaarde.
1
zo 18/09
Julien Harneis
Grondstoffen hebben altijd een belangrijke rol gespeeld in de globale geopolitiek. Dat is vandaag niet anders. Met de opkomst van China, Brazilië en andere groeilanden is de grondstoffenrace des te intensiever geworden. Ontwikkelingslanden moeten zich stevig tussen de reuzen positioneren om niet het slachtoffer te worden van de grondstoffenvloek.
1
wo 14/09
Mathias de Graag
Monseigneur Ramazzini, bisschop van het bisdom San Marcos in Guatemala, is deze week in Brussel om de Europese beleidsmakers te wijzen op de negatieve gevolgen van mijnbouw in zijn thuisland. Het grondstoffenbeleid staat hoog op de Europese agenda deze week omdat het Europees Parlement op 12 september een rapport hierover goedkeurde.  Ramazzini, die het opneemt voor de lokale bevolking, zet hier echter vraagtekens bij.
1
wo 31/08
FairPhone
Grondstoffen zijn volgens ontwikkelingseconoom Paul Collier hét belangrijkste ontwikkelingsthema van het komende decennium. De Europese Unie, ‘s werelds grootste importeur van mineralen en nog steeds de grootste handelspartner van Afrika, heeft dan ook een enorme verantwoordelijkheid om de ontwikkelingslanden toe te laten het potentieel van die grondstoffen ten volle te realiseren.
1
wo 24/08
De fenomenale economische groei van Brazilië en Argentinië tussen 2003 en 2008 is niet alleen toe te schrijven aan de grondstoffenhonger van China. De landen van de Mercosur, het grootste handelsblok van Zuid-Amerika, voerden ook veel meer industriegoederen uit in hun eigen regio.
1
zo 14/08
Door de ontginning van edelstenen en andere waardevolle mineralen te stimuleren, wil de Pakistaanse overheid een economische toekomst bieden voor de jeugd in de woelige grensgebieden van Pakistan.  Ze hoopt op die manier jongeren weg te houden bij de taliban en andere gewapende groepen.
1
ma 25/07
Julio Vásquez via Catapa
Het Britse mijnbouwbedrijf Monterrico Metals betaalde op 21 juli schadevergoedingen aan de families van drieëndertig Peruaanse boeren. Ze klaagden het bedrijf aan nadat politie betogers mishandelde bij protesten tegen de vestiging Rio Blanco Copper SA (RBC) in Noord-Peru. Volgens de aanklagers gebeurde dit met medeweten van RBC. Monterrico Metals vermijdt hiermee een publiek proces aan het Londense Hooggerechtshof.
1
vr 22/07
Friends of Europe
Hoewel Afrika de voorbije jaren een redelijke economische groei kende, hinkt het land steeds verder achterop wat betreft arbeidsintensieve productie. In sommige landen is zelfs sprake van de-industrialisatie. MO* sprak met Dr. Mohamed Ibn Chambas, de secretaris-generaal van de ACP-landengroep, over hoe grondstoffen het tij kunnen doen keren.
1
do 14/07
Sasha Lezhnev/ENOUGH Project
De Europese Unie is ‘s werelds grootste importeur van ruwe mineralen. Deze kwetsbare positie inspireerde de Commissie tot het opstellen van het Raw Materials Initiative. Hiermee wil de EU voor zichzelf een vlotte markttoegang tot grondstoffen realiseren en tegelijk de ontwikkeling in de producerende landen stimuleren. Critici beweren echter dat deze Europese honger naar grondstoffen de ontwikkeling net zal ondermijnen.
1
ma 04/07
Grassroots Group
Eind vorige week keurde de commissie voor industrie, onderzoek en energie van het Europees Parlement een rapport over het Europees grondstoffenbeleid goed. Broederlijk Delen vreest dat het beleid ten koste zal gaan van ontwikkelingsdoelstellingen en roept de europarlementairen op om dit niet door de vingers te zien.
1
wo 29/06
arbyreed
Nu de rest van de wereld ook begint te consumeren zoals de westerlingen, neemt de druk op grondstoffen toe. Europa, dat kwetsbaar is doordat het veel materialen moet invoeren, pleit er dan ook voor efficiënter met grondstoffen om te gaan. Lukt het om het roer om te gooien?
1
di 14/06
Reporters
De Congolese regering moet voortaan al haar contracten met nationale en buitenlandse bedrijven voor de ontginning van ertsen, olie en hout publiek maken. Van volledige transparantie is echter nog niet veel te merken.
1
wo 25/05
Om de situatie van kleine en ambachtelijke mijnwerkers te verbeteren, pakt de Fairtrade Labelling Organisation (FLO) uit met een nieuw label voor fairtradegoud. De Alliantie voor Verantwoorde Mijnbouw (ARM) klaagt al jaren de penibele situatie van de kleine en ambachtelijke mijnwerkers aan. Ze missen vaak het nodige gereedschap en brengen zichzelf en het milieu in gevaar door goud te zuiveren met behulp van kwik of cyanide. Bovendien hebben ze vaak geen idee van de waarde van het goud dat ze vinden, en verkopen ze het onder de prijs.
1
za 21/05
Alma De Walsche
De grondstofvoorraden op onze planeet slinken aan een razendsnel tempo. Steeds meer aardbewoners maken immers aanspraak op een hogere levensstandaard. Als we onze welvaart willen behouden en conflicten om die grondstoffen willen vermijden, is het noodzakelijk efficiënter en verstandiger om te gaan met die schaarse grondstoffen. Dat betekent recyclage, het ontwerp van “slimme” voorwerpen en meer zelfs: twee keer nadenken voor nóg eens een nieuw product op de markt gebracht wordt. MO* sprak over deze “resource efficiency” met Friedrich Hinterberger van het SERI-instituut (Sustainable Europe Research Institute) in Oostenrijk. Hinterbergen sprak op het seminarie over “Resource Efficiency” van de Federale Raad voor Duurzame Ontwikkeling.
1
do 21/04
Bart De Bock
Op 26 en 27 april staat de Filipijnse Cordillera in rep en roer voor de jaarlijkse Cordillera dag. Een dag waarop de hoofdzakelijk inheemse bevolking van deze streek aandacht vraagt voor de vernietigende gevolgen van grootschalige mijnbouw, ontbossing, de vele schendingen van mensenrechten en moorden. Wie protesteert wordt geconfronteerd met de harde hand van overheid en leger.
1
wo 30/03
Sara Geenen
De Congolese president Joseph Kabila verbood een half jaar lang alle ambachtelijke mijnbouw in de Kivu-streek. Die beslissing gooide de levens van heel wat Congolezen overhoop. Sara Geenen bericht vanuit het nog altijd instabiele Zuid-Kivu.
1
di 07/12
‘Grondstoffen zijn hét belangrijkste ontwikkelingsthema van het komende decennium’, zegt ontwikkelingseconoom Paul Collier in Brussel. De Europese Unie, nog steeds de grootste handelspartner van Afrika, heeft dan ook een enorme verantwoordelijkheid om de ontwikkelingslanden toe te laten het potentieel van die grondstoffen ten volle te realiseren.
1