Duurzaam op papier

Duurzaam op Papier

Twee jaar na de commotie rond het MO*-artikel en de documentaire ‘Duurzaam op papier’ is FSC eindelijk tot een conclusie gekomen: “Veracel is geen onterecht certificaat”. Toch is er volgens lokale ngo’s op het terrein niets veranderd. Het maakt de documentaire actueler dan ooit.

Een kleine opfrissing. FSC certificeert hout en papier dat afkomstig is uit verantwoord bosbeheer. Meer en meer van die producten komen uit industriële boomplantages die vaak reusachtige proporties aannemen en een zware impact hebben op de regio.

De sproeistoffen die worden gebruikt verontreinigen de bodem en de rivieren. Door deze intensieve landbouwmethode raakt de bodem snel uitgeput (daarom spreken lokale gemeenschappen over ‘groene woestijnenen’). De snelgroeiende bomen gebruiken zoveel water dat bronnen opdrogen. Bossen verdwijnen boomplantages komen in de plaats en de biodiversiteit komt op de helling. Landconcentratie neemt toe en landbouwgrond wordt volgeplant met eucalyptus, waardoor de lokale voedselproductie in het gedrang komt. Dit zijn in een notendop de argumenten van ngo’s en gemeenschappen in het zuiden om aan te tonen dat industriële boomplantages niet kunnen gelabeld worden als ‘duurzaam bosbeheer’.

In ‘Duurzaam op papier’ wordt Veracel tegen het licht gehouden. Dit omstreden papierpulpbedrijf kreeg het FSC-label voor zijn plantages in de Braziliaanse deelstaat Bahia ondanks hevige landconflicten met boerenorganisaties en inheemse gemeenschappen.

Zowel de film ‘Duurzaam op papier’ als het artikel deden heel wat stof opwaaien. FSC-België  raadde ons aan om een officiële klacht in te dienen. FSC-Watch, de World Rainforest Movement en de Braziliaanse ngo Cepedes waarschuwden dat de klachtenprocedure van FSC erg hoogdrempelig is, eindeloos aansleept en uiteindelijk meestal nergens op uitdraait. Toch vonden we het belangrijk om een klacht in te dienen, in de overtuiging dat FSC deze schrijnende feiten nooit zou tolereren.

Twee jaar later is de zaak afgehandeld: “Certificering Veracel: tekortkomingen vastgesteld, maar geen onterecht certificaat,” staat te lezen op de website van FSC-België. De flagrante mensenrechtenschendingen, corruptie en milieumisdrijven die we aan de kaak stelden in het artikel werden gereduceerd tot twee kleine tekortkomingen: Veracel betaalt de pendelvergoedingen niet altijd correct uit en de dialoog met de stakeholders is soms gebrekkig. De andere klachten waren volgens FSC ‘niet gegrond’.

Dat Veracel verantwoordelijk is voor de ontbossing van 1.200 hectare Atlantisch Regenwoud -die informatie komt uit officiële documenten van FSC- is tussen de plooien gevallen. En ook de 3.000 hectare inheems land dat Veracel met eucalyptus heeft volgeplant, is blijkbaar niet in strijd met de FSC-standaard.

Volgens lokale organisaties was het team dat FSC op pad stuurde partijdig en was de uitkomst van de klachtenprocedure zeer voorspelbaar. De onderzoekers oordeelde consequent in het voordeel van Veracel en ten koste van de lokale ‘stakeholders’. Eén pijnlijk voorbeeld spreekt boekdelen: de indianen die al jaren klagen dat hun rivier vervuild is door de sproeistoffen van nabijgelegen eucalyptusplantages, moesten dat zelf kunnen bewijzen aan de hand van labo-analyses. Die documenten hadden ze niet, dus werd hun klacht niet verder behandeld.

Tot wanhoop van het de inheemse gemeenschappen en de landloze boerenorganisaties heeft Veracel de milieuvergunningen bijna rond voor de verdubbeling van de papierpulpfabriek en de eucalyptusplantages. Dat betekent dat de druk op de schaarse grond en op het Atlantisch Regenwoud nog verder zal toenemen. De spanningen en conflicten in de regio worden nu al heviger. Ivonete Gonçalves van de lokale ngo Cepedes spreekt zelfs over een ‘oorlogsklimaat’.

Dat het hoogst aangeschreven boslabel erin geslaagd is om alle getuigenissen en bewijsstukken naast zich neer te leggen, is een groot raadsel. Na twee jaar is er op het terrein nog niets veranderd. Het maakt de documentaire  ‘Duurzaam op papier’ actueler dan ooit. En wanneer u ernaar kijkt, herinner u de woorden van FSC: “Het Veracel certificaat is niet onterecht.”

Leo Broers en An-Katrien Lecluyse

De documentaire ‘Duurzaam op papier’ kwam tot stand met steun van het Fonds Pascal Decroos.

LEES OOK

Eric Kilby
Eucalyptus en Pinus werden de laatste decennia massaal in Brazilië geïntroduceerd.  De Amerikaanse den zaait zich spontaan verder en overklast de inheemse flora.
©Silke Ronsse
‘Bijna overal in de Nor Carangas provincie merken we de schade die de mijn toebrengt aan het milieu en onze gezondheid. Bij de Sallala rivier zijn de waterbronnen opgedroogd.
© Ary Maes
Flamboyant, gedreven. Een sluwe marketeer, maar met een onvoorwaardelijk sociaal engagement. Dat is hoe we Ary Maes, bezieler en medeoprichter van Hayat, kunnen omschrijven.
Ryan McGuire (CC0)
Wat begon als één centrum waar jongeren met problemen terecht konden voor een goed gesprek, is ondertussen uitgegroeid tot een heus project waarvan ondertussen elf centra zijn opengegaan.