Dossier Roma: burgerrechten als een ander

Zeventig jaar na de zigeunervervolging hebben sommige Roma, Roms, Sinti en andere verwante groepen in Europa het nog steeds moeilijk om het leven te leiden dat ze willen. In dit Roma-dossier onderzoekt MO* de link tussen de zigeunerholocaust en de manier waarop Europa vandaag met de Roma omgaat. Een overzicht van Roma in verschillende EU-lidstaten toont dat ze vaak leven in erbarmelijke omstandigheden. Sammy Van Cauteren maakte een fotoreportage over de Slovaakse slums. In België buigen we ons over woonwagenbewoners die de hort op moeten. Djordje Jovanovic van het Europees Centrum voor Romarechten (ERRC) licht de juridische instrumenten toe die de Roma ter beschikking hebben. We gaan ook in gesprek met Lydia Chagoll, die vertelt over haar recente documentaire Ma Bister (‘vergeet niet’). 

ma 14/04
De Europese landen slagen er niet in de discriminatie, intimidatie en het geweld tegen Roma aan te pakken. Integendeel zelfs: niet zelden werken overheden deze in de hand. Dat bleek uit het dossier Roma: burgerrechten als een ander dat MO.be twee weken geleden publiceerde. Een video van Amnesty International illustreert het geweld en de intimidatie die Roma moeten ondergaan in Tsjechië, Griekenland en Frankrijk.
1
vr 04/04
© Thausj
Lydia Chagoll kwam als joods kind terecht in een Japans kamp in Indonesië, naast de zigeunervervolging nog zo’n vergeten hoofdstuk in onze recente geschiedenis. Op 28 maart stelde ze haar documentaire voor: Ma Bister (‘Vergeet niet, Herinner je’). Daarin legt Chagoll de vroegste vervolging van Roma en Sinti vast, brengt de gruwelen van de zigeunergenocide in beeld en werpt een lijn naar vandaag.
1
do 03/04
© Kristof Clerix
‘Ik hoop dat ik straks in het Brussels hotel mijn ontbijt niet apart moet eten’, zegt Djordje Jovanovic vanuit Frankrijk aan de telefoon. De beleidscoördinator van het Europees Centrum voor Romarechten (ERRC) zegt het met een kwinkslag. De verwijzing naar het ontbijtincident dat een Roma-experte in een Zweeds hotel meemaakte, is echter een triest voorbeeld van de immense vooroordelen en sociale uitsluiting waartegen Roma moeten opboksen. Maar tegelijk is er hoop: mensenrechten kan je opeisen.
1
wo 02/04
© Sammy Van Cauteren
In heel Europa wordt met argwaan gekeken naar de Roma, en als het even kan zegt de nationale politiek wat ook aan de tapkast gemeengoed is geworden: stuur ze allemaal naar huis terug. Fotograaf Sammy Van Cauteren toont in deze beeldreportage hoe “thuis” eruitziet voor heel wat Slovaakse Roma.
1
wo 02/04
In een aantal Europese lidstaten worden Roma letterlijk de deuren uit gekeken en bij het vuilnis gezet. In Frankrijk, Italië, Macedonië, Roemenië, Hongarije, Bulgarije, Macedonië, Slovakije en Tsjechië hebben Romagroepen te maken met huisuitzettingen. Ze worden hervestigd naar afgelegen plekken, belanden op straat of krijgen oude – vervuilde – fabrieken als nieuwe woonplaats. Een overzicht van de precaire situatie van Roma in enkele Europese landen.
1
di 01/04
Door het tekort aan woonwagenterreinen en een steeds strengere regelgeving binnen stedenbouw en ruimtelijke ordening in Vlaanderen, vinden woonwagenbewoners – vooral Rom – geen vaste stek meer. Ze zijn gedwongen om continu rond te trekken.
1
ma 31/03
© ARA. Individueel vreemdelingendossier dd758a2943
Op 15  januari 1944 vertrok vanuit de Mechelse Dossinkazerne het Z-transport naar Auschwitz-Birkenau. In de beestenwagons: 351 zigeuners. Het was het indirecte gevolg van een onwettelijke registratie door de Belgische autoriteiten – net zoals bij de joden. Een terugblik naar een zwart en onderbelicht hoofdstuk voor België en Europa.
1