Dossier Kruitvat Kivu

Het voorbije weekend gooide rebellenleider “Morgan” de handdoek in de ring in Ituri. Daarmee verdwijnt opnieuw een bron van geweld in het oosten van Congo. Eind 2013 eindigde ook de oorlog tegen de rebellenbeweging M23 in Kivu. Voor het eerst sinds mensenheugenis had het Congolese leger een militaire overwinning behaald, daarbij gesteund door een nieuwe VN-brigade met een breder mandaat.  

Of we nu echt op weg zijn naar duurzame vrede en stabiliteit zal nog moeten blijken. Kivu is al twintig jaar onrustig, en rond de eeuwwisseling waren er zoveel landen en gewapende groepen bij betrokken dat die periode de geschiedenis inging als de “Eerste Wereldoorlog op Afrikaanse bodem”. Kivu was daarbij het slagveld. Officieel duurde die oorlog tot in 2002, maar het geweld hield nooit op. Zolang men het endemisch wanbeheer, de chronische armoede, de straffeloosheid en de landproblematiek niet aanpakt, blijft Kivu kwetsbaar.  

In dit dossier publiceert MO* drie artikels van het Local Voices-project, waarin de mensen op de heuvels, meer bepaald in Masisi, aan het woord gelaten worden. Kris Berwouts analyseert de situatie in Kivu na het verdwijnen van de M23, terwijl Chrispin Mvano de restanten van de Hutu-milities uit Rwanda opzoekt, om te peilen naar hun plannen, twintig jaar na de genocide.

© Alexis Bouvy

vr 18/04
© Chrispin Mvano
In Congo leven sinds 1996 tienduizenden Rwandese Hutu-vluchtelingen zonder enig statuut in de wouden van Kivu. Sommigen zijn gewapend, het merendeel zijn burgers. De burgers zouden volgens een recente onvolledige telling met 120.000 zijn. Deze groep begint zich te organiseren en stelt een deal voor: een rechtvaardige terugkeer naar Rwanda in ruil voor overgave van een van de gezochte “génocidaires”: Sylvestre Mudachumura, de militaire leider van de FDLR (de gewapende arm van de Rwandese vluchtelingen). 
1
vr 18/04
Tussen april 2012 en november 2013 was de Congolese provincie Noord-Kivu voor de zoveelste keer in twee decennia het strijdtoneel van een oorlog. Opnieuw dreigde die de Congolese grenzen te overschrijden en de hele regio in vuur en vlam te zetten. Het begon met ontevreden officieren die een opstand begonnen onder de naam M23. De naam verwees naar de akkoorden van 23 maart 2009, waarbij een eerdere rebellie - de CNDP - de wapens neerlegde en zich integreerde in het nationale leger van Congo, de FARDC (Forces Armées de la République Démocratique du Congo).
1
do 17/04
© Eric de Mildt
Nog even en we kunnen in het Oosten van Congo een tweede decennium “hel op aarde” vieren. Duizenden jonge mannen die nooit anders dan plunderend en moordend in hun levensonderhoud voorzagen. Talloze onder hen die een gruwelijke dood stierven. Nochtans, bij zinnen kiest geen mens voor zo’n bestaan. Tenminste, als ook een humaan leven tot de mogelijkheden behoort. En dat is waar de schoen momenteel meer dan knelt.
1
do 17/04
Terwijl hun vrienden of familieleden lokale milities steunen, voeren de jongeren van de JMTAP (Jeunesse Musicale et Théâtrale d’Alliance pour la Paix) een dagelijkse strijd voor de vrede en vreedzaam samenleven in Noord-Kivu. Met een uitzonderlijke inzet gaan ze deze moedige uitdaging aan in gebieden waar er voortdurend confrontaties zijn tussen milities en de spanningen tussen lokale gemeenschappen hoog oplopen.  
1
wo 16/04
Kiezen tussen de weg van de wapens en het burgerleven? Het is een retorische vraag in tijden waarin gewapende groepen welig tieren en het gebrek aan economische kansen toekomstperspectieven ondermijnt. Ondanks de talloze moeilijkheden van het dagelijks leven, tonen de burgers in de afgelegen dorpen in Noord-Kivu enorme veerkracht tegenover de ellende en de logica van de wapens.
1
di 15/04
Sinds de onafhankelijkheid van Congo is de geschiedenis van het grondgebied van Masisi gekenmerkt door zware spanningen tussen drie grote gemeenschappen. Controle over de macht en het land in het gebied staan daarbij centraal.
1
ma 14/04
Hoofdstad: Masisi-centrum (op ongeveer zeventig kilometer ten noorden van Goma) Oppervlakte: 4.734 km² Belangrijkste bevolkingsgroepen: Hutu’s, Hunde en Tutsi’s
1
ma 14/04
© Alexis Bouvy
Overzicht van de belangrijkste spelers in het Kivu-kluwen: 
1
ma 14/04
© Alexis Bouvy
Na twintig jaar bloedig conflict is Oost-Congo een van de meest verscheurde plekken ter wereld. Gewapende groeperingen zonder duidelijke agenda bestrijden elkaar nog regelmatig in deze regio met groot economisch potentieel. De gevolgen voor de lokale bevolking zijn dramatisch.
1