Slangendans is wel een beetje een triestige film, hé vake!

Zondagnamiddag. Staalblauwe hemel. Kinderen roepen op straat. De onze zijn op familiefeest. In de halfverduisterde living speelt “De Dans van de Slang”, een documentaire van Belgische makelij. Morgen moet ik een inleiding geven op zijn eerste vertoning tijdens het MOOOV-filmfestival in Brugge. De organisatoren hebben mij een link naar VIMEO doorgemaild en een paswoord, zodat ik hem nu al online kan bekijken.

Een screener heet zo’n exemplaar, bedoeld voor filmlui die niet kunnen wachten of geen tijd hebben om in een filmzaal te gaan zitten. Soms nemen juryleden zelfs niet de moeite een nieuwe prent op groot doek te kijken. 

Snake Dance moet je echt op groot scherm zien”, waarschuwde Pieter Keereman mij vooraf. De vriendelijke man is bibliotheekmedewerker en filmprogrammator bij MOOOV.

De schoonheid van Slangendans spat inderdaad van het veel te kleine TV-scherm. Stoffige wegen, een woestijnlandschap in New Mexico, verwoestingen in Fukushima, indringende blikken van creuseurs uit Congo, zelfs de vervallen mijn in Katanga, waar het uranium werd gedolven dat gebruikt is op Hiroshima en Nagasaki, stralen iets uit. Domme woordspeling.

Warburg werd gek

“Snake Dance gaat over de bom en diens gevolgen, maar vertelt toch weinig hard nieuws”, zeg ik aan Manu Riche, wanneer ik hem ’s anderendaags opbel. Riche is de regisseur en verdiende zijn sporen met de docu-reeks Striptease op RTBF. Ik hou ervan interviewees even te provoceren. Dat overbrugt de afstand die ons scheidt en brengt het gesprek gelijk in een versnelling.

“Begrijp me niet verkeerd. Mag ik Manu zeggen? Ik bedoel, Manu… Ik heb niet echt iets bijgeleerd, puur informatief, maar wel had ik na het kijken van uw film zo’n onbestemd gevoel, een onbehagen dat ik niet kan pinpointen. Uw film doet iets met me. Iets… filosofisch.”

Manu is de beminnelijkheid zelve. En beaamt mijn aanvoelen. “Snake Dance balanceert tussen fictie en docu. Het is niet zomaar een film over een onderwerpje en hij is al helemaal niet moralistisch. Hij maakt geen statement voor of tegen de bom. De film is wel moreel. Daar in de woestijn van New Mexico hebben we iets in gang gezet waarvan we niet beseffen hoever de gevolgen strekken. Mensen draaien veel te makkelijk bladzijden om. De bladzij van de bom. De bladzij van Congo. Congo is zogezegd ons probleem niet meer. Maar in de geschiedenis bestaan er verbanden die veel dieper gaan. Dat is ook wat Aby Warburg dacht, wiens levensverhaal ik in deze film verweven heb.”

Toeval? Neen!

“Hoe kwam u op die Warburg? Die was toch vooral bezig met de Venus van Botticelli?”

“Aby Warburg is inderdaad een kunsthistoricus. Een Duitser die 70 jaar vroeger op diezelfde plek in New Mexico onderzoek deed naar de Indiaanse cultuur en daar voor het eerst de rituele Slangendans zag. Toevallig.”

De waslijst toevalligheden is ook naar het oordeel van Manu Riche net iets te lang. Neem nu die Japanse muzikant die tijdens de beginscène piano speelt. Riche: “We wilden gewoon een Japanner die de muziek kon uitvoeren die Frisch in Los Alomos speelde. Otto Frisch is één van de fysici die in Los Alomos de atoombom hebben ontwikkeld. Bleek plots dat de ouders van onze pianist zowel Nagasaki als Fukushima van op de eerste rij hebben meegemaakt”.  

Ook opnames in Japan waren gepland, nog voor er sprake was van Fukushima en stralingsgevaar. Maar dat kwam natuurlijk erg … gelegen. Voor de film dan. “Wetenschappers denken dat de vooruitgang te sturen valt, dat je alles kan controleren. Maar als je zo hovaardig bent een kerncentrale te bouwen op één van de gevaarlijkste plekken op deze planeet, ben je als mens niet goed bezig”.

Vloedgolf en Piraten

“Vaaaakeee! Je bent al thuis! Mogen wij naar De Piraten kijken?”

De deur van de living zwaait open. Snake Dance is bijna afgelopen. Een vreemde rust is over mij neergedaald. Die gelijk verstoord wordt door de jeugdige energie van onze jongens, terug van het familiefeest.

“Tuurlijk. Maar doe eerst even je schoenen uit in de gang en geef me nog tien minuutjes. Dan ben ik klaar met deze film”.

Ik laat ze meekijken. Bang hoef ik niet te zijn voor de beelden die ze te zien krijgen. Neen, in Snake Dance geen paddelstoelvormige ontploffingen, geen re-enactment van lichtflitsen en verschrikte Japanners of archiefbeelden van mismaakte nazaten. De verschrikking van Snake Dance ligt precies in onze amnesie, in het vergeten van wat onderhuids blijft doorwerken.

“Het is wel een beetje een triestige film, he vake”, zegt onze oudste zoon, acht jaar.

“Ja, jong. Hij gaat dan ook over erge dingen.”

“Is die mijnheer aan het bedelen?”

Tussen noodwoningen in Japan schuifelt een man.

“Neen, hij is zijn huis kwijt. Door een vloedgolf. En omdat ze een kerncentrale hebben gebouwd waar er vaak aardbevingen zijn.”

“Da’s niet slim, he vake. Gaan we nu eindelijk naar De Piraten kijken. Samen?”

 

Stefaan Anrys

 

Speeldata Snake Dance tijdens MOOOV-festival

WO 24/04 19:00 UTOPOLIS 1 Turnhout

DO 25/04 22:00 LUMIERE Brugge

ZO 28/04 11:00 UTOPOLIS 1 Turnhout

 

Zonder jouw steun bestaat MO* niet.

Steun ons en word proMO* voor maar €4/maand of doe een vrije gift. 3049   proMO*’s steunen ons vandaag al. 

Word proMO* of Doe een gift