Een 'Obama-plan' voor DR Congo

Nieuws

Een 'Obama-plan' voor DR Congo

30 januari 2009

Afrika heeft hoopvol uitgekeken naar de komst van Barack Obama in het Witte Huis. In Congo wordt alvast positief gereageerd op zijn plannen voor Afrika, vooral omdat Obama belooft de opbrengst van de natuurlijke rijkdommen in te zetten voor de Afrikaanse ontwikkeling.

In 2005 reeds diende Barack Obama, als senator van Illinois, een wetsontwerp in om systematisch seksueel geweld te erkennen als een ernstige bedreiging in Afrika, in het bijzonder voor de Democratische Republiek Congo (DRC). De wet werd in 2006 goedgekeurd en omvatte bovendien een reeks verregaande doelstellingen voor de wederopbouw van Congo.
De wet voorzag onder meer in de oprichting van duurzame politieke structuren, wilde paal en perk stellen aan de politieke corruptie, beoogde een professionalisering van het nationale leger en de bestrijding van het seksuele geweld met steunverlening aan de slachtoffers. Voor de implementering van deze wet werd tevens al 52 miljoen dollar vrij gemaakt. Daarnaast zou een VS-gezant worden aangesteld in de DRC, belast met het zoeken naar een oplossing voor het terugkerende geweld. Tot slot dringt de wet bij het Amerikaans bestuur aan op verregaande ondersteuning van de MONUC, de VN-missie in DRC.

Obama-plan

Op 20 januari 2009 brak, met de inhuldiging tot president, het Obama-tijdperk eindelijk aan. Een week eerder reeds stelde Hillary Clinton – intussen buitenlandminister – aan het Congres het zogenaamde ‘Obama-plan’ voor. Bij aanvang van het onderdeel over Afrika, wees de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken op de chaos, en met name de piraterij, afkomstig van zogenaamde ‘failed states’ zoals Somalië. “Indien men daar”, aldus Clinton, “Zimbabwe aan toevoegt, waar de regering van president Robert Mugabe de bevolking mishandelt, en Oost-Congo, waar anarchie en geweld de overhand hebben, dan mag het duidelijk zijn dat chaos de problemen in Afrika ten zuiden van de Sahara blijft voeden”.
“Deze landen bieden”, aldus de Hillary Clinton, “niet enkel een geschikte voedingsbodem voor misbruiken zoals moord, verkrachtingen, gebrekkige belangstelling voor ziekten en andere calamiteiten, maar tevens trekken ze terroristen aan op zoek naar een onderkomen in de chaos”. In grote lijnen stelt het ‘Obama-plan’ voor “de Afrikaanse landen bij te staan bij de bescherming van hun natuurlijke hulpbronnen en een rechtvaardige vergoeding ervoor te garanderen. Het beoogt een einde van de oorlog in Congo, en wil een termijn opleggen voor de autocratie in Zimbabwe en voor de humanitaire ramp van Darfur”.
De Congolese krant Le Potentiel evalueerde het ‘Obama-plan’ en trof er “dynamische concepten” aan die bovendien “ongevaarlijk” zijn. Met name “het onderdeel van de verantwoordelijkheid van de buitenlandse regeringen die de Democratische Republiek Congo destabiliseren, de politieke corruptie en de afwezigheid van een professioneel leger” lijkt de krant te smaken. Even lovend klinkt de reactie op de economische plannen, het beheer van de natuurlijke rijkdommen en het verbreken van de link met de oorlogsindustrie.
De krant lijkt het Afrikabeleid van Obama gunstig gezind. Ze gaat zelfs zo ver te speculeren op een einde van de oorlog en de instabiliteit, alsook de ontwikkeling van de regio. “Hij geeft geen enkel symbool van de onafhankelijkheid prijs, laat de soevereiniteit van elke staat onaangetast, maar wil in tegendeel dat de rijkdommen van een land in eerste instantie ten bate komen aan de zonen van het land”.

De mindere voorgangers

Het verschil met het zogenaamde ‘Cohen-plan’ is, volgens Le Potentiel, groot. Dit plan, genoemd naar Herman J. Cohen, assistent secretary of state for Africa in de periode 1989-1993, zou volgens Le Potentiel de Congolese economie hebben verzwakt ten voordele van de Engelstalige landen aan de oostgrens van het land. Het ‘Obama-plan’ onderscheidt zich eveneens van het ‘Sarkozy-plan’, dat volgens Le Potentiel aanstuurt op de balkanisering van de DRC, door de Rwandese economie te versterken met behulp van de Congolese natuurlijke rijkdommen.
Waarnemers wijzen er echter op dat het Obama-plan niet veel meer is dan een “verbetering” van Bill Clinton’s Afrikabeleid, indertijd uitgetekend door Suzan Rice, toen Amerikaanse adjunct-staatssecretaris voor Afrikaanse zaken. Haar plan benadrukte dat Congo, toen nog Zaïre, niet mag dienen als ruimte voor politieke experimenten, noch voor terrorisme, noch als voedingsbodem voor ‘paria-staten’. Onlangs nog gaf Bill Clinton toe dat zijn Afrika-politiek fouten bevatte.