50 jaar na de Zesdaagse Oorlog: van bezetting naar annexatie

Sinds gisteren bezet Israël de Palestijnse gebieden al vijftig jaar. Wat is dat, onder militaire bezetting leven? Hoe is de situatie geëvolueerd in vijftig jaar? ‘Vandaag kunnen we spreken van een feitelijke annexatie’, zegt Hagaï El-Ad van mensenrechtenorganisatie B’Tselem.

© Willem De Maeseneer

Een Palestijnse vrouw uit Hebron moet een zwaarbeveiligd checkpoint door om haar huis te bereiken.

‘Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever leven met het besef dat soldaten hun woning op eender welk moment kunnen binnenvallen, dat ze een uitzettingsbevel kunnen krijgen omdat hun huis zal gesloopt worden, of dat ze willekeurig kunnen gearresteerd worden. Die constante dreiging is voor mij een van de ergste aspecten van de bezetting.’ Aan het woord is Hagaï El-Ad, algemeen directeur van de B’Tselem, de belangrijkste Israëlische mensenrechtenorganisatie die zich inzet voor de rechten van de Palestijnen.

Israëlische bezetting for dummies

Het is een ‘tijdelijke’ militaire bezetting die nu al vijftig jaar duurt. Vijf decennia vol vruchteloze vredesprocessen, gewelddadige en minder gewelddadige intifida’s hebben hallucinante situatie op de grond achtergelaten. Iedereen kent de beelden vergeven met traangaswolken als een zoveelste opstand wordt neergeslagen, maar de bezetting is vooral een onzichtbaar, bureaucratisch, dagelijks geweld. Het is een eindeloos ‘vergunningsregime’ dat het leven van Palestijnen beheerst van de wieg tot het graf: Israël beheerst het bevolkingsregister, Israël deelt de werkvergunningen uit, Israël bepaalt wie kan reizen en wie niet… Op het platteland bestaan er voor sommige dorpen lijsten van wie het dorp mag bezoeken of wie niet. Er zijn lijsten van welke boer welk veld mag bewerken.

‘De bezetting is vooral onzichtbaar, bureaucratisch, dagelijks geweld.’

Vergunningen kunnen natuurlijk geweigerd worden. Ze moeten ook altijd vernieuwd worden. Op die manier is de bezetting altijd aanwezig. Van de ene dag op de andere kan je het recht kwijtraken om je familie te bezoeken, of naar je werk te gaan. Leven onder bezetting betekent overgeleverd zijn aan de willekeur van de bureaucratie of aan de willekeur van individuele soldaten, politieagenten of grenswachters.

Naast het onzichtbaar bureaucratisch geweld is natuurlijk de menselijke kost van de bezetting enorm. Palestijns verzet en Israëlische repressie hebben sinds de eeuwwisseling al meer dan 10.000 levens geëist: 9.402 Palestijnen en 1.231 Israëli’s.

Wat gebeurde er vijftig jaar geleden? In 1967, toen de Israëlische staat 19 jaar bestond, behoorde de Gazastrook tot Egypte en de Westelijke Jordaanoever tot Jordanië. Beide gebieden samen staan vandaag bekend als de Palestijnse Bezette Gebieden. Begin juni van dat jaar namen Egyptische troepen strategische posities in om Israël aan te vallen. Ook andere Arabische buurlanden voerden bedreigende manoeuvres uit. Ze deden dat onder andere omdat de Sovjet-Unie foutief aan Egypte had doorgespeeld dat Israël een invasie van Syrië plande. Op vijf juni 1967 voerde Israël een preventieve aanval uit tegen Egypte. Een paar uur nadat de oorlog was begonnen, was de Egyptische luchtmacht vernietigd, een paar dagen later stonden Israëlische soldaten in het hart van Jeruzalem, dat ook grotendeels bij Jordanië behoorde. Israël had op zes dagen tijd, onder andere, de Gazastrook op Egypte veroverd en de Westelijke Jordaanoever op jordanië. Enkele weken na de inname begonnen de eerste Israëli’s er tenten op te slaan en geïmproviseerde gebouwen op te richten. De Israëlische regering keek de andere kant op. In 1971 werden Palestijnse planningcommissies verboden. De rest is geschiedenis. 

De architectuur van de bezetting

Als je het conflict volledig uitkleedt, draait het om land en water. Israël kampt met een enorm tekort aan grondgebied. Als je de grotendeels onbewoonbare Negev-woestijn niet meetelt heeft Israël een bevolkingsdichtheid van 980 inwoners per vierkante kilometer. Ter vergelijking: België, dat ook al overbevolkt is, telt 363 inwoners per vierkante kilometer. Door immigratie en een hoog geboortecijfer, wat wordt gestimuleerd wordt door de overheid, is de Israëlische bevolking verdubbeld in de laatste 25 jaar. Die trend zal zich voortzetten waardoor het grondgebied van het kleine land simpelweg zal opraken.

Israëlische steden ( ‘de nederzettingen’ zoals ze doorgaans genoemd worden) oprichten op Palestijns grondgebied vormt een praktische oplossing voor dat probleem. Het is compleet illegaal volgens de internationale wetgeving, maar het is wel efficiënt. Er spelen ook nationalistische en religieuze belangen mee. Verschillende leden van de Israëlische regering argumenteren dat het grondgebied van de Westelijke Jordaanoever aan Israël behoort omdat ‘het in de bijbel staat’.

Zo is er sinds 1967 een ingenieuze militaire en administratieve machine ontstaan dat de Israëlische aanwezigheid op Palestijns grondgebied steeds vergroot en onomkeerbaar maakt. Sommige nederzettingen werden opgericht op initiatief van de overheid, andere werden gesticht door particuliere Joodse gemeenschappen. Die laatste worden dan na verloop van tijd vaak officieel erkend door de Israëlische regering. Momenteel zijn er volgens B’Tselem zo’n 125 Israëlische nederzettingen en een honderdtal niet-erkende Joodse kolonies. Zij liggen bijna allemaal in Area C, een gebied dat zo’n 60% van de Palestijnse Westelijke Jordaanoever uitmaakt en waar Israël volledige militaire en administratieve controle uitoefent. Palestijnse constructie en economische ontwikkeling zijn er zo goed als onmogelijk.

Bron: Visualizing Palestine. CC0

Het Israëlische wegennet in de Palestijnse Bezette Gebieden in kaart gebracht.

De nederzettingen breiden uit in concentrische cirkels. De veiligheidszones die rond de woongebieden liggen worden bebouwd, waardoor de veiligheidszone weer moet opschuiven, enzovoort. Grote nederzettingen worden met elkaar verbonden door wegen die enkel voor Israëli’s toegankelijk zijn, of slechts in zeer beperkte mate voor Palestijnen. Daardoor is er een enorme fragmentatie van het Palestijns grondgebied. Het snijdt gemeenschappen van elkaar af en maakt Palestijnse stadsplanning of uitbreiding onmogelijk. 

De Verenigde Naties heeft becijferd dat de Palestijnse economie tweemaal zo groot zou zijn zonder de bezetting.

Op die manier zijn de feiten op de grond gecreëerd die we vandaag kennen. Er wonen al meer dan half miljoen kolonisten in nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem. Volgens cijfers van Oxfam hebben 2,3 miljoen Palestijnen in bezet gebied humanitaire hulp nodig. Meer dan anderhalf miljoen onder hen hebben niet genoeg te eten. Een vierde van de Palestijnse bevolking is werkloos en leeft onder de armoedegrens. De bezetting maakt economische groei onmogelijk. De Verenigde Naties hebben becijferd dat de Palestijnse economie tweemaal zo groot zou zijn zonder de bezetting.

Bron: Verengide Naties - OCHA - CC0

De Israëlische nederzettingen en bijhorende infrastructuur op de Westelijke Jordaanoever in het blauw.

‘Het nederzettingenproject is al bijna zo oud als de bezetting zelf’, zegt Hagaï El-Ad. In Israël wordt hij een zelfhatende jood genoemd, omdat zijn organisatie B’Tselem zich inzet voor de rechten van de Palestijnen in bezet gebied. B’Tselem is een informatiecentrum dat mensenrechtenschendingen in de bezette gebieden documenteert. ‘In 1971, toen de bezetting vier jaar aan de gang was, besliste Israël al om de Palestijnse planningscommissies te sluiten,’ vertelt de Israëlische activist. ‘Zo konden Palestijnen niet legaal bouwen en kunnen hun huizen vandaag nog gesloopt worden volgens de letter van de Israëlische wet.’

De kieswet werd al gewijzigd in 1970 zodat Israeli’s in de nederzettingen ook konden stemmen voor de Knesset, het Israëlisch parlement. Palestijnen in bezet gebied kunnen niet stemmen voor de Knesset, terwijl heel wat beslissingen die er gestemd worden rechtstreeks invloed hebben op hun leven. ‘Beide voorbeelden tonen aan dat de intenties van Israël wat betreft de bezette gebieden al snel duidelijk waren’, stelt El-Ad.

Van bezetting naar annexatie

Wat waren die intenties dan? Waarom duurt de militaire bezetting al vijftig jaar, wordt steeds meer Palestijns grondgebied ingepalmd en wordt zo geen ruimte meer overgelaten voor een leefbare Palestijnse staat? Als je de ontwikkelingen van de laatste jaren volgt zie je alleszins dat er stappen gezet worden om van een bezetting naar volledige annexatie te gaan. De feiten op de grond werden gecreëerd (zie boven), waardoor een Israëlische terugtrekking uit de Westelijke Jordaanoever in de praktijk zeer moeilijk wordt. Een half miljoen mensen gedwongen verhuizen en de volledige infrastructuur afstaan zal niet snel gebeuren.

Vandaag roepen tien ministers van de Israëlische regering openlijk om annexatie

De laatste jaren windt de Israëlische regering er ook geen doekjes meer om. Momenteel roepen tien van de twintig ministers uit Netanyahu’s regering, én president Rivlin, openlijk om de volledige of gedeeltelijke annexatie van de Westelijke Jordaanoever. Afgelopen februari werd de zeer controversiële regularisatiewet gestemd in de Knesset. Die wet laat toe om Palestijns private grond te onteigenen waar nederzettingen of kolonies gebouwd zijn. Het laat de Israëlische kolonisten toe om in hun huis te blijven ook al zijn ze geen eigenaar van die grond. Palestijnen kunnen door de wet geen recht op gebruik van hun eigen grond opeisen. De wet heeft als doel de nederzettingen retroactief te legaliseren en de bouw en ontwikkeling hiervan te stimuleren.

© Willem De Maeseneer

rechts op de foto: Hagaï El-Ad, algemeen directeur van de Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem.

‘We kunnen vandaag al spreken van een de facto annexatie van de Westelijke Jordaanoever’, vindt Hagaï El-Ad: ‘Er wonen 13 miljoen mensen tussen de Jordaanrivier en de Middellandse Zee. Israël controleert er alles en iedereen, zij het via de Palestijnse Autoriteit, zij het via de militaire bezetting… Er is maar één autoriteit die het hele grondgebied beheerst. Van die 13 miljoen mensen zijn er 8 miljoen die Israëlische burgers zijn en mogen deelnemen aan het politieke proces. De rest mag dat niet. De annexatie is een feit, en het wordt tijd dat we dat onder ogen zien.’

Wie meer achtergrond wil over de evolutie naar annexatie, zie het rapport Occup’Annexation van 11.11.11

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

Likoed Nederland

Wel knap hoe de auteur de oorzaak van alle problemen weglaat: de afwijzing van het recht op zelfbeschikking van het Joodse volk, waardoor ook al 80 jaar elk voorstel voor een tweestatenoplossing is afgewezen.

Bert Laon

Deze “analyse” door Willem De Maeseneer bevat zoveel leugens en halve waarheden dat een weerlegging al gauw langer wordt dan het artikel zelf.

Neem nu de inzet “wat gebeurde er 50 jaar geleden”. Dat gaat over historische feiten, dus is makkelijk te verifiëren.
Volgens De Maesenaar behoorde de Gazastrook toen tot Egypte en de Westelijke Jordaanoever tot Jordanië. Is dat echt zo? Nee. In 1948 heeft Egypte de Gazastrook bezet en Jordanië de Westbank geannexeerd.

Vaak beweren linkse media als MO* dat Israël van Gaza een open gevangenis heeft gemaakt. Maar wat lees je over Gaza tijdens de Egyptische bezettingsperiode: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gazastrook#Egyptische_bezettingsperiode

“Onder Egyptisch bewind werd de Gazastrook vanaf 1948 een gesloten kamp. Het werd bijna onmogelijk om Gaza te verlaten. Strenge beperkingen, bijvoorbeeld in werkgelegenheid en onderwijs, werden opgelegd aan de inwoners van Gaza, zowel aan de oorspronkelijke bewoners als aan de vluchtelingen. Iedere avond was er een uitgaansverbod tot het ochtendgloren de volgende dag. De slechte behandeling blijkt ook uit de levensverwachting: toen Israël de Gazastrook bezette in 1967 was de levensverwachting er maar 48 jaar. Na twee decennia was de levensverwachting gestegen naar 72 jaar.”

De Westbank werd door Jordanië geannexeerd. De meeste landen erkenden deze annexering niet. Enkel de VS en de UK, en sommigen zeggen ook Irak en Pakistan, zie https://en.wikipedia.org/wiki/Jordanian_annexation_of_the_West_Bank

Only the United Kingdom formally recognized the annexation of the West Bank, de facto in the case of East Jerusalem. The United States Department of State also recognized this extension of Jordanian sovereignty. Pakistan is often claimed to have recognized Jordan’s annexation too, but this is dubious.

Betreffende de oorzaak van de zesdaagse oorlog, vermeldt De Maeseseer enkel de rol van de Sovjets, die de Egyptische president Nasser foutieve inlichtingen leverden. Hij vertelt er niet bij dat Nasser daarna de situatie opzettelijk escaleerde tot een conflict onvermijdelijk werd. Nochtans heeft Israël herhaaldelijk pogingen gedaan om de zaak te de-escaleren. Wie wil weten wat er echte gebeurde 50 jaar geleden kan ik de uitstekende documentaire aanraden: https://www.youtube.com/watch?v=fSCryr_WkeY

 

Rosseel Piet

Eender welke negatieve verwijzing betreffende Israël is een leugen of een halve waarheid, wat vōōr Israël pleit is absoluut, gegrond en onderbouwd?…..soms ben ik blij om wat zelfverklaarde historici in ons midden te hebben die ons wat meer duiding geven daaromtrent………nogmaals dank.

Bert Laon

Graag gedaan Piet.

Het blijft belangrijk dat het moslim-als-slachtoffer verhaal dat MO* zo graag verkondigt, weerlegd wordt. Omdat het bijdraagt aan radicalisering en de emancipatie van islamitische immigranten in de weg staat.

Daarom zal ik tegengas blijven geven. Maar wel altijd onderbouwd, in tegenstelling tot uw eigen commentaren. En wie weet, als je eens moeite doet, steek je er echt wat van op…

LEES OOK

Foto: Michimaya (CC BY 2.0)
Afgelopen weekend maakte de Israëlische regering bekend dat de nieuwszender Al-Jazeera niet meer mag opereren in Israël.
© Marlies Van Coillie
De Gentse muzikant Thomas Noël bezocht met zijn project “The City’s Song” de Palestijnse politieke hoofdstad Ramallah.
Heinrich-Böll-Stiftung (CC BY-SA 2.0)
Nir Baram, zoon en kleinzoon van twee Israëlische Labour-ministers, wordt de grootste Israëlische schrijver van zijn generatie genoemd.
Lisa Goldman (CC BY-NC 2.0)
Hagai El-Ad is algemeen directeur van de Israëlische mensenrechtenorganisatie B’Tselem. De Israëlische jood is begaan met de veiligheid en de stabiliteit van zijn land.
Nooit meer tonen X

Ontdek

MO*nieuwsbrieven

Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

Facebook/Twitter

Blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

MO*magazine

Abonneer je op ons unieke kwartaalmagazine voor slechts € 28.

Een abonnement nemen

MO*papers

Abonneer je op de gratis digitale achtergronddossiers (pdf) over actuele mondiale thema’s.