'Het is hier nog erger dan in Venezuela'

Crisis voert Nicaragua naar de afgrond

CC Eddy López / IPS

 

Na vijf maanden van protest en meer dan 300 doden zijn de armoede en migratie flink toegenomen in Nicaragua. De regering staat steeds meer geïsoleerd, maar de repressie houdt niet op.

De vooruitzichten van Nicaragua op het vlak van ontwikkeling, democratie en bestuur zijn ‘absoluut negatief’ zegt Alvaro Leiva, directeur van de Nicaraguaanse Vereniging voor de Mensenrechten (ANPDH).

‘Er kan geen economische ontwikkeling zijn in een land dat disproportioneel veel geweld gebruikt tegen zijn burgers’

‘Er kan geen economische ontwikkeling zijn in een land waarvan het voor de regio en de wereld steeds duidelijker wordt dat het disproportioneel veel geweld gebruikt tegen zijn burgers en de mensenrechten schendt, het is niet mogelijk om te groeien als je de wereld tegen hebt.’

481 doden

Om veiligheidsredenen verblijft Leiva in Costa Rica. Hij is een van de naar schatting meer dan 30.000 Nicaraguanen die sinds het begin van de protesten op 18 april zijn geëmigreerd.

VN-mensenrechtencommissaris Michelle Bachelet heeft Leiva uitgenodigd om deze maand de situatie in Nicaragua toe te lichten. Volgens de ANPDH kwamen door de protesten al 481 mensen om, raakten er bijna 2000 gewond en werden meer dan 1200 mensen het slachtoffer van illegale opsluiting en ontvoering.

De cijfers van Leiva liggen hoger dan die van andere internationale mensenrechtenorganisaties; de Internationale Mensenrechtencommissie bijvoorbeeld heeft het over 322 doden. De Nicaraguaanse regering zelf heeft het over 198 doden en schrijft die toe aan de antiregeringsdemonstranten.

Een berg lijken

‘Je kan de ontwikkeling van een land niet leiden vanop een berg lijken’, zegt Leiva. ‘Internationale organisaties, potentiële donoren en landen die vroeger bondgenoten waren van Nicaragua, ondernemen al acties om de samenwerking stop te zetten en in sommige gevallen, zoals de Verenigde Staten, economische sancties op te leggen. Zolang deze situatie voortduurt helpt dit het land niet vooruit.’

Economen schatten dat al meer dan 215.000 banen verloren zijn gegaan, waaronder 70.000 in de toerismesector.

De onrust ontstond als gevolg van de hervorming van de sociale zekerheid in april. De afwijzing van de hervorming leidde al snel tot een opstand, velen eisten het aftreden van president Daniel Ortega, die het land al sinds 2007 leidt, en zijn vrouw en vicepresident Rosario Murillo (Sandinistisch Nationaal Bevrijdingsfront).

De vijf maanden sociale onrust hebben de economie van het land ondermijnd. In Nicaragua leeft 47 procent van de 6,3 miljoen inwoners in armoede. Volgens de Wereldbank is het het derde armste land in Noord- en Zuid-Amerika. Experts zijn het erover eens dat de economische gevolgen van de crisis vooral de meest kwetsbare bevolkingsgroepen zullen treffen.

Economen schatten dat al meer dan 215.000 banen verloren zijn gegaan, waaronder 70.000 in de toerismesector. Het toerisme ligt in duigen: de toeristische activiteit in juli lag 55 procent lager dan in juli vorig jaar, zegt de Centrale Bank van Nicaragua. Toerisme was de laatste twee jaar de belangrijkste bron van vreemde valuta geworden.

Sinds de crisis is begonnen, is meer dan 900 miljoen dollar uit het financiële systeem verdwenen. 

Blijf op de hoogte

Schrijf je in op onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het mondiale nieuws

Voedselzekerheid

Investeringen in toerisme, bouw, landbouw, beursactiviteiten en andere economische sectoren zijn sinds april bevroren. De vertraging van de economie leidde ook tot de opschorting of vermindering van internationale vluchten en tot economische en politieke sancties door andere landen.

De economische impact van de crisis wordt door de verschillende ondernemersorganisaties op meer dan 1,2 miljard dollar geraamd, in een land met een bruto binnenlands product (BBP) van ongeveer 14 miljard dollar.

In 2017 groeide de economie nog 4,9 procent, voor dit jaar was een groei van 4 procent verwacht. Maar nu zijn de vooruitzichten gezakt naar 1 procent volgens de Centrale Bank en 0 procent volgens onafhankelijke economen.

De crisis kan volgens socioloog en econoom Cirilo Otero zelfs de voedselzekerheid van het land aantasten. Duizenden hectares landbouwgrond zijn ingenomen door mensen die een sociale woning eisten.

De Unie van Landbouwproducenten in Nicaragua zegt dat meer dan 4855 hectare privégrond werd ingenomen door regeringsaanhangers, in wat zij een wraakactie noemt voor haar steun aan de demonstranten.

De organisatie maakt deel uit van de Hoge Raad van het Privébedrijf, die de Burgeralliantie voor Gerechtigheid en Democratie aanvoert. Die alliantie, waartoe ook de Katholieke Kerk en sociale en studentenorganisaties behoren, heeft sinds april enkele mislukte pogingen ondernomen om tot een dialoog met de regering te komen en een uitweg uit de crisis te vinden.

Erger dan Venezuela

Meer dan 90 procent van de ingenomen landbouwbedrijven werd gebruikt voor landbouw, veeteelt en genetische verbetering van voedsel, zegt de Unie, ook al zeggen de indringers dat het om lege percelen gaat.

‘De vooruitzichten voor het land, op korte, middellange en lange termijn, zijn zeer somber’, zegt Otero. ‘Het is nog erger dan in Venezuela. Daar hebben ze ten minste nog olie. Hier zijn we afhankelijk van landbouw en toerisme, twee sectoren die zwaar getroffen zijn door de crisis die Ortega heeft veroorzaakt met zijn repressie.’

‘We zijn afhankelijk van landbouw en toerisme, twee sectoren die zwaar getroffen zijn door de crisis die president Ortega heeft veroorzaakt met zijn repressie’

De economische crisis zie je in het stilvallen van alle economische, academische en culturele activiteit, in de kapitaalvlucht en in de migratie, zegt Otero.

De migratiedienst krijgt elke dag grote aantallen mensen over de vloer die een paspoort willen om te emigreren.

Alejandro José Mairena, uit het noordelijke departement Matagalpa, is een van hen. Hij wil naar Panama. ‘Ik zoek werk, want zonder werk is er geen leven en hier in Nicaragua is geen werk, geen veiligheid, geen vooruitgang. Dat is allemaal voorbij.’

President Ortega reageerde op de sociale onrust met repressie die door binnen- en buitenlandse humanitaire organisaties als brutaal is bestempeld. Aan buitenlandse media heeft Ortega toegegeven dat de rellen de economie schade hebben toegebracht, maar hij schuift dat in de schoenen van de demonstranten, die hij blijft stigmatiseren door hen in toespraken terroristen en moordenaars te noemen. 

Heksenjacht

Elke dag zijn er klachten over illegale arrestaties, over mensen die verdwijnen en na enkele weken weer opduiken, nadat ze in processen achter gesloten deuren van terrorisme en andere misdaden zijn beschuldigd.

De ngo Permanente Mensenrechtencommissie in Managua krijgt dagelijks klachten binnen over intimidatie en arrestaties door politie en paramilitaire troepen.

De klachten komen van studentenleiders, boerenleiders, ex-militairen en ex-guerrillero’s, mensenrechtenactivisten, journalisten, maatschappelijke organisaties en mensen die zich op een bepaald moment bij de protesten hebben aangesloten.

‘Het is een echte heksenjacht, met beschuldigingen van foltering, seksueel misbruik, juridische dwalingen en de vervalsing van bewijs om mensen te veroordelen tot meer dan twintig jaar gevangenisstraf’, zegt Leiva.

Ondanks het hoge aantal doden en gewonden hebben de mobilisaties tegen de regering, aangevoerd door universiteitsstudenten en gesteund door maatschappelijke organisaties, politieke partijen en de oppositie, niet geleid tot de oprichting van een alternatief platform dat krachtig genoeg is om politieke verandering te forceren.

Die zwakte heeft samen met de ongebreidelde repressie van de regering de straatprotesten gesmoord. De massale demonstraties van de eerste maanden zijn geslonken tot kleine concentraties die door politie en gewapende regeringstroepen het zwijgen wordt opgelegd. Zoals gebeurde het dat vorige woensdag (12 september) in het westelijke departement León, de politie en regeringstroepen optraden tegen protesterende studenten geneeskunde.

De Burgeralliantie zei vrijdag 14 september dat de politie in zeven dagen zeventien jongeren van de studentenbeweging arresteerde. De studenten worden beschuldigd van terrorisme en andere ernstige misdaden zonder dat daarvoor bewijs wordt aangevoerd, stelt de alliantie.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift