Klimaatbeleid in Vlaanderen: strategie van de minste weerstand

Waarom een toelage op vliegtuigtickets haar doel mist

CC Jeshoots.com / Unsplah

 

Als reactie op de klimaatbetogingen of klimaatrondes stelt Vlaams minister van Milieu, Joke Schauvliege, op het VTM journaal dat zij denkt aan een toelage op de vliegtuigtickets. In Vlaanderen dus, want dat is Schauvliege’s bevoegdheid, concreet de Antwerpse en Oostendse luchthavens (quod Brussel?), kan bekeken worden of daar alvast iets bijgeslagen kan worden.

Toch wil de Vlaamse minister haar conceptidee op Europees niveau gaan verdedigen. Los van het gegeven dat dit idee misschien eerst eens binnen het Vlaams Parlement afgetoetst moet worden (en ook bij 3 andere milieuministers) vooraleer naar Europa te stappen zijn er toch enkele bedenkingen.

Chicago Conventie

Waarom mist zulk een invoering haar doel? Omdat de minister hiermee haar focus legt op het allerlaatste deel van de keten: het ticket. Deze krijgt een van-al-het-andere losstaande commissie. Een minister van leefmilieu moet beter weten en in eerste plaats werken op de aanbodzijde, vertrekkende vanuit het voorzorgsprincipe, alle schakels in acht nemend. Kerosine wordt in een ticket niet belast.

‘Een minister van leefmilieu moet beter weten en in eerste plaats werken op de aanbodzijde. Kerosine wordt in een ticket niet belast’

Luchtvaarmaatschappijen worden hiermee nog steeds gesubsidieerd met goedkope olie, en houden daarmee de prijzen artificieel laag, louter omdat dit toegelaten wordt. Dit geeft een concurrentienadeel ten aanzien van alternatieve vervoermiddelen.

Het marktmodel in de luchtvaart is inmiddels zo goedkoop geworden dat lage-kostenmaatschappijen de afgelopen decennia een steile opmars hebben gekend met recordcijfers in het aantal vluchten als gevolg. Dit model is niet langer houdbaar nu we weten dat luchtvaart goed is voor ongeveer 2 à 3 procent van de mondiale CO2-uitstoot.

Een marginale toeslag op reeds goedkope tickets houdt de nodige hervormingen in de luchtvaartsector tegen. Een tickettoeslag geeft geen enkele prikkel naar luchtvaartmaatschappijen om betere technologieën te ontwikkelen. En is dat niet de bedoeling? De motoren die we vandaag onder de vleugels zien, stammen nog uit de jaren zestig. Ook toen werd kerosine niet belast. Die onaantastbaarheid van kerosine stamt nog uit Wereldoorlog II waarbij tijdens de Chicago Conventie van 28 februari 1947 deze brandstof aan oorlogsvoorwaarden vrijgesteld bleef van enige belasting.

Een businessmodel dat circa 75 jaar oud is en werkt met motoren die circa 55 jaar oud zijn, is heden niet langer houdbaar, hoe economisch dat dan ook is voor onze mondiale luchthavens. Business as usual brengt ons in heel gevaarlijke wervelwinden nu de Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) modellen tonen dat we goed op koers zitten voor een gemiddelde temperatuurstijging van meer dan 3 graden Celsius einde deze eeuw zonder het stuur om te gooien.

Gele hesjes dwingen tot nadenken

De economie moet in eerste plaats daarop afgesteld worden, andersom gaat niet. Het aanhouden van de huidige marktmodellen brengt ons gegarandeerd rampen. Dat is waar en alle Brusselse mannen, vrouwen en kinderen op zinspelen wanneer zij samen met Greta Thunberg zeggen dat onze politici in paniek moeten slaan.

Regeringsleden moeten hiermee rekening houden, iets anders is schuldig verzuim. Schijnoplossingen voorstellen is ook schuldig verzuim, meer nog: zij werken contra-productief en verdeelt de burger. Het is bon-ton voor regeringsleiders om eerst naar de burger te kijken en fiscale maatregelen af te kondigen op de aanschafprijs als het gaat over klimaatbeleid.

Ook Emmanuel Macron hanteerde deze strategie van de minste weerstand. Politici worden door de gele hesjes beweging gedwongen na te denken over de te volgen weg: het belasten van het allerlaatste eindpunt, of het werken op het beginpunt.

De enige realistische keuze die men heeft is het werken aan het beginpunt. Bedrijven zijn flexibeler en inventiever dan we wel denken en kunnen heus wel alternatieve modellen bedenken, mits wat aandrang. En daar ontbeert het deze generatie politici aan, dat is de trieste realiteit.

Bijdrage van Johan Costermans

Ik ben proMO*

Nu je hier toch bent

Om de journalistiek van MO* toekomst te geven, is de steun van elke lezer meer dan ooit nodig. Vind je dat in deze tijden van populisme en nepnieuws een medium als MO* absoluut nodig is om de waarheid boven te spitten? Word proMO*.

Wil je bijdragen tot de mondiale (onderzoeks)journalistiek in het Nederlandstalig taalgebied? Dat kan, als proMO*.

Wil je er mee voor zorgen dat de journalistiek van MO* mogelijk blijft en, ondanks de besparingspolitiek, verder uitgebouwd wordt? Dat doe je, als proMO*.

Je bent proMO* voor € 4/maand of € 50/jaar.

Word proMO* of Doe een gift

Over de auteur