De sojakoning wordt minister van Landbouw in Brazilië

Ik val van de ene verbazing in de andere onthutsende vaststelling. Het MDA (Ministerie van Agrarische Ontwikkeling) werd door de nieuwe regering meteen afgeschaft en nu blijkt dat de nieuwe Minister van Landbouw Blairo Maggi is.

  • Ministerio da agricultura (CC BY-NC 2.0) Blairo Maggi, de ontbosser van Mato Grosso Ministerio da agricultura (CC BY-NC 2.0)

Blairo wie? Hij was gouverneur van deelstaat Mato Grosso en één van de grootste sojaboeren ter wereld. Hij heeft meer dan 150.000 hectare monocultuur soja en staat bekend als de grote ontbosser van Mato Grosso. Recent betrapte de landlozenbeweging MST hem nog op het inzetten van “laranjas” (appelsienen). Het gebuik van laranjas dient om geld wit te wassen of om minder belastingen te betalen. Een laranja is iemand die zogezegd een fazenda, een boerderij, in bezit heeft, terwijl de werkelijke eigenaar iemand anders is; in dit geval Blairo Maggi.

MST bezette prompt het bedrijf met honderden gezinnen, maar ze werden als in een oorlog verjaagd. Een andere beproefde praktijk is federale grond of gebieden van de deelstaat afbranden en bezetten. De wet stipuleert dat de overheid nadien maximum 1400 hectare mag regulariseren. Geen nood: daar is een mouw aan te passen. Je pikte bijvoorbeeld 7000 hectare grond in en je wil dat laten regulariseren. Wat staat je te doen? Je deelt het gebied in in verschillende, zogezegde eigenaars. Nadien voeg de stukken terug bij elkaar en je hebt één bedrijf. Dit is één van de farcen van hoe het systeem, waarop bv. “duurzame soja” geteeld wordt, werkt.

Blairo, de ontbosser

Nadat zijn werk van ontbosser “volbracht” was, ging hij op tournee in de Verenigde Staten en profileerde er zich als “groene” ondernemer. Hij stichtte dan ook “Instituto ação verde da sistema Famato” (Instituut van ‘actie groen’ – van het systeem Famato, een samenwerkingsverband van de agrobusiness in Mato Grosso). Het is een instrument van de CNA, het “syndicaat” van de grootgrondbezitters.

Dit instituut van Mato Grosso werd opgericht als reactie op de acties van Greenpeace, WWF en buitenlandse journalisten die internationaal zichtbaar maken dat er weinig groen te bespeuren valt in de politieke praktijk. Ze gebruiken in hun antwoord op de openbaring van massale ontbossing dezelfde pamfletten als in de jaren 1970 tijdens de militaire dictatuur: ‘integrar para não entregar (para os estrangeiros)’, ‘integreren opdat het niet uit handen gegeven wordt aan buitenlanders) (1). Maggi is dan ook de bedenker van de “Frente do Bottin”, “Het Front van de laarzen”.

(1) Plano de Integração Nacional (PIN): Plan van Nationale integratie. Idee was van de “lege ruimte” (inheemse volkeren, rivierbewoners en anderen worden als onbestaande beschouwd) van het Amazonegebied zoveel mogelijk te integreren/bezetten opdat het niet in handen zou vallen van buitenlandse machten (Verenigde Staten, ngo’s,…). Dus: integreren in de ontwikkeling van Brazilië, ontbossen en bv. vol met soja zetten.

Frente de Bota

Ooit schreef ik over deze botinnengrondhouding een stuk voor het boek “Dageraad over de akkers. Soja ànders” (Dabar/wervel, 2006) een artikel over Havainas-landbouw: ‘Als ik bij boerengezinnen op bezoek kom, valt me op hoevelen dit lichte, eenvoudige schoeisel aan hebben. Uiteraard hebben ze ook ander schoeisel, afhankelijk van het werk, maar toch. Het lichte schoeisel staat voor contact met de aarde. Velen zullen dan ook nog liever op blote voeten lopen, zeker binnenshuis.

Het staat alleszins in groot contrast met de cowboy-traditie: de man die vanop zijn paard de zaak beheerst en naar beneden kijkt.

Ik vergeet nooit de foto van Blairo Maggi bij een interview vorig jaar in de Folha de S. Paulo. Je weet wel: de grootste soja“boer” ter wereld met zijn 150.000 hectare monocultuur soja. De man is tevens gouverneur van Mato Grosso en droomt er openlijk van om president van Brazilië te worden.

In het interview geeft hij af op de federale regering en op de regelgeving die hem enige maat willen opleggen. Als symbool van het verzet van ondernemers en landbouwers tegen milieu-, sociale en andere bekommernissen staat op zijn bureau een rijk versierde, leren bottin. Hij riep een “Frente van de bota” in het leven! De bota, de laars die staat voor onverzettelijke veroveringsdrang. Alles en iedereen moet daar voor wijken. Alleen winst en jaarlijkse uitbreiding staan centraal (…)

Alfonso (CC BT-SA 3.0)

Bovenal duurzaam

Duurzaam! Waar hebben we dat nog gehoord? “Duurzame” soja…, “duurzaam dit, duurzaam dat”. Alle gangbare praktijken worden tot groen en duurzaam omgedoopt. Mijn oren tuiten er al jaren van.

Dat belóóft, nu sojakoning Maggi Minister van Landbouw is. Ministeries worden afgeschaft, budgetten voor waarachtige agro-ecologie worden ingekrompen. Ondertussen zijn wij in Europa gerustgesteld, want we importeren toch “maatschappelijk verantwoorde soja”… Alleen wat lastig dat die van Wervel af en toe de mooie verklaringen aftoetsen met de alles behalve frisse realiteit.

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift