Glyfosaat: vluchten kan niet meer

Recent werd in België zowel het gebruik als de verkoop van glyfosaat/RoundUp verboden voor “particulieren”. Op het eerste zicht lijkt dat een mooie stap vooruit in de strijd tegen dit landbouwgif. Het gebruik door particulieren vertegenwoordigt slechts een fractie van het totaal. Onze landbouwers sproeien de overige 90-95 % over de akkers. Volgens de Boerenbond en andere “experts” is dat nodig, want: “geen alternatief.” Hoog tijd dus om de risico’s nog eens op een rijtje te zetten. Een analyse van Marleen Nys. 

Chafer Machinery (CC BY 2.0)

Volgens de verdelers lijkt de helft van de klanten andere oplossingen te zoeken, terwijl de andere helft flink hamstert. Wie kan het de gewone mens kwalijk nemen als hij van mening is dat -zolang glyfosaat toegestaan is in de landbouw — hijzelf dat ook mag gebruiken tegen het vervelende onkruid in de tuin?

Ondertussen woedt op Europees niveau de strijd om glyfosaat. Er wordt echter gelobbyd voor hernieuwde toelating van 10 of liefst 15 jaar. Op 12 juni was er alvast een debat over de beschuldigingen van beïnvloeding van de EU-goedkeuring/beslissing door Monsanto, via de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) en het Europees Chemicaliënagentschap (ECHA).

Komen hierbij ook de incriminerende correspondentie en spookstudies van Monsanto ter sprake die recent op bevel van een Amerikaanse rechter werden vrijgegeven? Evenals de veroordeling van Monsanto door het Monsanto tribunaal in Den Haag, op beschuldiging van misdaden tegen de mensheid en ecocide in april van dit jaar.

Eerste probleem: de vergiftiging

Er is de milieuvergiftiging en bedreiging van de biodiversiteit: wereldwijd doordrenkt glyfosaat reeds zowat alle ecosystemen. Glyfosaat en de andere componenten van RoundUp verspreiden zich in de lucht en dringen door in aarde en grondwater, accumuleren er, vloeien naar zee en verspreiden zich doorheen het milieu wereldwijd. Met desastreuze gevolgen.

Glyfosaat en de andere componenten van RoundUp verspreiden zich in de lucht en dringen door in aarde en grondwater, accumuleren er, vloeien naar zee en verspreiden zich doorheen het milieu wereldwijd. Met desastreuze gevolgen.

Glyfosaat en GBH (glyphosate based herbicides) blijken een enorme bedreiging voor de toch al kritische biodiversiteit op aarde, niet alleen voor zeer veel planten, ook voor mens én dier.

Een decennium glyfosaatgebruik resulteerde in 2010 al in een 58% afname van de melkplant en 81% van de Monarchvlinders in Amerika. Deze mooie vlinders zijn ondertussen een bedreigde diersoort geworden.

Andere soorten worden ook bedreigd in hun bestaan. In 2014 werd al een significante teruggang gedocumenteerd van aard/regenwormen en microbiële ecosystemen—belangrijk voor de grondkwaliteit—, honingbijen, schaaldieren en andere waterorganismen—belangrijk voor de waterkwaliteit.

GBH zijn niet goedgekeurd voor gebruik in aquatisch milieu, maar worden in steeds hogere hoeveelheden gedetecteerd in de oppervlaktewateren. De toxiciteit op de sterk bedreigde amfibieën is het best gedocumenteerd, maar werd ook al aangetoond voor grotere diersoorten.

De stijgende concentratie in de oceanen bedreigt bovendien het fytoplankton, de bron van alle leven in de oceanen.

Peter Miller (CC BY-NC-ND 2.0)

De monarchvlinder

Tweede probleem: superonkruid

De natuur blijkt inventiever dan de wetenschap. Net zoals bij antibioticaresistentie, worden ook de geviseerde onkruiden resistent. Glyfosaat vernietigt wel ruim 99 % van de ongewenste planten, maar net als bij microben en antibiotica is er hier en daar eentje wat sterker die toch overleeft. Die geeft zijn genen door aan nakomelingen, en de volgende generaties worden steeds resistenter.

Op 15 jaar tijd is de hoeveelheid die gesproeid wordt al vertienvoudigd…

Al na enkele jaren doken de eerste glyfosaatresistente superonkruiden op, en het probleem is ondertussen “geglobaliseerd”. In 2010 waren er 33 miljoen hectaren met glyfosaatresistente “superweeds”, in 2013 al 61 miljoen,…

Om deze hardnekkige onkruiden te bestrijden, nemen de boeren hun toevlucht tot vaker besproeien, met hogere hoeveelheden Roundup.

Op 15 jaar tijd is de hoeveelheid die gesproeid wordt al vertienvoudigd… Waar moet dat heen?

Vilseskogen (CC BY-NC-SA 2.0)

Is de volgende stap: meer genetisch gemanipuleerde herbiciden-resistente gewassen, inclusief nog meer onkruidverdelgers, die nog toxischer zijn voor mens en milieu?

Wetenschap en “wetenschap”

In 2015 classificeert het IARC (Agency for Research on Cancer) glyfosaat als ‘waarschijnlijk’ kankerverwekkend, hierin gevolgd door de Wereldgezondheidsorganisatie WHO in 2016. Maar de EFSA, de Europese Food Safety Authority, opgericht door de EU om de burgers te beschermen op gebied van voeding, blijft claimen dat glyfosaat veilig is.

Waarom? Ondanks de massa studies die de gevaren van glyfosaat aantonen?

Als je het rapport van het IARC, dat meer dan duizend studies analyseerde, meerekent als slechts ‘één onderzoek’, en daar de talloze (nep)studies tegenover stelt die door Monsanto en aanverwante wetenschappers/bedrijven gefabriceerd werden, kan je met een dubieus rekensommetje makkelijk blijven beweren dat de giftigheid van glyfosaat niet bewezen is.

Hoe werkt glyfosaat?

Hoe giftig is het?

De kwalijke effecten op de menselijke gezondheid zeer divers. Een overzicht:

Glyfosaat is sterk “bactericied”, en vernietigt de lichaamseigen microbiomen, zoals de darmflora. Daarbij sneuvelen vooral de goede beestjes die ons beschermen. De ziekteverwekkende beestjes zijn sterker, overleven glyfosaat en worden resistent. Ziekteverwekkende bacteriën, virussen en schimmels krijgen dan vrij spel in de darm, én elders in het lichaam. Dit veroorzaakt darmziekten, verlies aan bescherming tegen infecties, allergieën, autoimmuunziekten, zelfs kanker.

Bovendien zorgt een gezonde darmflora voor de productie van vele vitamines en andere belangrijke verbindingen voor de gastheer. Verlies daarvan leidt onvermijdelijk tot stofwisselingsproblemen en ziekte.
Glyfosaat verstoort planten, dieren en de mens niet alleen planten (en microben), door zware tekorten te veroorzaken: zink, selenium, ijzer, enz.

Dit probleem ligt ook aan de basis van een lange lijst ziekten: schildklierproblemen (van Hashimoto tot schildklierkanker) maar ook NonHodgkin lymfoom (NHL-lymfeklierkanker). De incidentie in de VS, maar ook in Europa, is alarmerend gestegen. In de VS worden massa-processen voorbereid tegen Monsanto: honderden NHL-patiënten legden klacht neer, de jongsten pas 10 jaar oud,…

Glyfosaat lijkt op het kleinste aminozuur glycine. Samsel (2016) stelt dat vervanging van glycine door glyfosaat de toxiciteit en de link met talloze ziekten kan verklaren. Hij citeert: diabetes, obesitas, mitochondriale ziekten, lever- en nierziekten, astma, COPD (chronisch obstructieve longziekte), longoedeem, bijnierinsufficiëntie, hypothyroidie, Parkinson, Alzheimer, ALS, lupus, non-Hodgkin’s lymfoom, neuraaltubedefecten, infertiliteit, hypertensie, glaucoom, prionziekten, osteoporose,…

De glyfosaatmolecule lijkt op oestrogeen. Gevolg: vruchtbaarheidsstoornissen, hormoonafhankelijke kankers (prostaat-, borst-, eierstok-, baarmoeder-, dikkedarmkanker, e.a.)

Glyfosaat is al in lage dosis gentoxisch en veroorzaakt ernstige afwijkingen bij de foetus. Microcefalie en andere craniofaciale (schedel- en aangezicht-) misvormingen in regio’s waar veel GGO’s geteeld worden het gevolg van overvloedig glyfosaatgebruik.

Ook voor de ontgifting veroorzaakt glyfosaat onoverkomelijke problemen. Zijn bewezen: zware leverziekten, chronische nierziekten en nierfalen, maar ook hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten, pancreasschade, diabetes, cataract, melanomen en andere kankers….

De neurotoxiciteit wordt in verband gebracht met ziekte van Parkinson en Alzheimer, ALS, chronische pijnsyndromen, geheugenstoornissen,…

Door het binden (=cheleren) van allerlei mineralen en micronutriënten blokkeert glyfosaat het basisproces in planten: de “Shikimaat pathway”. Daardoor kunnen deze niets meer opnemen en geen enkele verbinding meer synthetiseren, waardoor ze snel afsterven. Vandaar de snelle werking en technische benaming “contactherbicide”.

De mens en hogere diersoorten gebruiken deze pathway niet, en dus concludeert Monsanto dat glyfosaat veilig is. Maar het binden van micronutriënten (zowel in voeding als in de mens zelf) is wél problematisch: dit zorgt op zichzelf al voor tekorten aan levensbelangrijke stoffen, zoals zink, ijzer, selenium, calcium,…

Lagere diersoorten, zoals bacteriën, gebruiken deze pathway wél, en zijn dus wel gevoelig voor glyfosaat. In verschillende mate, afhankelijk van welke stoffen zij nodig hebben voor hun ontwikkeling, en in welke mate deze nog beschikbaar zijn.

Probleem: de mens is eigenlijk een ‘super-organisme’ dat bestaat uit minstens tien maal meer microbiële cellen dan humane lichaamscellen. En die zijn levensbelangrijk: zonder zijn microben kan de mens niet overleven.

Het zit al in ons

Acute intoxicatie is levensgevaarlijk, maar het gevaar van chronische blootstelling voor de mens (én milieu) werd en wordt nog steeds geminimaliseerd onder druk van de grootindustrie.

Glyfosaat werd ondertussen niet alleen in planten en slachtvlees vastgesteld, het werd ook al teruggevonden in navelstrengbloed en moedermelk

Gezien glyfosaat echter steeds meer grond en water vervuilt, wordt het ook opgenomen door planten, en dus ook door de dieren die deze opeten. Dus uiteraard ook de mens die het water drinkt, de planten en dieren eet.

Glyfosaat werd ondertussen niet alleen in planten en slachtvlees vastgesteld, het werd ook al teruggevonden in navelstrengbloed en moedermelk, en zelfs in vaccins.

In 2013 werd al bij 50% van de Nederlandse bevolking glyfosaat in de urine aangetroffen.

Bij mensen die “niet-biologische” voeding eten, en vooral bij chronisch zieke mensen, werden veel hogere concentraties van glyfosaat in de urine vastgesteld.

Vluchten kan niet meer…

(zie kader: “Hoe giftig is het”)

Chemisch belast

De industrialisering van de landbouwsector heeft de laatste halve eeuw milieu, mens en dier onaanvaardbaar chemisch belast. De gevolgen voor alle ecosystemen én de mens hebben de grens van het draagbare bereikt. De grootindustrie blijft in alle toonaarden ontkennen dat er een probleem is, en via het grote geld wetenschappers en beleidsmakers onder druk zetten om beperkingen te voorkomen. Ondertussen hebben GBH zowat alle eco- en voedselsystemen besmet, met desastreuze gevolgen voor de gezondheid van aarde en mens.

‘De aanwezigheid van glyfosaatresidu’s in mens en dier kan de wereldbevolking opzadelen met ontelbare gezondheidsrisico’s.’

Wetenschappers én bezorgde burgers roepen op tot hervorming en sanering van het landbouwbeleid en voor een duurzame en gezonde voedselproductie: ‘De aanwezigheid van glyfosaatresidu’s in mens en dier kan de wereldbevolking opzadelen met ontelbare gezondheidsrisico’s.’

Volgens de Union of Concerned Scientistis is de helft van het landbouwareaal in de VS al geïnfesteerd met superweeds. Zij stellen trouwens dat het pesticidengebruik met 90% zou kunnen verminderd worden, met even goede of betere opbrengsten. Dit door gebruik te maken van de wetenschap van de “agro-ecologie”.

Skiftet Demokratinätverk (CC BY 2.0)

Niet uit het nieuws te slaan

Ondertussen volgen de ontwikkelingen elkaar snel op. Want de tijdelijke vergunning die de Europese commissie in 2015 gaf voor glyfosaat loopt af eind 2017, en het gevraagde ‘tweede advies’ van EChA (European Chemicals Agency) in maart 2017 volgde de mening van het EFSA (European Food Safety Authority) in 2015. De discussie en het gelobby van de Glyphosate Task Force (GTF) zijn weer op kruissnelheid.

Uit deze massa interne e-mails blijkt hoeveel moeite Monsanto en de Glyphosate Task Force deden om het imago van glyfosaat proper en winstgevend te houden.

Recent werden op rechterlijk bevel in de VS de ‘Monsanto papers’ vrijgegeven. Uit deze massa interne e-mails blijkt hoeveel moeite Monsanto en de Glyphosate Task Force deden om het imago van glyfosaat proper en winstgevend te houden.

Maar de twijfel over de betrouwbaarheid van de studies, gesponsord door Monsanto, heeft het vertrouwen in Monsanto wel een deuk gegeven. Op basis daarvan werd het gebruik door particulieren verboden in België; de landbouw vertegenwoordigt echter wel 90 à 95 % van het gebruik. Dus het probleem blijft brandend actueel.

EU-gezondheidsminister Andriukaitis zal bij de volgende commissievergadering op 19-20 juli een aanvraag indienen om de vergunning voor glyfosaat met 10 jaar te verlengen, met daarnaast alleen enkele aanbevelingen om het gebruik van glyfosaat te beperken op ‘gevoelige’ plaatsen (speeltuinen, openbare parken e.d.). Maar geen verbod. Het wordt aan de lidstaten zelf overgelaten om daarover te beslissen. Dit voorstel ligt ver beneden wat het Europees Parlement vroeg na het vrijkomen van de Monsanto papers.

Dat het evenmin strookt met wat de Europese burgers willen, wordt aangetoond door het succes van het Europees Burgerinitiatief ECI: een referendum dat al meer dan 1,3 miljoen handtekeningen verzamelde. Volgens het verdrag van Lissabon is Europa nu verplicht hierover een hoorzitting te organiseren en een standpunt te geven. Dit zal gebeuren in de EU commissie op 11 oktober. De handtekeningen werden al overhandigd, maar het referendum loopt nog, de organisatoren willen twee miljoen handtekeningen bereiken.

De eerste stemming in de Europese Commissie wordt verwacht eind oktober, er moet een definitieve beslissing zijn tegen het einde van 2017.

Laat een reactie achter

Javascript is vereist om dit formulier te gebruiken.

jan vanhumbeeck

Als we glyfosaat in de landbouw zouden verbieden, moeten we ook de import van met glyfosaat behandelde producten verbieden. Glyfosaat is inderdaad niet nodig om voedsel te produceren, wel om goedkoop voedsel te produceren. Ik weet al welke keuze we gaan maken.

Frans Van De Wiel

Er wordt rond glyfosaat een hoop flauwekul verkocht maar dit is “in” momenteel. Dit is niet meer en niet  minder dan plat populisme. Als we glyfosaat in de landbouw verbieden is de werkloosheid in één klap opgelost, ieder met zijn schoffeltje terug het veld in. Onze voedselprijzen zullen dan wel vertwintigvoudigen maar dit is geen probleem. 

Pauline

Dat we onszelf willen uitroeien is duidelijk en waarschijnlijk zal het ons wel lukken, op welke manier dan ook, vergiftiging, bevuiling, overbevolking, nucleair, dodelijke virussen, keus genoeg.

marc van ginder...

Meer dan drie kwart van het Vlaams landbouwareaal wordt beplant met veevoedergewassen, waarvan de cultuur behoorlijk driest is voor milieu & natuur. Omdat onze export veestapel zo hoog is, blijft de claim op elke m² landbouwgrond voor mest & maïs (let op de volgorde), zo zwaar, dat er te weinig ruimte overblijft voor de natuur. Maïs velden zijn echte ‘killing fields’ voor de biodiversiteit, ze worden altijd besproeid met herbicide en meestal tot ‘op de grens’ bemest. Mest injecteren, brengt veel op. Af en toe krijgt de patiënt een overdosis toegediend of wordt er, tussen licht en donker, wat geïnjecteerd, waar dat niet mag. Zo komt het dat het Vlaamse grondwater en de waterlopen de meest vervuilde zijn van de EU. Allicht beseft Geert Bourgeois, onze Vlaamse ‘hoera-MP’, niet, dat we, als het nog wat warmer en droger wordt, dat grondwater méér dan nodig zullen hebben!

Chris Troffaes

Ik woon in een landelijk dorp, waar boeren lustig langs de waterlopen met hun Round Up tekeergaan…  Het Vlaams verbod op gebruik voor particulieren, daar waar de verkoop (federaal) gewoon doorgaat, illustreert toch welk een belachelijke gevolgen al die staatshervormingen opleveren! Vier klimaatministers op een lapje grond waar je niet eens het weer goed kan voorspellen, en meer ministers dan China (en leg ons daar eens naast, op de wereldkaart). Laat ons daar eens op besparen… en gezondheid voor mens en dier mét gezond verstand promoten.

marc van ginder...

Het gevolg is dat we zóveel staatschuld hebben, enkel de Italianen. de Portugezen en de Grieken doen nog beter, dat we helemaal niet kunnen investeren in ons mobiliteitsinfarct en in onze veiligheid voor de gevolgen van de opwarming, waarvoor we in ons dichtbevolkt laagland op de eerste rij zitten.

marc van ginder...

In de velden in onze buurt worden sinds een paar jaar industrieel groenten gekweekt; Vorig jaar struikboontjes, nu hectaren worteltjes die machinaal geoogst worden. Géén sprietje onkruid te zien, ook geen enkele haas, patrijs of leeuwerik. Clean as a whistle! Waarom komen de Vlamingen (en hun regering) niet op tegen de oorzaken van kanker?

jan vanhumbeeck

Simpel, de prijs is te hoog. al mijn voorouders produceerden voedsel zonder chemische stoffen. Alleen, als mijn vader in 1950 een ton graan verkocht kon hij daar twee maand   nettoloon van een arbeider mee betalen, vandaag kan ik met de opbrengst van een ton graan amper twee dagen betalen. Glyfo mag van mij verboden worden,-er worden trouwens jaarlijks producten verboden-maar wees dan zo eerlijk om voedselproducten uit landen waar glyfo toegelaten blijft, te weigeren in de EU. Ik krijg van Groen op dat vlak geen duidelijkheid.

LEES OOK

© Pieter Stockmans
Geen enkel ander derde land heeft ooit zoveel EU-steun ontvangen als Oekraïne: 12,8 miljard euro.
(c) photo by Mine Dalemans
De kip van Koen Vanmechelen is wereldberoemd. En hij wordt als kunstenaar vaak vereenzelvigd met het Kosmopolitische Kip-project dat nu al dertig jaar loopt.
Public domain (CC0
Gebrek aan geld is een van de grootste uitdagingen voor de 47 Minst Ontwikkelde Landen (LDC’s) in de wereld om de Duurzame Ontwikkelingsdoelen te implementeren, staat in een nieuw VN-rapport.
International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (CC BY-NC-ND 2.0)
In Griekenland worden vele minderjarige migranten ten onrechte geregistreerd als meerderjarig. Dat blijkt uit onderzoek van Human Rights Watch.
Nooit meer tonen X

Ontdek

MO*nieuwsbrieven

Schrijf je in op onze gratis nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

Facebook/Twitter

Blijf op de hoogte van het belangrijkste mondiaal nieuws.

MO*magazine

Abonneer je op ons unieke kwartaalmagazine voor slechts € 28.

Een abonnement nemen

MO*papers

Abonneer je op de gratis digitale achtergronddossiers (pdf) over actuele mondiale thema’s.